ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଘରେ ସର୍ପଟି ବନ୍ଧିଥିଲା। ଏହା ଦେଖି, ଏକ ଆଦେଶ ମିଳିଲା—ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର। ଏହି ଆଦେଶ ପାଇଁ ନନ୍ଦି, ଲୋକମାତା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ବନ୍ଧି ସର୍ପଟିକୁ ନେଇ ଆସିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ଶ୍ରୀମନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ନନ୍ଦି ନିଜେ ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ନାରାୟଣ ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବିନତାନନ୍ଦନ, ମୋ ଆଦେଶରେ ସର୍ପଟିକୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗରୁଡ଼ କ୍ପମ୍ପିତ ହେଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ନନ୍ଦି ସାମ୍ନାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ଦାସମାନେକୁ ଦେଇପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯାହା ମୁଁ ଆଣିଛି, ତାହା କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଉନି।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ନନ୍ଦିପାଇଁ ସର୍ପଟିକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବେ। ଯେଉଁ ସର୍ପଟି ଗରୁଡ଼ ଆଣିଛନ୍ତି, ତାହା ତୁମେ ନନ୍ଦିକୁ ଦେଉ।” ଗରୁଡ଼ କହିଲେ—“ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ବହନ କରେ, ଯାହା ମୋର ସେ ସଦା ଆପଣଙ୍କର। ମୁଁ ଆଣିଥିବା ସର୍ପଟି ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ମହାନ୍ତ ମାନ୍ୟଙ୍କର ଆଚରଣ ନ ହେବା ଉଚିତ୍। ସଦାଚାରୀ ପ୍ରଭୁମାନେ ତାଙ୍କର ଦାସମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଆପଣ ମୋ ଆଣିଥିବାକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ଦାନବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତନ୍ତି, ମୁଁ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣ ଅନାବଶ୍ୟକ ଗର୍ବ କରୁଛନ୍ତି।” ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ହସିଲେ, ନନ୍ଦିଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗପାଳମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ମୋତେ କହୁଛି, ‘ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ।’ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଜିତିବି।” ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ଶୀଘ୍ର ନନ୍ଦିଙ୍କ ପାଖରେ ରଖ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ, ତେବେ ମୁଣ୍ଡ ଗଭାରକୁ, ଗଭାର ପାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲା; ଗରୁଡ଼ ଦୁଃଖିତ, ଲଜ୍ଜିତ ଏବଂ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—“ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦାସ ଏବଂ ଅପରାଧୀ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଆଶ୍ରିତ। ଓ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ହଜାର ଅପରାଧକୁ ମାଫ କରନ୍ତି। ଯଦିଓ କେହି ଅପରାଧ କରେ, ଆପଣର କୃପା ଅପାର। ସମସ୍ତ ଋଷି ଆପଣଙ୍କୁ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି, ଜଗତ୍ ଜନନୀ, କମଳା କହନ୍ତି। ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ଅସହାୟ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଓ ସନ୍ତାନପ୍ରିୟା।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ଦାସ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ତେବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଗରୁଡ଼ ଓ ସର୍ପ ସହିତ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଅ; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ ଗରୁଡ଼ ନିଜ ଆକୃତି ପୁଣି ପାଇବେ।” ନନ୍ଦି “ତଥାସ୍ତୁ” କହି, ବୃଷଭ, ସର୍ପ ଓ ଗରୁଡ଼ ସହିତ ଶନେ ଶନେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସବୁ ଘଟଣା ସୂଚନା କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ଶିବ ତେବେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼, ଜଗତ୍ ପବିତ୍ର କାରିଣୀ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କର; ତାହାପରେ ତୁମ ଆକୃତି ପୁଣି ମିଳିବ। ତୁମ ଏହିଠାରେ ସମସ୍ତ ଆଶା ଶତଗୁଣ, ସହସ୍ରଗୁଣ ପାଇବ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ, ଅପରାଧରେ ଦୁଃଖିତ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ; ଗୌତମୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ।” ଗରୁଡ଼ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ତା’ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷୀ, ମେଘ ଦ୍ୱନି ଦେହଧାରୀ ଗରୁଡ଼, ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ରତା ସହ, ବୁଦ୍ଧିମତି ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଫେରିଗଲେ। ସେହି ସମୟରୁ, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ‘ଗାରୁଡ଼’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ କୌଣସି କ୍ରିୟା, ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ ଭକ୍ତି ସହ କରାଯାଏ, ତାହା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ଏହା ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ତା’ପରେ ଗୋବର୍ଧନ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହାର ଏତେ ଶକ୍ତି, ଓ ନାରଦ, ମୁଁ ଦେଖିଛି। ସେଠାରେ ଜାବାଲି ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷକ ଥିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଗୋଁଆଁ ଛାଡ଼ୁନଥିଲେ, ପିଠି ଓ ପାଶେ ଦଣ୍ଡା ଦେଇ ମାଡ଼ୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଅଂଶୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, କାମଧେନୁ ସୁରଭି ସମସ୍ତ କଥା ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ। ନନ୍ଦି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ସୂଚନା କଲେ। ଶିବ କହିଲେ—“ତୁମର ସମସ୍ତ କଥା ପୂରଣ ହେଉ।” ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ନନ୍ଦି ସମସ୍ତ ଗାଈ ଶୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦେବଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଗାଈ ନା ଥିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ଜନ୍ମିଲା। ଦେବମାନେ ମୋତେ କହିଲେ—“ଗାଈ ଛାଡ଼ି ଜୀବନ ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ।” ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେକୁ କହିଲି—“ଶିବଙ୍କୁ ଯାଇ ନିବେଦନ କର।” ସମସ୍ତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏହି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—“ନନ୍ଦି ମୋ ଇଚ୍ଛା ଜାଣନ୍ତି।” ଦେବମାନେ ବୃଷଭଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋତେ ଗାଈ ଦିଅ।” ବୃଷଭ କହିଲେ—“ଗୋସବ ନାମକ ଯଜ୍ଞ କର।” ତେବେ ସେଠାରୁ ଦେବୀୟ ଓ ମାନବୀୟ ସମସ୍ତ ଗାଈ ମିଳିବ; ଏହିପରି ଦେବମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଗୋସବ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଗୌତମୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗାଈ ଅଧିକ ହେଲା; ଏହିପରି ଗୋବର୍ଧନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦେବମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେତେ ମିଳେ ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ। ତା’ପରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ନାମ ‘ପାପପ୍ରଣାଶନ’, ଯାହା ପାପ ଓ ଭୟ ନାଶ କରେ; ତାହାର ବିଶେଷତା ମୁଁ କହିବି, ନାରଦ, ଶୁଣ। ସେଠାରେ ଧୃତବ୍ରତ ନାମକ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହୀ, ଏକ ଯୁବତୀ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।