ସୁନିଲେ ଗଣପତିଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ ଶକ୍ର, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସ୍ଲିମ୍ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବେଶ୍ୟାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଶକ୍ର କହିଲେ, “ଓ ବେଶ୍ୟା, ମୋର କାମ କୁ ସଫଳ କର, ଦିଲ୍ଦେରି ନ କର; ସଫଳ ହୋଇ ଫେରିଆସ, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ଶାଚୀ ପରି ହେବୁ।” ଶକ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସୁନି ବେଶ୍ୟା ବେଗେ ଦିଗ ଦିଗନ୍ତରେ ଉଡି ଯାଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଯମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଁଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ଦଶ ଦିଗରେ ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ବେଶ୍ୟା ହିନ୍ଦୋଳ ରାଗରେ ଖେଳିଲା ଏବଂ ଗାଇଲା। ତାହା ଦେଖି କାଳଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ଯମ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଅନ୍ତରେ ଅଗ୍ନିର ପ୍ରେମ ଜ୍ୱାଳା ଦେଖାଗଲା। ଉତ୍ସ ଉପରେ ଯମ ବେଶ୍ୟା ସହିତ ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ପାଇଁ ଲାଗି ପ୍ରବେଶ କରିଲେ; ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ବେଶ୍ୟା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଏକ ନଦୀରେ ପରିଣତ ହେଲା। ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ନାଚିଁ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ଯୋଗ ଦେଲେ; ଏବଂ ବେଶ୍ୟା ଗୀତ ଶୁଣି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଡିଗଲେ। ଏହି ବେଶ୍ୟା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, କାଳ ଅସ୍ଥିର ଚକ୍ଷୁ ନିର୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସିଲେ, ଯମଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ—“ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ଦେଖିବି। ବାୟୁ ସଦା ବହୁଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛି; ତିନି ଲୋକରେ ଜନମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସବୁ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧାରଣ କରିଛି।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଯମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହା ଦୋଷ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଏହି କାମ କରିବି। ତୁମେ ଏତେ କ୍ରୂର କାମ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନାହିଁ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—“ଏମିତି କିଛି ଦୋଷ ନୁହେଁ ଯମ, ତୁମେ କରିବାକୁ। ବେଶ୍ୟା ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଗୌତମୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଡିଗଲା ନାହିଁ କି?” “ତୁମେ ଏଠି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଛ; ତାହାର ଶେଷ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ତେଣୁ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯାଅ।” ଏହିପରି କହି, ପୂଜ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଯମ ମଧ୍ୟ ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ପ୍ରାଣୀହନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଏବେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ; ଯମଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ଗତିରେ ଲଗାଇଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ପୂଜ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦ, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ଉପଖ୍ୟାନକୁ ଯିଏ ଧ୍ୟାନରେ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରେ। ଏବେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଅହଲ୍ୟାର ସଂଗମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯେଉଁଠାରେ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ ଯାହାଠି ଘଟିଥିଲା। ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତାରେ, ଓ ଋଷିନାୟକ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଅନେକ କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କନ୍ୟା ତିଆରି କରିଲି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଅହଲ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲି। ମୋ ଚିନ୍ତା ହେଲା—“କିଏ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ? ଦେମନ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ନୁହେଁ।” ମୋ ଚିନ୍ତା ହେଲା—“ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ କେବଳ ଏକ ତପସ୍ୟୀ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାରିବେ।” ଗୌତମ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବେଦ ଓ ଶାଖାର ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ରଖିବାକୁ ଦେଲି। “ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଯୁବତୀ ହେଉଅଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷା କର, ଯୁବତୀ ହେଲେ ମୋ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଦେବା,” ଏଭଳି କହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଗୌତମ ଅହଲ୍ୟାକୁ ନେଇ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ଅହଲ୍ୟାକୁ ଉଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରି ଏବଂ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଗୌତମ ଅହଲ୍ୟାକୁ ମୋ ପାଖକୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୋତେ କହିଲେ, “ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅହଲ୍ୟାକୁ ଆମକୁ ଦିଅ।” ଏହିପରି, ଋଷି, ସାଧ୍ୟ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଲେ। ବିଶେଷକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆକାଂକ୍ଷା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ତଥାପି ଗୌତମଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ, ଗଭୀରତା ଏବଂ ନିଶ୍ଚଳତା ଦେଖାଗଲା। ଏହା ମନେ ପକାଇ ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି; ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରିଲି—“ଏହି ଶୁଭ ମୁଖୀ ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେବାଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ।” ତେଣୁ ମୁଁ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେବି; ତଥାପି ଚିନ୍ତା କଲି—ଏହି ଯୁବତୀ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ତାକୁ ଅହଲ୍ୟା ଭାବେ ଡାକିଲେ; ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଦେଖି, ମୁଁ ସେଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲି— “ଏହି କନ୍ୟାକୁ ତାକୁ ଦିଆଯିବ, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ପୃଥିବୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବ; ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ, ଯଦିବେ ସେ ପୁନି ପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବେ।” ମୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ଅହଲ୍ୟା ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଗୌତମ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଅହଲ୍ୟା ପାଇଁ କିଛି ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଇଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ ସୁରଭି ଅର୍ଧ ଜନ୍ମ ହେଉଥିଲା; ଗୌତମ ତାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଗୌତମ ତାହାକୁ ପୃଥିବୀ ଭାବେ ପରିକ୍ରମା କଲେ; ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଉଭୟକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଗୌତମ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଅନ୍ୟ କେହି ପୃଥିବୀ ପରିକ୍ରମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ଗୌତମ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି ଅହଲ୍ୟା ତୀର୍ଥର ଉପଖ୍ୟାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ହେଲା।