ଏହିଭଳି, ଦ୍ୱାରକା ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ତିଆରି ହେଲା, ଯାହାର ବହୁତ ଦ୍ୱାର ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସହର ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡେ ବସୁଦେବ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝି, ରେବତ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରେବତୀ (ଯାହାକୁ ସୁଭଦ୍ରା ଭି କୁହାଯାଏ) କୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ରେବତ ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବଳରାମ ଖୁସିରେ ରେବତୀ ସହିତ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ କିପରି ବୟସ୍କତା ରେବତୀ ଓ ରେବତ କକୁଦ୍ମିନ୍ଙ୍କୁ ଆସିଲା ନାହିଁ? ଏବଂ ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ବଂଶ କିପରି ପୃଥିବୀରେ ରହିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମେରୁକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ହେଉଛି—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଯେଉଁଠି ପାପହୀନ କକୁଦ୍ମିନ୍ ବସୁଛନ୍ତି, ସେଠି ବୟସ୍କତା, ଭୁକ୍, ତିରିଷ୍ଣା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ଋତୁର ଚକ୍ର ଚାଲେନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ରେବତ ଏବେ ଦେବଲୋକକୁ ଗଲେ। ପୁରୁଣା କାଳରେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମକ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦଖଳ କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଏକଶଏ ଭାଇ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମାନୋକୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ଅପରାଜିତ ଏହି ଭାଇମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଶର୍ୟାତ ବଂଶ ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଚାଲିଥିଲା, ଏହିମାନେ ‘ଶର୍ୟାତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ନାଭାଗ ଓ ଅରିଷ୍ଟଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଯଦ୍ୟପି ବୈଶ୍ୟ ବଂଶର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାର ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। କରୂଷଙ୍କ ସନ୍ତାନ କାରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ। ପ୍ରିଷଧ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଁଠୁ ଅଜାଣି ଗଁଠୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଫଳରେ ଶାପରେ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ। ଏହି ନମ୍ବର ନଅଟି ବଂଶ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ତାପରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର କନ୍ୟାଠାରୁ ଏବଂ ମନୁଙ୍କ ଛିଙ୍କାରୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଏକଶଏ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦାନଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ ପୁଅ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି, ଯିଏ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ବିକୁକ୍ଷି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଶକୁନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପାଞ୍ଚଶଏ ଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ରକ୍ଷାକାରୀ ୪୮ ଜଣ ଥିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ବଶତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରକ୍ଷାକାରୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଆଷ୍ଟକ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରି ମାଂସ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇନଥିଲା। ବିକୁକ୍ଷି ଏକ ଶଶକ (ଖରା) ଖାଇଦେଲେ, ଏହିଦ୍ୱାରା ସେ ‘ଶଶଦ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ଚାଲିଯିବାକୁ କହିଦେଲେ। ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ଶଶଦ ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କକୁତ୍ସ୍ଥ ହେଲେ। ଅନେନାସ୍ଠାରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତାଠାରୁ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ୍ତ୍ରାର୍ଥ୍ୱ, ତାଠାରୁ ଅର୍ଦ୍ର; ଅର୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ରାବସ୍ତ, ଯିଏ ଶ୍ରାବସ୍ତୀ ନାମକ ନଗର ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଶ୍ରାବସ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ମହାନ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ। କୁବଳାଶ୍ୱ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି ‘ଧୁନ୍ଧୁମାର’ ଉପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଧୁନ୍ଧୁ ବଧ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କ ଏକଶଏ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁର୍ଦ୍ଧରୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗ୍ୟାନୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଦାନଦେବାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଥିଲେ। ବୃହଦଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଅବସରଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଏକାନ୍ତ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଋଷି ଉତ୍ତଙ୍କ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିବାହ କରିବାକୁ ହେବ, ନାହିଁଲେ ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୋ ଆଶ୍ରମ ସମ୍ନିକଟ ମାରୁଧନ୍ୱ ନାମକ ଏକ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠାରେ ଉଦ୍ଦାଳକ ନାମକ ଏକ ବାଲୁକାମୟ ସମୁଦ୍ର ଅଛି। ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରହେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହି ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ରାକ୍ଷସ, ମଧୁଙ୍କ ପୁଅ, ଭୂମି ତଳେ ବାଲି ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ତପ କରୁଛି। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼େ, ସେଠି ଭୂମି କମ୍ପିଉଥାଏ, ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସର ଶକ୍ତିରେ ମହାନ୍ ଧୂଳିର ଝଂକାର ଉଠେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ, ସାତି ଦିନ ଭୂମି କମ୍ପିଉଥାଏ, ଅଗ୍ନିର ତିନ୍ତି, ଧୂଆଁ ଓ ଚିଙ୍ଗାରେ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ହୋଇଯାଏ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହିପାରୁନାହିଁ। ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କର, ଏହା ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି କାମ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ, କାରଣ ପୂର୍ବକାଳରେ ମୋତେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ—ଯିଏ ଏହି ଦୂର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ବଧ କରିବେ, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା କରିପାରିବେ। ଏହି ଧୁନ୍ଧୁକୁ କେବଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ବଧ କରିହେବ, ସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।" ଏପରି ମହାନ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ରାଜା ବୃହଦଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଧୁନ୍ଧୁ ବଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।