ରୋହିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହା କ’ଣ?” ତାଙ୍କ ପିତା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ସବୁ କଥା ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଭାରୁଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ। ତାପରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭାରୁଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୁଁ, ମୋ ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଶୁ ବଳି ଦେବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି। ଭାରୁଣ, ଆପଣ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ରୋହିତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଜଳର ଦେବତା ଭାରୁଣ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଜଳୋଦର ରୋଗ ଦେଇଲେ। ଏହା ପରେ ରୋହିତ, ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ନେଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭାରୁଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥିଲେ, ସେଠିକୁ ରୋହିତ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ଛଅତମ ବର୍ଷରେ ସେଠି ରହୁଥିବାବେଳେ ପ୍ରିନ୍ସ ରୋହିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରୋଗର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, “ଏମିତି ପୁତ୍ର ଥିବାର କ’ଣ ଉପକାର? ଯିଏ ଜନ୍ମ ହୋଇ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି?” ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ରୋହିତ ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅଜିଗର୍ତ୍ତ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ଓ ଜୀବନ ଉପାର୍ଜନ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପଚାରିଲେ, “ଆପଣ ଏମିତି କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁଃଖୀ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି?” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ ଉତ୍ତର କଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋ ଉପରେ ଅନେକ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଛନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ନଥିଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମରିଯିବୁ। କଣ କରିବା ଉଚିତ, କହନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରୋହିତ ପୁନି ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ମନରେ କ’ଣ ଅଛି? ସଠିକ୍ କଥା କହନ୍ତୁ।” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ମୋ ପାଖରେ ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ଗାଈ, ଧାନ, ବସ୍ତ୍ର କିଛି ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଜୀବିକା ନାହିଁ। ମୋର ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ପଞ୍ଚମ। ଏମାନେ କେହି ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ନୁହଁନ୍ତି।” ତେବେ ରୋହିତ ପଚାରିଲେ, “ଆପଣ କ’ଣ କିଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ମହାମୁନି ଅଜିଗର୍ତ୍ତ? ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି।” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ମୋର ତିନି ପୁତ୍ର, ବା ମୁଁ ନିଜେ, ବା ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁକାହାକୁ ଚାହାଁ, ନିଅନ୍ତୁ; ବିକ୍ରୟ କରି ଆମେ ବଞ୍ଚିପାରିବା।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ମହାମୁନି, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ମୁଁ କ’ଣ କାମର? ମୋର ଯୁବକ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁକାହାକୁ ଚାହିଁବେ, ନିଅନ୍ତୁ।” ରୋହିତ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ସୁନଃପୁଚ୍ଛକୁ ନିବିନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମା ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁତ୍ରକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ସୁନଃଶେପକୁ କିଣିବି; ଦାମ କହନ୍ତୁ।” ଏହାପରେ ରୋହିତ କହିଲେ, “ଭାରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାନବ ବଳି ପଶୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ। ଆପଣ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ମହାମୁନି, ସତ୍ୟ ଦାମ କହନ୍ତୁ।” ଅଜିଗର୍ତ୍ତ କହିଲେ, “ଠିକ୍ ଅଛି,” ଏବଂ ଦାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ—ହଜାର ଗାଈ, ଧାନ, ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବସ୍ତ୍ର। ରୋହିତ ସମସ୍ତ ଦାମ ଦେଇ, ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ ଯେ ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ର କିଣିଛନ୍ତି। ଏବେ ରୋହିତ କହିଲେ, “ଏହି ମାନବ ବଳି ସହିତ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ବଳି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବେ ଆପଣ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବେ।” ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଅନୁସରଣ କରି ଏହିପରି କହିଲେ। ପୁରାଣ କହେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଵର୍ଗର ଗୁରୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋ ପରି ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଉଚିତ; ଯଦି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଜ ଵଂଶ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। “ମୁଁ କିପରି ଏହି ଦୁଃଖୀକୁ ବଳି ପଶୁ କରି ସୁରକ୍ଷିତ କରିପାରିବି? କିପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବଳି ପଶୁ କରିପାରିବି? ଏହା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବଳି ପଶୁ କରିବାଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ତେଣୁ, ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଯାଅ।” ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା—“ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନିଜ ପୁରୋହିତ, ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ, ବଳି ପଶୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ, ରୋହିତ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ସୁନଃଶେପକୁ ବଳି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବ। ଏହିପରି କରନ୍ତୁ।” ଏହି ସ୍ୱର ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ। ବାମଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ସହିତ ସେ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ମାନବ ବଳି ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ, ବେଦୀ, ହବନ କୁଣ୍ଡ, ବଳି ସ୍ଥମ୍ଭ ଓ ପଶୁ ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୁନଃଶେପକୁ ବଳି ପଶୁ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ବନ୍ଧାଯାଇ, ଜଳ ଛିଟାଯିବା ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ରୋହିତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁନଃଶେପ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ହବି ଦିଆଯିବ, ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ବିଶେଷ କରି ସୁନଃଶେପ ପାଇଁ। ଚର୍ବି, କେଶ, ଚର୍ମ ଓ ମାଂସ ସବୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁନଃଶେପକୁ ଅଗ୍ନିରେ ବଳି ଦିଆଯିବ। ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇ, ଗୌତମୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।