ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ରୋହିତ ନାମକ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଜିଗର୍ତ୍ତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସି କହିଲେ, “ମୋ ଶରୀର ପାଇଁ ଜୀବିକା ରହିନାହିଁ, ମୋ ଉପରେ ଅନେକ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଛନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ ନ ମିଳିଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବୁ। ଏହି ସ୍ଥିତିରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଆପଣ କହନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି ରୋହିତ ପୁନି ସେଇ ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ମନରେ କ’ଣ ଅଛି? ଆପଣ ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ। ମୋ ପାଖରେ ସୋନା, ଚାଁଦି, ଗାଈ, ଧାନ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ମୋର କୌଣସି ଜୀବିକା ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୋର ପୁଅମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଜନାନୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ। ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ ଯାହା ଖାଦ୍ୟଦ୍ୱାରା କ୍ରୟ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ସମୟରେ ଆପଣ କ’ଣ କିଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଥାନ୍ତି।” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ମୋର ତିନିଟି ପୁଅ, କିମ୍ବା ମୁଁ ନିଜେ, କିମ୍ବା ମୋର ଜନାନୀ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠିଏ ଚାହାଁ, ନିଅ। ବିକ୍ରୟ କରି ଆମେ ବଞ୍ଚିପାରିବା।” ତେବେ ରୋହିତ କହିଲେ, “ଜନାନୀ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ମୁଁ କ’ଣ କାମର? ତୁମର ଯୁବକ ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠିଏ ଚାହାଁ, ଦିଅ।” ଏହା ଉତ୍ତରରେ ରୋହିତ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ବଡ଼ ପୁଅ ଶୁନଃପୁଛକୁ କିଣିବି ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମା’ ମଧ୍ୟ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟମ ପୁଅ ଶୁନଃଶେପକୁ କିଣିବି; ତୁମେ ମୂଲ୍ୟ କହ।” ତା’ପରେ ରୋହିତ କହିଲେ, “ମାନବ ବଳି ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ପଶୁଠାରୁ ବେଶି ଉତ୍ତମ। ତୁମେ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ ଏହାର ଠିକ୍ ମୂଲ୍ୟ କହ।” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି, ମୂଲ୍ୟ ହେଉଛି—ହଜାର ଗାଈ, ଧାନ, ସୁନା, ଓ ବସ୍ତ୍ର। ଏହି ମୂଲ୍ୟ ଦିଅ, ମୁଁ ମୋର ପୁଅକୁ ଦେଇଦେବି।” ତେବେ ରୋହିତ ସେଇ ଧନ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଅଜିଗର୍ତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ନେଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସମ୍ବଦ୍ଧ କଥା ଜଣାଇଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା, “ଏହି ମାନବ ବଳି ଦ୍ୱାରା ବରୁଣଙ୍କୁ ବଳି ଦିଅ, ତେବେ ତୁମ ବ୍ୟାଧି ମୁକ୍ତ ହେବେ।” ଏହିପରି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଅନୁସରଣ କରି କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୁହାଯାଏ, ରାଜାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା; ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଗୁରୁ। ମୋ ପରି ଲୋକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତା’ଠାରୁ ବେଶି କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ରାଜାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅଦ୍ବେଷ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ବଂଶ ନାଶ ହୁଏ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖୀକୁ ବଳି ପଶୁ କରି କିପରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବି? ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବଳି ପଶୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବଳି ପଶୁ କରିବାଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ତେଣୁ, ମୋ ପୁଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସନ୍ତୋଷରେ ଯାଅ।” ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ କଣ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଶୁଣାଗଲା—“ହେ ରାଜା, ତୁମ ପୌରୋହିତମାନେ, ମୁଖ୍ୟ ପୌରୋହିତ, ବଳି ପଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ, ରୋହିତ ଓ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଅ। ଏଠାରେ ତୁମେ ବଳି କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ମାରିବା ନାହିଁ; ଏହିପରି ହେଲେ ବଳି ସଫଳ ହେବ, ଏହିପରି କର।” ଏହା ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ପୌରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ। ବାମଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ସହିତ ସେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମାନବ ବଳି ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ବେଦି, ମଣ୍ଡପ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ବଳି ଶ୍ଥମ୍ଭ ଓ ପଶୁମାନେ ସଜାଗଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଧିମତ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶୁନଃଶେପକୁ ବଳି ପଶୁ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ଥମ୍ଭରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଜଳ ଛିଁଟାଯାଇଲା। ଏହା ଦେଖି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଶେଷ ଭାବେ ରୋହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁନଃଶେପ ପାଇଁ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଯାହାକୁ ଏହି ହବି ଦିଆଯିବ, ସେହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜେ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଚର୍ବି, କେଶ, ଚର୍ମ ଓ ମାଂସ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୂତ କରି, ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁନଃଶେପକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦିଅ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରି, ମଙ୍ଗଳରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତୁ; ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ”, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ତା’ପରେ ଶୁନଃଶେପ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ହବି ଗ୍ରାହକ, ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ବଳି ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ବିନା ହତ୍ୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।” ତା’ପରେ ବରୁଣ ବିଶେଷ ଭାବରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାନବ ବଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଦେବତାମାନେଙ୍କ କୃପା, ଋଷିମାନେଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତାରେ ରାଜାଙ୍କ ବଳି ସଫଳ ହେଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସଭାରେ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କୌଶିକ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ଏହା ମାନିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ କୌଶିକ ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତାରେ ନିଜକୁ ଶୁନଃଶେପଠାରୁ ଉପରେ ଭାବିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହା ମାନିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ସମସ୍ତ ଗୌତମୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଘଟିଥିଲା ବୋଲି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି।