ନାରଦଜୀ, ଶ୍ୱେତତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଅଠାଉଁ ହଜାର, ଚଉଦ ହଜାର, ପୁନି ଛଉ ହଜାର ଏବଂ ଏହିପରି ଆଉ ଛଉ ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ତିନି ଦଶ ହଜାର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଯେଉଁଠି ପତିଥିଲେ, ସେଠିକୁ ମୃତ୍ୟୁତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ; ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ କରେ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଦାନ କରିବା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ଶୁଣିବା, ପଠିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ମଳିନତାକୁ ଦୂର କରି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ। ଏଠିକୁ ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ପାପ ଓ ରୋଗକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଭୃଗୁ, ଦୁଇ ଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ—ଜୀବ ଓ କବି, ଦୁଇଁ ଜଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ। ପିତାମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, “ସମୟ ସମୟରେ ଦୁଇଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷକ ହେଉ; ଏହିପରି ଏକ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ଶାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏହିକଥା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗିରାସ ଭାରଗବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇବି, ଭାରଗବ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭୃଗୁ ଚିନ୍ତା କରି ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ଭାବରେ ଶୁକ୍ରକୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଇଲେ। ଦୁଇଁ ପୁଅ ସଦା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ, ଏବଂ ଏହା ଭିତରେ ପ୍ରାଣପାତି ଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶୁକ୍ର କହିଲେ, “ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରାଣପାତି ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି; ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ଭେଦ ଅନୁଚିତ। ଅବିବେକୀ ଶିକ୍ଷକ ଏହିପରି କରନ୍ତି; ଏହିପରି ମନ ଭିନ୍ନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ପାପ ହୁଏ। ଶିକ୍ଷକ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକାଧିକ ବାର ନମସ୍କାର କରିଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯଦି ମୋ ପିତା ନିଷ୍ପକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରେ ଯିବି; ନହେଲେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଯିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଛି।” ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ଅନୁମତି ପାଇଁ, ଶୁକ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶୁକ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ—କେଉଁଠି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋର ଶିକ୍ଷକ କିଏ ହେବେ? ତିନି ଲୋକର ଶିକ୍ଷକ କିଏ? ମୁଁ ତାଙ୍କଠାରେ ଯିବି।” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ଶୁକ୍ର ଜଗତର ଏଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ କିପରି ଗିରିଶାଙ୍କୁ ପୂଜିବି?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୌତମ କହିଲେ, “ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଯେତେବେଳେ ଜଗତପତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବେ।” ଗୌତମଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି ଭୃଗୁବଂଶୀ ଶୁକ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଗଲେ, ସ୍ନାନ କରି ସଫଳ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ଶିଶୁ, ଶିଶୁର ମନ ରଖିଛି; ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି—ନମସ୍କାର। ଶିକ୍ଷକ ଛାଡି ମୋର କେହି ମିତ୍ର ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋର ପ୍ରଭୁ—ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ଶିଶୁ, ଆପଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ—ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପଥ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଦୟା ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ—ନମସ୍କାର।” ଏପରି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ଦେବତାମନ୍ଦିରୀ ଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଛ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବେନି, ସେଠିଏ ଚୟନ କର।” କବି ଶୁକ୍ର ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ଯାହା ଜାଣି ପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆପଣ ମୋର ଦେବତା ଓ ଶିକ୍ଷକ।” ଦେବତାମନ୍ଦିରୀ ଶିବ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ମୃତସଂଜୀବିନୀ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ଯାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣି ନାହାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଜଗତ ଜ୍ଞାନ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୟମାନେ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଆଉ କଣ ଚିନ୍ତା? ଏହି ମହାଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶୁକ୍ର ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରେ ଗଲେ; ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ପରେ, ଅନ୍ୟ କ୍ଷଣରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁଅ କଚ ଏହି ଜ୍ଞାନ କବି ଶୁକ୍ରଙ୍କଠାରେ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ କଚଠାରୁ ବୃହସ୍ପତି, ପରେ ଦେବମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ମୃତଜୀବିନୀ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ଯେଉଁଠି କବି ଶୁକ୍ର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜି ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ, ଗୌତମୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର ତଟରେ ସେଠିକୁ ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ମୃତସଂଜୀବିନୀ ତୀର୍ଥ ଜୀବନ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ; ଏଠି ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ; ଏହି ତୀର୍ଥ ମାନବର ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଏହି ତୀର୍ଥର ସ୍ମରଣ କଲେ ଅନେକ ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ପୂର୍ବରୁ, ନାରଦଜୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୃତ୍ରକୁ ମାରିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ହରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଭୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠିଏଠି ଭାଗିବା ଲାଗିଲେ; ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ସେ ଏକ ବଡ଼ ଝିଲିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଏକ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡରେ ଯାଇ, ତାହାର ତନ୍ତୁ ରୂପ ଧରି ଶଚୀପତି ଏଠି ରହିଲେ। ଏହିପରି ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ କଥା ଏହି ଭାବରେ ଅଛି, ନାରଦଜୀ।