ସତ୍ୟବ୍ରତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ବନରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ମୌନବ୍ରତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଦୀକ୍ଷାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞିକ ଓ ଆଚାର୍ୟମାନେ ସହିତ ଏଯୋଧ୍ୟା ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯୁବକ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥା ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ କ୍ରୋଧ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ରାଜ୍ୟରୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ବାଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ କାରଣ ଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ନିରବ ରହିଲେ। ବିବାହ ମନ୍ତ୍ର ସପ୍ତମ ପଦକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଶୁଭ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏହା ପୂରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ସପ୍ତମ ପଦରେ ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ। ନୀତି ଜଣା ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ (ତାଙ୍କୁ) ସେଇ ସମୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ—ଏହା ଜାଣି ସତ୍ୟବ୍ରତ ମନରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତଥାପି, ବଶିଷ୍ଠ ନୀତି ବୁଝି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ତାଙ୍କ ନୀରବ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପିତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଦ୍ୱାରା, ବର୍ଷା ଦେବତା ୧୨ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତ ପୃଥିବୀରେ ନିଷ୍ପାଦିତ ହେଲା ପରିବାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ, ଯାହା ପୂରଣ ହେବା ଆଶା କରାଯାଇଥିଲା। ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାରେ ବଞ୍ଚାଇଲେ ନାହିଁ, ଭାବିଲେ—"ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବି।" ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ୧୨ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଇଁ ମାଂସ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜପୁତ୍ର ଏକ କାମଧେନୁ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧ, ମୋହ, କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଭୋକରେ ତାକୁ ଧରିନେଲେ। ରାଜା ଦେଶର ପ୍ରଥାନୁସାରେ ସେଇ ଗାଈକୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଏହାର ମାଂସ ଖାଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, ଏହା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମର ଏହି ତିନି ଅପରାଧ ପୁନଃ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହି କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପତିତ କରିଦେବି।" ବଶିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱସ୍ଥ କଲେ—ପିତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ, ପବିତ୍ର ଗାଈ ବଧ ଓ ଅପବିତ୍ର ମାଂସ ଭୋଜନ—ଏହି ତିନି ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଅପରାଧୀ କରିଛି। ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଏହି ତିନି ଅପରାଧ ଦେଖି 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁ' ବୋଲି ନାମ ଦେଲେ। ତାପରେ, ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ଖୁସି ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ବର ଚାହିଁବାକୁ କହିଲେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବି।" ବର ଏହି ଭାବେ ଚାହିଲେ। ଏହିଭଳି, ୧୨ ବର୍ଷର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଶେଷ ହେଲାପରେ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଭୟ ଅପସାରିଗଲାପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ, କୌଶିକ ମହାତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଦେହସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୋଳିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସତ୍ୟରଥା, କୈକେୟ ବଂଶର, ଏକ ନିର୍ମଳ ପୁଅ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପରିଚିତ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତୀ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ରୋହିତ। ରୋହିତଙ୍କୁ ହରିତ ଏବଂ ହରିତଙ୍କୁ ଚଞ୍ଚୁ, ଯିଏ ହାରିତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଚଞ୍ଚୁଙ୍କୁ ବିଜୟ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଜୟ କଲେ ଏବଂ ଏହିପରି ବିଜୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁରୁକ, ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଧନୀ ରାଜା। ରୁରୁକଙ୍କୁ ଭୃକ ଏବଂ ଭୃକଙ୍କୁ ବାହୁ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ହୈହୟ ଓ ତାଳଙ୍ଘମାନେ ବାହୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭବତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ବାହୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ ଥିଲେ, ଧର୍ମ ଯୁଗରେ ବସିଥିଲେ। ବାହୁଙ୍କ ପୁଅ ସଗର, ବିଷ ସହ ଗର୍ଭରେ ଗଢ଼ିଯାଇଥିଲେ। ଔର୍ବ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ସଗର ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଠାରୁ ଅଗ୍ନିସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ। ସେ ତାଳଙ୍ଘ ଓ ହୈହୟମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୃଥିବୀ ଜୟ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସଗର ଶକ, ପହ୍ଲବ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ପାରଦମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଧର୍ମରୁ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ସଗର କିପରି ବିଷ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ କାହିଁକି ଶକ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ଧର୍ମରୁ ବିସ୍ଥାପିତ କଲେ? ରାଜା ବାହୁ, ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହୈହୟ, ତାଳଙ୍ଘ, ଶକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ହରାଗଲା। ଯବନ, ପାରଦ, କାମ୍ବୋଜ ଓ ପହ୍ଲବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ହୈହୟମାନେ ପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାଜା ବାହୁ ରାଜ୍ୟହୀନ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସହ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବାହୁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ବାହୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଏକ ଯାଦବୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଗର୍ଭବତୀ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ଏକ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶବଦାହ ପାଇଁ ଚିତା ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ସେଠାକୁ ଚଢ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଔର୍ବ ଦୟାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଷ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ ସଗର ନାମରେ ପରିଚିତ। ଔର୍ବ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କଲେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନିସ୍ତ୍ର ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ବଳରେ ସଗର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ବାହାରିଲେ।