ଏକ ସମୟର କଥା, ମୁଁ ମନରେ ଖୁସି ହୋଇ, ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଦାନ କରିଥିଲି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ଅଶୁଭ ଦୂର କରେ। ସେଠାରେ ଗୌତମ ଋଷି, ଅହଳ୍ୟା ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ। ଗୌତମଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମନ୍ଦଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ମନେ ଆସିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମ, ଏହି ଋଷି ଓ ତାଙ୍କର ନିର୍ମଳ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ଗୌତମଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ, ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ଓ ସଫଳତା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ମନରେ ଅସୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଅହଳ୍ୟାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ବା ଅନ୍ୟ କିଛି, ସ୍ଥାନ, କାଳ, ଗୌତମଙ୍କର ଶାପର ଭୟ କିଛି ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ନିତ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ଗର୍ବରେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଜଳି ଯାଉଥିଲା; ଭାବିଲେ, "କିପରି ମୁଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବି? କିପରି ଏହା ସମ୍ଭବ?" ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ, ଗୌତମ ଋଷି ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଗଲେ; ଆଶ୍ରମ, ଗୌତମୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ, "ଏହି ହେଉଛି ସୁଯୋଗ।" ସେ ନିଜ ମନକୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ କାମ କଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆହଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର କାମନାରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ, "ତୁମର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ, ତୁମର ରୂପ ସ୍ମରଣ କରି, ମୋ ପଦ ତଳିଗଲା।" ଏଭଳି ହସି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଅହଳ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଭାବିଲେ ଏହି ଗୌତମ, ତେଣୁ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଗୌତମ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହ ବାହାରିଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସୁଥିଲେ, ଅହଳ୍ୟା ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହି, ଉପଚାର କରି, ପ୍ରେମ ଭରା ଶବ୍ଦ କହୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଗୁଣରେ ଖୁସି କରୁଥିଲେ। ଗୌତମ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ। ନାରଦ, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ବାହାରେ ଦ୍ୱାରରେ ଦେଖିଲେ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଶାଳାର ରକ୍ଷକ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ସେବକମାନେ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାନुभାବ, ଏହି କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ? ଆପଣ ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଆପଣ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବାହାରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି! ଆପଣ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ଗୌତମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରିୟା ଅହଳ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ, "ଏଠାରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି, ପ୍ରିୟା? ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ କିଛି କହୁନାହିଁ?" ଋଷିଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଅହଳ୍ୟା ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକାକୁ କହିଲେ, "କିଏ ତୁମେ, ଋଷି ରୂପେ ଆସିଛ? ତୁମେ ଏକ ପାପ କରିଛ!" ଏହା କହି, ଭୟରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିଗଲେ। ପାପୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଷିଙ୍କର ଭୟରେ, ବିଲେଇ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭୟଭିତ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଦେଖି, ଦୂଷିତ ହୋଇଗଲେ। ଋଷି, କ୍ରୋଧରେ, "ଏହି ଅସାବଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଣ?" କହିଲେ; ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ, ଅହଳ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରେମିକାକୁ ଖୋଜି, ଋଷି ବିଲେଇକୁ ଦେଖି, "କିଏ ତୁମେ?" ପଚାରିଲେ; ସେ ଅସତ୍ୟ କହି, "ମୁଁ ଭସ୍ମ ହେଉ।" ହାତ ଯୋଡି, ଶଚୀଙ୍କର ପତି ଏଭଳି କହିଲେ, "ମୁଁ ଶଚୀଙ୍କର ପତି, ନଗର ନାଶକ, ଲୋକମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଓ ତପସ୍ବୀ।" "ଏହି ପାପ ମୋତେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଛି; ମୁଁ ଯାହା କହିଛି ଏହା ସତ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଏକ ପାପ କରିଛି, ଓ ଋଷି।" "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନିବାଣରେ ବିଧା ହୁଏ, ସେମାନେ କଣ କରିନାହିଁ? ମୁଁ ବଡ଼ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୟାର ସାଗର, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର।" ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀ ଲୋକମାନେ, ଅନ୍ୟାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କଦାପି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଋଷି କ୍ରୋଧରେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଭଗାରେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୁମକୁ ସହସ୍ରଭାଗ କରିଦିଅ।" ଋଷି, କ୍ରୋଧରେ, "ତୁମେ ଏକ ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ହେଉ," ଏହି ଶାପ ଦେଲେ। ତାପରେ ଅହଳ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଘଟିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣ କଲେ। "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚାହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ।" "ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋର ଶବ୍ଦ ବୁଝନ୍ତୁ; ଏହି ସାକ୍ଷୀମାନେ ଆପଣଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।" "ଏହି ହେଉ," ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ; ଅହଳ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଲେ। ଋଷି ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଜୀବନସଂଗିନୀକୁ କହିଲେ, "ଓ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଗୌତମୀ ନଦୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେବା; ତାପରେ, ମୋ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରାଚୀନ ରୂପ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।" ଋଷିଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଜୀବନସଂଗିନୀ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ଏଭଳି ଅହଳ୍ୟା, ଗୌତମଙ୍କର ପ୍ରିୟା, ଦେବୀ ଗୌତମୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେ ପୁନଃ ମୁଁ ତିଆରି କରିଥିବା ମୂଳ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ତାପରେ ଦେବତାମନ୍ଦଳର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଯୋଡି ଗୌତମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ବଡ଼ ପାପୀ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଛି। ମୋତେ ପାଦରେ ପଡିଥିବା ଦେଖି, ଗୌତମ ଦୟାରେ କହିଲେ, 'ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଉ, ଶୁଭ କାମନା ରହୁ; ନିମିଷମାତ୍ରରେ ତୁମର ପାପ ଦୂର ହେବା, ତୁମେ ପୁନଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ହେବା।'" ନାରଦ, ମୁଁ ଦୁଇଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖିଛି: ଅହଳ୍ୟାର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଶଚୀଙ୍କର ପତି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରର ପୁନଃ ଅବସ୍ଥା। ସେଠାରୁ, ଯେଉଁ ତୀର୍ଥରେ ଅହଳ୍ୟା ପୁନଃ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥ 'ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ।