ଏକ ସମୟରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାଜା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଉପବାସ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାତ୍ମା ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମାଂସ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉନଥିଲା। ଏହି ଦିନରେ, ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ—ଏହି ଗାଈ ଯାହା ଚାହିଲେ ଦେଉଥିଲା। କ୍ଷୁଦା, କ୍ଲାନ୍ତି, ଭ୍ରମ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଗାଈକୁ ଧରି ନେଲେ। ଦେଶର ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜା ଏହି ଗାଈକୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଏବଂ ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଏହି ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କଲେ। ରାଜା ଏହି ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ; ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, "ଏ ନିର୍ଦୟ, ତୁମେ ଯଦି ତୁମର ଏହି ଦୁଇ କଠି ପୁନର୍ବାର ତିଆରି କରିନଥିଲେ, ମୁଁ ଏହି କଠି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ନିମ୍ନ କରିଦେଇଥାନ୍ତି।" ବଶିଷ୍ଠ ଉପରେ ତିନିଟି ଅପରାଧ ଲାଗିଥିଲା—ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ, ପବିତ୍ର ଗାଈ ବଧ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ନହୋଇଥିବା ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ। ଏହି ତିନିଟି କଠି ଦେଖି ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁ' ଭାବରେ ଡାକିଲେ; ଏହିପରି ବେଳେ ତାଙ୍କ ନାମ 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁ' ହେଲା। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଉପକାର କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଉପକାରରେ ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଖୁସି ହୋଇ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଦେଲେ। ଵର ଚାହିଲେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏବଂ ଭୟ ଅତିକ୍ରମ କଲାପରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଦେବତା ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, କୌଶିକ ମହାତାପସ୍ବୀ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟରଥା, କୈକେୟ ଶାଖାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହଲେ—ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ପାପ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଥିଲେ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ରାଜା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ରୋହିତ, ରୋହିତରୁ ହରିତ, ହରିତରୁ ଚଞ୍ଚୁ (ଯିଏ ହାରିତ ଭାବରେ ଜଣାଶୁନା), ଚଞ୍ଚୁଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ବିଜୟ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ କୁ ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ 'ବିଜୟ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁକ, ତିନି ଧର୍ମ ଏବଂ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ରୁରୁକଙ୍କ ପୁଅ ବୃକ, ବୃକରୁ ବାହୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ହୈହୟ ଏବଂ ତାଳଙ୍ଘମାନେ ବାହୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ଖଦ୍ୟ କରିଦେଲେ; ବାହୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ବାହୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଶୀଳବାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସଗର ର ବି ଗର୍ଭରେ ବିଷ ସହିତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଔର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ବାହୁଙ୍କୁ ସଗର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ସଗର ତାଳଙ୍ଘ ଏବଂ ହୈହୟମାନେ କୁ ହତ କରି ପୃଥିବୀ କୁ ଜିତିଲେ; ଶକ, ପହ୍ଲବ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପାରଦମାନେ କୁ ତାଙ୍କ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କଲେ। ବାହୁଙ୍କ ଅପରାଧ ଓ ଶକମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରିବାର କାରଣ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ପୂର୍ବେ ବାହୁ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହୈହୟ, ତାଳଙ୍ଘ, ଶକମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିଅଯାଇଥିଲା। ଯବନ, ପାରଦ, କାମ୍ବୋଜ, ପହ୍ଲବମାନେ ଏହି ହୈହୟମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବାହୁ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାହାଁରେ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏକ ଯାଦବା ମହିଳା ଥିଲେ, ଗର୍ଭବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଏକ ସହପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଇଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରି, ସେ ତାହାଁରେ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଔର୍ବ ଭାର୍ଗବ ଦୟାରେ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଷ ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲା—ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଗର। ଔର୍ବ ଏହି ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ; ତାଙ୍କୁ ବେଦ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଗର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ। ରୁଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ହୈହୟମାନେ କୁ ପଶୁମାନେ ପରି ନିଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ ଏବଂ ପହ୍ନବମାନେ କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନାଶ କରିବାକୁ ନିଷ୍ଠା କଲେ। ସଗରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଜନଗଣ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାପସ୍ବୀ ଥିଲେ, ସମୟ ବୁଝି ସେମାନେ ଉପରେ କୃପା କଲେ ଏବଂ ସଗରଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ। ସଗର ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନିଜ ନିଷ୍ଠା ମନେ ରଖି, ସେମାନେ କୁ ହତ କଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ର ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ଶକମାନେ ର ମୁଣ୍ଡ ଅର୍ଧ ମୁଣ୍ଡ କଟି ଛାଡ଼ି ଦେଲେ; ଯବନ ଏବଂ କାମ୍ବୋଜମାନେ ର ମୁଣ୍ଡ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଟି ଦେଲେ। ପାରଦମାନେ କୁ ଚୁଲ ଖୋଲା ରଖିବାକୁ, ପହ୍ନବମାନେ କୁ ଦାଡ଼ି ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ; ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଦେଲେ। ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, କୋଣିସର୍ପ, ମାହିଷକ, ଦର୍ବ, ଚୋଳ, ସକେରଳମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଶିଷ୍ଠ ଆଜ୍ଞାରେ ସଗର ତାଙ୍କ ଧର୍ମ କୁ ଅପହରଣ କଲେ। ଏହି ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ରାଜା ସଗର ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ହେଲେ; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।