ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।” ତେବେ ସେମାନେ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ସମ୍ମତି ଦେଇ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ”, ଏବଂ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାର କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେବେ। ଏହା ପରେ ମହାମୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଅଞ୍ଜନା ଓ ଅଦ୍ରିକା ନାମକ ଦୁଇ ନାରୀ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଗୀତ ଗାଇ, ନୃତ୍ୟ କରି, ହସୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ହସି ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଖି, ବାୟୁ ଓ ନିରୃତି ଦେବତାଙ୍କର ମନ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଆସିଲେ। ଅଞ୍ଜନା ଓ ଅଦ୍ରିକା ଦେବତାମାନେ ସାମ୍ନାକୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଦୁଇଜଣ ପତି-ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାର ଶକ୍ତି ପାଉ।” ବାୟୁ ଓ ନିରୃତି ଏହି କଥାକୁ ମନୋସ୍ୱୀକାର କରି “ତଥାସ୍ତୁ” କହି, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ବାୟୁ ଓ ଅଞ୍ଜନାଙ୍କୁ ହନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା; ଅଦ୍ରିକା ଓ ନିରୃତିଙ୍କୁ ଅଦ୍ରି ନାମକ ପିଶାଚନାୟକ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଣି, ଅଞ୍ଜନା ଓ ଅଦ୍ରିକା କହିଲେ, “ମୁନିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମର ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିକୃତ ହୋଇଯାଇଛି।” ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ (ଶଚୀ) ଶାପ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏମିତି ଚିହ୍ନିତ ହେବେ। ତେବେ ବାୟୁ ଓ ନିରୃତି କହିଲେ, “ଗୌତମୀ ତୀରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କଲେ ଏହି ଶାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।” ଏପରି କହି, ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତା’ପରେ, ଅଦ୍ରି ନିଜେ ପିଶାଚ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଞ୍ଜନାଙ୍କୁ ଗୌତମୀ ତୀରେ ନେଇ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଭାଇ ହନୁମାନ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ। ଏହିପରି, ହନୁମାନ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ନେଇ, ବିଲେଇ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅଦ୍ରିକାଙ୍କୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଗୌତମୀ ତୀରକୁ ନେଇଲେ। ଏହିଠାରୁ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପିଶାଚ ଓ ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆସି, ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଶୁଭତା ଦେଲେ। ଏହାଠାରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ତେପନ୍ନି (୫୩) ଯୋଜନ ଦୂରେ ମାର୍ଜାର ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରୁ ଧନୁମନ୍ତ ଓ ବୃଷାକପି ଅଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ଫେନାସଙ୍ଗମ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଆଶା ଓ ଶୁଭତା ପ୍ରଦାନ ହୁଏ; ଏଠାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମୂଳତ୍ୱ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ, ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ମହିମା ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ କଣ୍ବ ନାମକ ଏକ ମୁନି ଥିଲେ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍ନ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ଭ্ৰমଣ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟଙ୍କର ଭୁକ୍କରେ ପୀଡିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟରେ ପ୍ରଚୁର, ଏବଂ ଗୌତମ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜେ ଭୁକ୍କରେ ତିବ୍ର ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭିନ୍ନତା ଦେଖି କଣ୍ବ ଅନାସକ୍ତ ହେଲେ। ଗୌତମ ମନେ କଲେ, “ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେଣୁ ଦେହ ଦୁଃଖ ଓ ଭୁକ୍କରେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୁଁ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଖାଇବି ନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବି।” ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଜ୍ଞାନୀ କଣ୍ବ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବି।” ସେ ଶୁଭ୍ର ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଗଲେ, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କୁଶା ଉପରେ ବସି, ଗୌତମୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ନିଜର ଭୁକ୍କ ଦୁଃଖକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଗଙ୍ଗେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୁଃଖ ଦୂରକାରିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ କ୍ଷୁଧା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଶୁଭଦାୟିନୀ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଜଠର ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଧର୍ମାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶାନ୍ତିର ରୂପ, ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରୋଧର ରୂପ। ନଦୀ ରୂପେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ତାପ ଓ ପାପ ଦୂର କର। କ୍ଷୁଧା ରୂପେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦିଅ। ହେ ଦେବୀ, ଶୁଭଦାୟିନୀ, ପାପ ନାଶିନୀ, ଶାନ୍ତି ଦାତ୍ରୀ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରକାରିଣୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବା ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଣ୍ବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଇଟି ରୂପ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ଏକ ମନୋହର ଗଙ୍ଗା ଭଳି ଓ ଅନ୍ୟଟି ଭୟଙ୍କର। ପୁଣି ବନ୍ଧିହାତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଶୁଭଦାୟିନୀ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମାହେଶ୍ୱରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ତ୍ରିନେତ୍ରା, ଗୋଦାବରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଗୋଦାବରୀ, ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଜଟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଗୌତମଙ୍କ ପାପ ନାଶିନୀ, ସାତ ଧାରାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନ ନାଶ କର, ଦୁଃଖ ଓ ଲୋଭର ମୂର୍ତ୍ତି କ୍ଷୁଧା, ପୁଣିପୁଣି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” କଣ୍ବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦ ହୋଇ କହିଲେ, “ତୁମ ଇଚ୍ଛା କହ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।” କଣ୍ବ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, “ହେ ଗଙ୍ଗେ, ଆମକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟି ଇଚ୍ଛା, ଧନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ।” ପୁଣି ସେ କହିଲେ, “ହେ କ୍ଷୁଧା, ହେ ତୃଷ୍ଣା, ହେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୋ ଓ ମୋର ବଂଶରେ ତୁମେ କେବେ ନ ଆସ। ଅଧିକ ପାପୀ ଓ କଠୋର ଲୋକଙ୍କୁ ଯାଅ, ଆମଠାରେ ଆସନି।” ଏହି ସ୍ତୁତି ଯେଉଁମାନେ କରିବେ, ସେମାନେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ—ଏହା ଆଉ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ। ଏଠି ଭକ୍ତି ସହ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ପାଠ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ହେବେ। ଏହି ସ୍ତୁତି ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ, ଘରେ କିମ୍ବା ତୀରେ ପଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ—ଏହା ଆଉ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ। “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ସେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, କଣ୍ବ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହାଠାରୁ ସେଇ ତୀର୍ଥ କଣ୍ବ ଗଙ୍ଗା ଓ କ୍ଷୁଧାତୀର୍ଥ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ପିତୃପୂଜାର ସନ୍ତୋଷ ବଢ଼ାଏ। ଏହିପରି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏକ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ।