ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆଉ ତୁମ ମାଧ୍ୟମରେ ପୁତ୍ର ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ବଂଶ ଦୂଷକ।” ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ନଗର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ, ଫଳରୂପେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅବନ୍ତିକାନ୍ତ ନିକଟରେ ଅବାହାରା ଲୋକଙ୍କ ଆସପାସ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ; ସେହିପରି ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଏହି ଦେଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା। ଏହି ଦେଶରେ, ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ରକୁ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧି, ଅନ୍ୟ ପିଲାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଶତ ଗାଈ ଦେଇ ବିକିଦେଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ମହାଶୟ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ। ଏହି ଦୟା ଓ କ୍ଷମା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ‘ଗାଳବ’ ନାମ ଦେଲେ, କାରଣ ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଗଲା। ବୁଦ୍ଧିମାନ କୌଶିକ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦୟା, ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରିବାରକୁ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ମୃଗ, ବନ୍ଧୁ, ମହିଷ ମାରି, ମାଂସ ଗଛରେ ଟାଙ୍ଗିଦେଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯୋଗାଇଲେ। ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ନିର୍ବାଚନ ଓ ମୌନବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଯେଉଁ ବେଳେ ରାଜା ଅରଣ୍ୟରେ ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ପୁରୋହିତମାନେ ଏୟୋଧ୍ୟା ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଯୁବା ସ୍ବଭାବ ଓ ଦୈବ ଦ୍ୱାରା, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଧିକ କ୍ରୋଧ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରୁ ନିକାଳିବାକୁ ଚାଲିଥିଲେ, ବସିଷ୍ଠ ରୋକିଲେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରର ସପ୍ତମ ପଦକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ସେ ସପ୍ତମ ପଦରେ ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠ ନିୟମ ଜାଣି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି ସମୟରେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ମନରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ କରିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନର ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ। ପିତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁର୍ବ୍ୟସ୍ଥା ବଂଶର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ କଠିନ ବ୍ରତ କରାଗଲା। ବସିଷ୍ଠ ତ୍ୟାଗିତ ସତ୍ୟବ୍ରତକୁ ରୋକିଲେ ନାହିଁ, ଭାବିଲେ—“ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଅଭିଷେକ କରିବି।” ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠ ପାଇଁ ମାଂସ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ସେ ଚେଷ୍ଟା, କ୍ରୋଧ, ଭ୍ରମ ଓ ଭୋକରେ ଏକ କାମଧେନୁ ଗାଈକୁ ଧରିଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦେଶର ଚାଳିତ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଗାଈକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ଏହି ମାଂସ ଖାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏହି ମାଂସ ଦେଇ ଖାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏହା ଶୁନି ବସିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ହେ କଠୋର, ତୁମେ ଏହି ଶଳାକା ଦ୍ୱାରା ତଳକୁ ପକେଇ ଦେବି, ଯଦି ତୁମ ତିନି ଶଳାକା ପୁନଃ ତିଆରି ହେଉ ନାହିଁ।” ପିତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟି, କାମଧେନୁ ହତ୍ୟା ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଭୋଜନ, ଏହି ତିନି ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ତିନି ଶଳାକା ଦେଇଛି। ଏହି ତିନି ଶଳାକା ଦେଖି ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏବେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ।” ଏହିପରି ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ପରିଚିତ ହେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଉପକାର କରିଥିଲେ; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। ବର ଚାହିଲାପରେ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହି ବର ଚାହିଲେ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଶେଷ ହେଲା, ଭୟ ଦୂର ହେଲା; ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୋଳନ କଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସତ୍ୟରଥା, କୈକେୟ ବଂଶର, ତାଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ମଳ ପୁତ୍ର ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଲେ। ଏହି ରାଜା ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୋହିତ, ରୋହିତରୁ ହରିତ, ହରିତରୁ ଚଞ୍ଚୁ (ହାରିତ) ଜନ୍ମିଲେ। ଚଞ୍ଚୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଜୟ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜୟ କରି ‘ବିଜୟ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ବିଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୁରୁକ, ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ; ରୁରୁକରୁ ବୃକ, ବୃକରୁ ବାହୁ ଜନ୍ମିଲେ। ହୈହୟ ଓ ତାଳଙ୍ଘା ଏହି ରାଜାକୁ ତ୍ୟାଗିଲେ; ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେ ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ଧର୍ମଯୁଗରେ ବସିଥିଲେ; ବାହୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସଗର, ବିଷ ସହିତ ଗର୍ଭରେ ଆସିଥିଲେ। ଔର୍ବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ, ସଗର ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ। ସେ ତାଳଙ୍ଘା ଓ ହୈହୟ ମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି ପୃଥିବୀ ଜୟ କଲେ; ଧର୍ମଶୀଳ ସଗର ଶକ, ପହ୍ଲବ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ପାରଦମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଧର୍ମରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ରାମର ପୂର୍ବଜମାନେ ରାଜ୍ୟ, ଦୁଃଖ, ତ୍ୟାଗ, ତପସ୍ୟା, ଦୟା ଓ ଶୂରତାର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଦେଇଛନ୍ତି।