ଏକ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି କହିଲେ, “ମୋର ଭକ୍ତମାନେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇଯିବେ ନାହିଁ।” ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଏହିପରି ହୁଏ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ—ସବୁ ଅମର ହେଇଯିବେ; ଏହିପରି ମରଣ ଓ ଅମରତ୍ୱର ଭେଦ ରହିବ ନାହିଁ, ହେ ଜଗତର ସାର୍ଥ ଭଗବାନ।” ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ପୁନଃ ଦେବତାମାନେ କୁ କହିଲେ, “ମୋର ଭକ୍ତମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବାମାନେ, ଓ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସେବା କରୁଥିବାମାନେ—ସେମାନେ ମୋର କଥା ସୁନନ୍ତୁ। ଆମେ ସଦା ସ୍ୱାମୀ; ମୃତ୍ୟୁର ଆମ ଉପରେ କେବେ ଅଧିକାର ନାହିଁ। ଯମ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କେବେ ଖବର ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶିବର ଶରଣ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହେବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।” ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଯମ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ୍।” ତାପରେ ଭଗବାନ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, “ଗୌତମୀ ନଦୀର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଯମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କର।” ନନ୍ଦି ଯମଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ; ସେମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ ହେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ। ଗୌତମୀ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଅସୀ ବି ହଜାର, ଚୌଦ ହଜାର, ଛଅ ହଜାର ଏବଂ ପୁନଃ ଛଅ ହଜାର ଦେବତା ଥିଲେ। ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ତିନି ଦଶ ହଜାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହି ଶ୍ୱେତତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର କଥା ନାରଦ। ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଜେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠିକୁ ମୃତ୍ୟୁତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଶୁଣିଲେ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଦାନ କରିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଶୁଣିବା, ପଠିବା ଓ ସ୍ମରଣ କରିବା ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଶୁକ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଲୋକମାନେ କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ରୋଗ ନଶ୍ଟ କରେ। ଅଙ୍ଗିରାସ ଓ ଭୃଗୁ—ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମିକ ଋଷି—ଏହି ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସୁଜ୍ଞାନ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ। ସେମାନେ ଜୀବ ଓ କବି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ, ଜଣେ ଜଣେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ; ପୁଅମାନେ ନିକଟେ ଆସିଲେ, ତାପରେ ପିତାମାନେ ଏକାଉଁସା କଥା କହିଲେ: “ସଦା ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷକ ହେଉ; ଏହିପରି ଜଣେ ପଢାଉ, ଅନ୍ୟଜଣ ସାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏହା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗିରାସ ତୁରନ୍ତ ଭାର୍ଗବ କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପଢାଉଛି; ଭାର୍ଗବ ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭୃଗୁ ଏହାକୁ ମନେ ମନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ଶୁକ୍ରକୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଲେ। ଦୁଇ ପୁଅ ସଦା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ଆସମାନ୍ତାରେ ପଢାଯାଉଥିଲେ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶୁକ୍ର ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: “ଆପଣ ମୋତେ ସଦା ଆସମାନ୍ତାରେ ପଢାଉଛନ୍ତି; ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏପରି ଆସମାନ୍ତାରେ ବ୍ୟବହାର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅବିବେକୀ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଶିଷ୍ୟମାନେ କୁ ଆସମାନ୍ତାରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ଏପରି ଅସମ ମନ ଥିଲେ ଅନେକ ପାପ ଲାଗେ।” “ହେ ଶିକ୍ଷକ, ଆପଣ ମୋର ଭଲ ବୁଝିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର କରେ। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ୍; ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଯିବି, ଯଦି ସେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ; ନାହିଁ ହେଲେ ଅନ୍ୟଠିକୁ ଯିବି। ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କରିଛି, ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି।” ଶିକ୍ଷକ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ଶୁକ୍ର ଚାଲିଗଲେ; ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସେ ପିତାଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। “ତେଣୁ, କାହାକୁ ପ୍ରସ୍ନ କରିବି? କିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷକ?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୃଦ୍ଧ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: “ମୋର ଶିକ୍ଷକ କିଏ ହେବେ, ହେ ଉତ୍ତମ ଋଷି? କିଏ ଶିକ୍ଷକ ହେବାଯୋଗ୍ୟ? ତିନି ଲୋକର ଶିକ୍ଷକ ଯିଏ, ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି।” ତାପରେ ସେ ଜଗତ୍ର ଇଶ୍ୱର, ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଦିତ କରି, “ମୁଁ କେମିତି ଗିରିଶଙ୍କୁ ପୂଜିବି?” ବୋଲି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ଗୌତମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା; ତାପରେ ଜଗତ୍ର ଇଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇବେ।” ଗୌତମଙ୍କ କଥା ଅନୁସରି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ଶୁକ୍ର ଗଙ୍ଗାରେ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେଲେ; ସେ ଶିଶୁ ମନରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଷ୍ଟୋତ୍ର କଲେ: “ମୁଁ ଶିଶୁ, ଶିଶୁର ମନ ରହିଛି, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧରୀ ପ୍ରଭୁ; ଆପଣଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବି ଜାଣେ ନାହିଁ—ନମସ୍କାର। ଶିକ୍ଷକ ଛାଡି ଦେଇଛନ୍ତି, ମୋର କେହି ସାଥୀ ନାହିଁ; ଆପଣ ମୋର ପ୍ରଭୁ—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ—ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଶିକ୍ଷକମାନେ ରହିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ, ଉତ୍ତମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ; ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ହେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଭୁ—ନମସ୍କାର। ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ହେ ଦେବତାମାନେର ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ପଥ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଦୟାର ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ—ନମସ୍କାର।” ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେର ପ୍ରଭୁ ଶୁକ୍ର ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। “ଇଚ୍ଛା କର, ଯେଉଁ ଦୁଃସ୍ଥ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମିଳି ନାହିଁ, ତୁମେ ଚୟନ କର।” ଶୁକ୍ର ହାତ ଝୋଡି ଉତ୍ତମ ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନେ ପାଇପାରିନାହିଁ—ସେହି ଜ୍ଞାନ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ; ଆପଣ ମୋର ଶିକ୍ଷକ ଓ ଦେବତା।” ଦେବତାମାନେର ଉତ୍ତମ ଭଗବାନ ଶୁକ୍ରକୁ ମୃତସଂଜୀବିନୀ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥିଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକ୍ର ଅନୁରୋଧ କରି ଲାଭ କଲେ।