ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଶଂକର ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତାପରେ କିଛି ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତା ରହିନଥାଏ। ଏହି ଭଗବତ୍ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏକ ଚାରଣ ତାଙ୍କର ପିତା ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେହି କବି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ମାନିତ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ହେଲେ। ଏକ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ପୁଅ କଚ ଏହି ଜ୍ଞାନ କବିଙ୍କଠାରୁ ଲାଭ କଲେ। କଚଙ୍କଠାରୁ, ବୃହସ୍ପତି ଏବଂ ପରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱତଃସ୍ୱତଃ ଏହି ମୃତଜୀବିନୀ ନାମକ ମହା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କବି ଏହି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନରେ ପୂଜା କରି, ଗୌତମୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ସେଠିକୁ ଶୁକ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ମନାଯାଏ। ଏହି ମୃତସଂଜୀବିନୀ ତୀର୍ଥ ଆୟୁ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ନାମକ ସ୍ଥାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହାକୁ ମନେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ପାପ ଏବଂ କଷ୍ଟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ପୂର୍ବରୁ, ନାରଦ, ବୃତ୍ର ହତ୍ୟା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ତାପରେ, ବୃତ୍ର ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠି-ଉଠି ପଳାଇବା ଲାଗିଲେ; ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲା। ସେ ଏକ ବଡ଼ ଝିଅ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଏକ ପଦ୍ମ ତଣୁ ଉପରେ ଗଲେ; ସେଠି, ଏକ ସୂତା ରୂପେ ନେଇ, ଶଚୀପତି ଉପବାସ କଲେ। ଝିଅର ପାରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପାପ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ରହିଲା; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ହେଇଗଲେ। ଦେବମାନେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, କିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ ବିଚାର କଲେ; ଏଠି, ମୁଁ ଦେବମାନେଠାରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି କହିଲି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାପ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ତାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ; ଯେଉଁଠି ଅଭିଷେକ ହେବ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ହେବ ଏବଂ ସେ ପୁନଃ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ। ଏଭଳି ନିର୍ଣ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଗଲେ; ଏଠି, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସହ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ନାନ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଅଭିଷେକ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଗୌତମ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ—"ଏହି ପାପୀ ମହେନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ଜନନୀ ସହ ଶୟନ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ କରିପାରିବି। ଦେବମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଦୃତ ଚାଲିଯାଅ।" ଋଷିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେମାନେ ଗୌତମୀ ଛାଡ଼ି ଦୃତ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ନର୍ମଦାକୁ ଗଲେ। ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଅଭିଷେକ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ—"ଅଭିଷେକ ହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବି।" ଦେବମାନେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ବିବେକ ଏବଂ ସ୍ତୁତିରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। "ଏଠାରେ ଏହି ହଜାର ଆଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଅଭିଷେକ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିବ।"—ସେମାନେ କହିଲେ। "ଏହି ବିପଦକୁ ଶାନ୍ତ କର; ଦୟା କରି ଅନେକ ଦାନ ଦିଅ। ଯେଉଁଠି ଅଭିଷେକ ହେବ, ଏଠି ଅନେକ ଦାନ ଦିଅ।" "ଏହି ସ୍ଥାନ ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବ, ଧାନ, ଗଛ, ଫଳ ରହିବ; କେବେ ବୃଷ୍ଟି ଅଭାବ ନାହିଁ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଋଷି, ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ, ଏହି ନିବେଦନ ସ୍୵ୀକାର କଲେ; ସେଠି ଅଭିଷେକ ହେଲା, ଏବଂ ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଦେବମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମାଳବ ନାମକ ହେଲା, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ପରେ। ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ନେଇ, ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ, ମୁଁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମିଶି ମେରିଟ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି, କଶ୍ୟପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଦେବମାନେ, ଯକ୍ଷ, ନାଗମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ଏବଂ ଅଭିଷେକ କଲେ; ପୁନଃ ମୁଁ ଏବଂ ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳକୁ କଳସରେ ନେଇ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏଠି ଅଭିଷେକ ହେବା ପରେ ନଦୀ ପବିତ୍ର ହେଲା; ଏହା ଛିଟିଯାଇ, ଗଙ୍ଗା ଏଠି ମିଶିଗଲା। ଏହି ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ସଦା ଋଷିମାନେ ଏଠି ଯାଆନ୍ତି; ସେଠିଠାରୁ ଏହି ସଙ୍ଗମ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା। ଏହି ଛିଟିଯାଇଥିବା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ, ଏହି ସ୍ଥାନ 'ଇନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ସେଠି ସାତ ହଜାର ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ରହିଥିଲା। ଏଠି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ, ବିଶେଷତଃ ସଙ୍ଗମରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ; ଏଠି କିଛି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ପଠିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ଜଣେ ସମସ୍ତ ମନ, ବାକ୍ୟ ଏବଂ ଶରୀରର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରସ୍ତୁତ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ତୀର୍ଥ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଏହି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି, ଯାହା ହରାଇଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ଅଧିପତି, ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ଏକ ସମୟରେ ଲଙ୍କାର ରାଜା ଥିଲେ, ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସିଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ। ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅପାର ତେଜର ଥିଲେ: ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଭୀଷଣ, ଏକାଉଁ ଏକାଉଁ ରକ୍ଷାସ ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରବାସଙ୍କର ପୁଅ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବିମାନ ନେଇ ଧନର ଦେବତା ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ସଦା ମୋତେ ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଆସନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ରାବଣଙ୍କ ମାତା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ମରିଯିବି, ବଞ୍ଚିବିନାହିଁ, ପୁଅମାନେ, ବିକୃତିରେ।