ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ଭାଇ, ଶୁକ୍ର ଓ କଚ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ପାଠ ପଢୁଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଓ ପକ୍ଷପାତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଏକ ଦିନ ଯୁବକ ଶୁକ୍ର କହିଲେ, "ଆପଣ ମୋତେ ସବୁବେଳେ ପକ୍ଷପାତ ଭାବେ ପଢ଼ାନ୍ତି, ଏପରି ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷପାତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ଶୁକ୍ର ଆଉ କହିଲେ, "ଯେଉଁ ଶିକ୍ଷକ ଅପରିପକ୍ୱ ଓ ପକ୍ଷପାତୀ, ସେମାନେ ଅନେକ ପାପର ଅଧିକାରୀ। ଗୁରୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଛି, ପୁନିପୁନି ପ୍ରଣାମ। ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।" "ଯଦି ମୋ ବାପା ନିଷ୍ପକ୍ଷ, ତେବେ ସେଠାରେ ଯିବି, ନହେଲେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ। ଗୁରୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଏଉଁଠୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି।" ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଖି ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତି ଅନୁମତି ଦେଲେ। ଶୁକ୍ର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଏବେ ବାପାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। "ମୁଁ କାହାଠାରେ ଶିକ୍ଷା ନିଅଁ? କିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁରୁ?" ଏହି ଚିନ୍ତା ନେଇ ଶୁକ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃଦ୍ଧ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୋ ପାଇଁ କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ? ତିନି ଲୋକର ଗୁରୁ କିଏ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ଗୌତମ କହିଲେ, "ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ପବିତ୍ର ହେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବେ।" ଗୌତମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଭୃଗୁବଂଶଜ ଶୁକ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୂଳକୁ ଗଲେ, ସ୍ନାନ କରି ସଫା ହେଲେ, ଏବଂ ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ମୋର ମନ ଶିଶୁ ସମାନ। ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, କିପରି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବି ଜାଣିନି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଶିକ୍ଷକ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସାଙ୍ଗ ନାହିଁ, ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ—ତୁମେ ମୋର ସବୁକିଛି, ଜଗତ୍ପତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁମାନେ ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ଏକ ଛୋଟ ଶିଶୁ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମର ପଥ ଜାଣିନି, ଦୟାକରି ମୋପରି କୃପା ଦୃଷ୍ଟି ପାଠାନ୍ତୁ, ଜଗତ୍ସାକ୍ଷୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁବାକୁ, ମନେ କର, ଏହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।" ଶୁକ୍ର ହାତ ଜୋଡି ଉଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ଯାହା ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣେ ମୋର ଗୁରୁ ଓ ଦେବତା।" ତେଣୁ ଦେବମାନ୍ୟ ଶିବ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ନାମକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଅସମ୍ଭବ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ପାଇ ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କର ବାପା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ଶୁକ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପାଇଲେ। କଚ ଠାରୁ ବୃହସ୍ପତି, ଏବଂ ପରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଏହି ମୃତଜୀବନୀ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଶୁକ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ, ଗୌତମୀ ଉତ୍ତରତୀରେ, ସେଠିକୁ ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ଏହି ମୃତସଞ୍ଜୀବନୀ ତୀର୍ଥ ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବଢ଼ାଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହିପରେ ଆସେ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥର କଥା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷକୁ ନାଶ କରେ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ କ୍ଲେଶ ଦୂର ହୁଏ। ପୂର୍ବେ, ନାରଦ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୃତ୍ରସୁଦନ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲା; ଏହି ଦେଖି ହରି ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏଉଁଠାରୁ ସେଉଁଠାରେ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଦୋଷ ସେଉଁଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା। ଅନ୍ତେ ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡରେ ଥ୍ରେଡ୍ ଆକାର ଧାରଣ କରି ରହିଗଲେ। ହ୍ରଦକୂଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୋଷ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିନା ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "କିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବି?" ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାମାନେଠାରେ କହିଲି, "ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ଉପରେ ଅଭିଷେକ କର; ଯେଉଁଠାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ସେଠି ସେ ପବିତ୍ର ହେବେ ଓ ପୁନି ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ।" ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲାପରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗୌତମୀକୁ ଗଲେ, ଏଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ। ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଗୌତମ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ, "ଏହି ପାପୀ ମହେନ୍ଦ୍ର, ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଜନୀ ସହ ବିରାଜିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି! ମୁଁ ଚାହିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଭସ୍ମ କରିପାରିବି। ଦାନବ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୃତ ଚାଲିଯାଅ।" ଏହି ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଗୌତମୀ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ନର୍ମଦାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଉତ୍ତରତୀରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଏବେ ମଣ୍ଡବ୍ୟ ମହାର୍ଷି କହିଲେ, "ଅଭିଷେକ ହେଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବି।" ଦେବମାନେ ମଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ ଦେଇ ନାନା ଦଳିଲ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ, ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।