ଏହି କଥାରେ, ଏକ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ସମସ୍ୟା କହିଲା। ଶିବ ଏହି ବଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।” ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ନନ୍ଦି ସମସ୍ତ ଗାଈଁ ଓ ଗାଈଁର ଉତ୍ପନ୍ନକୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହିପରି ହେବାରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ସମସ୍ତ ଗାଈଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଯାହାର ଫଳରେ ଭୟଙ୍କର ଅଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, “ଗାଈଁ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଅସମ୍ଭବ। ଆମେ କ’ଣ କରିବୁ?” ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲି, “ଶଂକରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର।” ସମସ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଏହି ସମସ୍ୟା ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଭଗବାନ କହିଲେ, “ନନ୍ଦି ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଣେ।” ଦେବତାମାନେ ବଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ଉପକାରୀ, ଆମେ ଗାଈଁ ଦିଅ।” ବଳ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଗୋସବ ନାମକ ଏକ ଯ୍ଞ କର। ତେବେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ମାନବ ଗାଈଁ ପୁନଃ ପାଇବ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଗୋସବ ଯ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗୌତମୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ଗାଈଁ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଗୋବର୍ଧନ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଲା, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈଁ ଦାନ ଫଳ ମିଳେ, ଏହାର ଫଳ କେତେ ଅଛି ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ଏହିପରି, ଏଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି—ପାପପ୍ରଣାଶନ, ଯାହା ପାପ ଓ ଭୟ ଦୂର କରେ। ନାରଦ, ଆମେ ଏଠାର ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି, ଶୁଣ। ଏଠାରେ ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ମହୀ, ଯୁବତୀ ଓ ଶୋଭନା। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ସନାଜ୍ଜାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। କିନ୍ତୁ କାଳର ଚାପରେ ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ, ତାଙ୍କ ଯୁବତୀ ବିଧବା ଭାର୍ୟା ଛୋଟ ପୁଅକୁ ନେଇ ରକ୍ଷା ନ ପାଇ ଗାଳବ ରୁଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଗାଳବଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇ, ପାପ ଓ କାମବାସନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ପୁରୁଷ ଓ ଭୋଗ ଖୋଜିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଗାଳବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଥିଲେ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଶିଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କ ଦୋଷରେ ତାଙ୍କ ମନ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୋଗବିଲାସୀ ହୋଇଗଲା। ସେ ଜନସ୍ଥାନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଲୋକ ଥାନ୍ତି। ଏଠି, ମହୀ ମଧ୍ୟ ବଣିକୀ ରୂପେ ରହୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ଧନ ଲାଗି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ଶେଷରେ ଜନସ୍ଥାନରେ ଆସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ବେଶ୍ୟା ନାରୀକୁ ଭଲପାଇଲେ, ମହୀ ଧନ ଓ ଉପହାର ଦେଇପାରିବା ପୁରୁଷ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଦୁଇଁଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିଲେନି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟୁନ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଉଁଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଆ-ପୁଅ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିଲେନି। ଏହିପରି, ଏକ ଦିନ ସେଉଁଠି ରହିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ଭଲ ବିଚାର ଆସିଲା, ଯଦିଓ ଚରିତ୍ର ଭଲ ନଥିଲା। ନାରଦ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣ। ସେ ଯେପରି ଚାହିଁଥିଲେ ରହୁଥିଲେ, ତଥାପି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ। ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରି ତାଲେ ପରେ ଧନ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଅଧିକ ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରି ଦାନ କରୁଥିଲେ, ସକାଳେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଉଷା କ୍ରମକ୍ରମେ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ସକାଳେ ଏକ କୁବିକଳଙ୍ଗ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଶରୀର ରକ୍ତ ଓ ପୁସ ଝରୁଥିବା ଲୋକ ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ଫେରିବା ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦେଖଣା, ଶାନ୍ତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ଦୁଇ ରୂପ ତାଙ୍କ ନିଜ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦେଖୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗାଳବ ଋଷି ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଲୀନ। ଏଠି, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଥିବା ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଗାଳବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ସେବା ପୂର୍ବ ଯେଉଁ ଦେହ ଥିଲା, ତାହା ପୁନଃ ମିଳୁଥିଲା। ସ୍ନାନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ପରେ ଏହି ଦୁଇ ରୂପ ପୁନଃ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଗାଳବ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଗାଳବ ବିସ୍ମିତ ହେଇ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହା ପଛରେ କିଛି ଗୁପ୍ତ କାରଣ ଅଛି।” ଏହି ଭାବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଗାଳବ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାକିଲେ। ସେ ଯିବା ସମୟରେ, ଗାଳବ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଘରକୁ ନେଇ, କୃପା ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠି ଯିବ? କ’ଣ କରୁଛ? କେଉଁଠି ଖାଉଛ? ତୁମର ନାମ କ’ଣ? ଘର କେଉଁଠି? ଶୟନ କେଉଁଠି? ତୁମର ସ୍ତ୍ରୀ କିଏ? ସବୁ କଥା କହ।” ଗାଳବଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି, ପ୍ରଥମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ତା ନିର୍ଣ୍ୟ କରିବି।” ଏପରି କହି, ସେ ଘରକୁ ଗଲେ, ରାତିରେ ବେଶ୍ୟା ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ଖାଇ, ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ। ଗାଳବଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ମନେ ପଡ଼ି, ଭୟ ଭିତରେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବା, ବେଶ୍ୟା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପତିନିଷ୍ଠା। ଆମର ପ୍ରେମ ଏଭଳି ଚାଲୁଥାଉ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ: ତୁମର ନାମ, କୁଳ, ଘର କେଉଁଠି, ଆତ୍ମୀୟ କିଏ, ସବୁ କଥା କହ।” ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ଓ ଦୀକ୍ଷିତ। ମୋର ଭାର୍ୟା ମହୀ, ପୁଅ ଗାଳବଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ। ମୋର ପୁଅ ସନାଜ୍ଜାତ, ଶିଶୁବେଳେ ତ୍ୟାଗିଦେଇଥିଲି। ପୂର୍ବ ଦୋଷରେ ଗୃହଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଏଠି ବେଶ୍ୟା ଭାବେ ବଞ୍ଚୁଛି—ମୋତେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାବରେ ଜାଣ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନେ ଗଭୀର ଘାଉ ଲାଗି ମାଟିକୁ ଢଳି ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ବେଶ୍ୟା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ...