ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏପରି ଭାବେ— ଏକ ସମୟରେ ବୃଷଭ, ସର୍ପ ଏବଂ ଗରୁଡ଼, ଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶିବ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଓ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଗଉତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଅ। ସେହି ଶାନ୍ତ, ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କର; ତାହାପରେ ତୁମର ପୂର୍ବତନ ଦେହ ଫେରିପାରିବ। ତୁମେ ଶତଗୁଣ, ସହସ୍ରଗୁଣ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇବ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ତାପିତ, ପାପରେ ଦগ୍ଧ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଏଠାରେ ପୂରଣ ହୁଏ; ଏହି ଗଉତମୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶରଣ।" ଗରୁଡ଼, ଶିବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶିର ନମାଇ ଗଉତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ, ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣପତ୍ର ଶରୀର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ପ୍ରବଳ ଗରୁଡ଼, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ବୁଦ୍ଧିମତା ସହିତ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀ “ଗାରୁଡ଼” ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ନାନ କଲେ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ। ପରେ, ଗୋବର୍ଧନ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କଥା ଆସେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ହରିଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଷୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଜାବାଳି। ସେ ତାଙ୍କ ଗାଁଠିଆ ଛାଡ଼ି ଦେଉନଥିଲେ, ଦୂପର ରୂଦ୍ର ରେ ମଧ୍ୟ, ଗାଁଠିଆଙ୍କ ପଛେ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଙ୍କୁଶ ମାଡ଼ୁଥିଲେ। ଦୁଇଟି ଗାଁଠିଆ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଦେଖି, ଶବ୍ଦସିଦ୍ଧି ଗାଁଠିଆମାଁ ସୁରଭି ସମସ୍ତ କଥା ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ। ନନ୍ଦି ବିପନ୍ନ ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ଶିବ କହିଲେ, “ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ସଫଳ ହେଉ।” ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ନନ୍ଦି ସମସ୍ତ ଗାଁଠିଆ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଦେବଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରୁ ସମସ୍ତ ଗାଁଠିଆ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବାରୁ ଉତ୍କଣ୍ଠା ହେଲା। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଗାଁଠିଆ ବିନା ଜୀବନ ଅସମ୍ଭବ।” ମୁଁ (ବ୍ୟାସ) କହିଲି, “ତମେ ଶିବଙ୍କୁ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କର।” ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଶିବ କହିଲେ, “ନନ୍ଦି ମୋର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଛନ୍ତି।” ଦେବତାମାନେ ବୃଷଭଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଗାଁଠିଆ ଦିଅ।” ବୃଷଭ କହିଲେ, “ଗୋସବ ନାମକ ଯଜ୍ଞ କର।” ତାହାପରେ ତମେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ମାନବ ଗାଁଠିଆ ପାଇବେ; ଏହି ଗୋସବ ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଉତମୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗାଁଠିଆ ବଢ଼ିଗଲା, ଏହିପରି ଭାବେ ଗୋବର୍ଧନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଲା, ଯାହା ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭର୍ଦ୍ଧିତ କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଁଠିଆ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏହାପରେ, ପାପପ୍ରଣାଶନ ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କଥା ଆସେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଭୟ ନାଶ କରେ। ଏଠାରେ ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ପତ୍ନୀ ମହୀ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ୱୀ ସନାଜ୍ଜାତ। କିନ୍ତୁ, ସମୟ ଅନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସି ଧୃତବ୍ରତଙ୍କୁ ନେଇଗଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ ବିଧବା ମହୀ, ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ, ପୁଅକୁ ଗାଳବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରଖି, ନିଜେ ଅନେକ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚି, ଅନେକ ପୁରୁଷ ସହିତ ରମଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଅ, ଗାଳବଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଶିଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ, ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ବେଶ୍ୟା ସମାନ ହେଲା। ସେ ଜନସ୍ଥାନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ ରହୁଥିଲେ। ମହୀ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପାରି ଭାବେ ଏଠାରେ ରହୁଥିଲେ। ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚି, ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ, ଧୃତବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଏକ ବେଶ୍ୟାକୁ ଚାହିଲେ, ମହୀ ଧନ ଓ ଦାତା ପୁରୁଷ ଚାହିଲେ। ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମାଆ କିମ୍ବା ପୁଅ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମିଳନ ହେଲା। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଗଲା, କିନ୍ତୁ କେହି କେହିକୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ଏମିତି ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ପୁଅଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଭଲ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ଅନୁଚିତ ଥିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କଦାପି ଛାଡ଼ି ଦେଉନଥିଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ପୂର୍ବକ ଧନ ଅର୍ଜନ କରୁଥିଲେ। ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତିରେ ବହୁତ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ଦାନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କ୍ରମିକ ଭାବେ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାପରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ କୁବିକଳଙ୍ଗ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ରକ୍ତ ପୁଞ୍ଜରେ ଲିପ୍ତ, ଜଣେ ଲୋକ ସକାଳେ ଗଉତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ଗଉତମୀ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି ଫେରିବା ସମୟରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ନେଇ ଆସୁଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ସେଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ। ଏହି ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଏହି ଦୁଇଟି ଦେହ ନିଜର ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁନଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ଗାଳବ ରହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଉତମୀରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ତପସ୍ବୀମାନେ ଘେରିଥିଲେ। ଗାଳବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଗଙ୍ଗା ସେବା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଦେହ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଫେରିଯାଉଥିଲେ। ସ୍ନାନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ପରେ, ପୁଣି ସେହି ଦୁଇଟି ଦେହ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ଗାଳବ ସେଥିରେ ନିତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗାଳବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଚିନ୍ତା କଲେ— “ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ କିଛି କାରଣ ଅଛି।” ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖି, ଗାଳବ ସେଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।