ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଥମେ ଏକ ସତୀ ନାରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତି ପକ୍ଷୀଙ୍କ କଥା ଆସେ। ସତୀ ପକ୍ଷୀ ନାରୀ ହଣ୍ଟରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଅଛି, ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଅତିଥି ହେବି—ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ଶୁଭାର୍ଥିନୀ।" ଏପରେ ସେ ଏହିପରି କଥା କହି, ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଚାରିଭୁଜା ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶରଣାଗତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଉପଭୋଗ କର' ବୋଲି କହି, ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇବାକୁ ଦେଖି, ହଣ୍ଟର ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ହାୟ, ମାନବ ଶରୀରର ଜୀବନ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା—ପକ୍ଷୀରାଜ ମୋ ପାଇଁ ଏପରି ବୀରତା କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।" ହଣ୍ଟର ଏହିପରି କଥା କହିବା ସମୟରେ, ପକ୍ଷୀନୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର, ମହାନ ଜନ; ମୋ ପତି ଦୂରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହଣ୍ଟର ଭୟରେ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ପକ୍ଷୀନୀକୁ ଖାଞ୍ଚିରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ପକ୍ଷୀନୀ ଏପରେ ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେ କହିଲେ, "ନାରୀଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି—ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା; ଏହି ମାର୍ଗ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ।" "ଏକ ଜଣେ ଅଜଗରକୁ ଗହଣ କରି ତାହାକୁ ଗୁହାରୁ ଉପଡ଼ିବା ପରି, ଏକ ସତୀ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରି ତାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।" "ମାନବ ଶରୀରରେ ତିନି ଅଧା କୋଟି କେଶ ଯେତେ ବର୍ଷ ଅଛି, ଏକ ନାରୀ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ ଏତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଥାନ୍ତି।" ପକ୍ଷୀନୀ ପୃଥିବୀ, ଦେବତା, ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଗଛକୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଶିଶୁଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ହଣ୍ଟରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର କୃପାରେ, ମହାନ ଜନ, ମୁଁ ଏହି ଲାଭ ପାଇଛି; ମୋ ଶିଶୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୋତେ କ୍ଷମା କର, କାରଣ ମୁଁ ପତିଙ୍କୁ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଛି।" ଏପରେ, ସେ ଧର୍ମିକ ପକ୍ଷୀନୀ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଜୟଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଆକାଶରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପ୍ରାସାଦ ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ସୂର୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା; ଏହି ପ୍ରାସାଦରେ ଦେବତା ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ହଣ୍ଟରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସ, ଦେବତାମଣ୍ଡଳରେ ଯାଉ; ତୁମେ ଆମ ସ୍ୱର୍ଗର ଅତିଥି, ତୁମେ ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ; ନମସ୍କାର।" ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖି, ହଣ୍ଟର ତାଙ୍କ ଧନୁ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍; ଅବୁଜି ଲୋକକୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣମାନଙ୍କର ଅତିଥି; ମୋତେ ପାପମୁକ୍ତିର ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।" ପକ୍ଷୀ ଦମ୍ପତି କହିଲେ, "ଗୌତମୀ ନଦୀକୁ ଯାଉ, ଶୁଭ କର; ତାଙ୍କୁ ତୁମର ପାପ କହିବା ସହିତ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।" "ପାପମୁକ୍ତ ହେଇ, ଏବେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳିବ ଏବଂ ଧର୍ମିକ ହେବ।" "ଗୌତମୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ସମ୍ଭୁ ବସିଥାନ୍ତି, ଏଠାରେ ପୁନଃ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ତୁମର ଅଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ପରିତ୍ୟାଗ କରିବ।" "ଏହି ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦକୁ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବ।" ହଣ୍ଟର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଏହିପରି କରିଲେ; ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦରେ ଚଢ଼ି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅପ୍ସରା ମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପକ୍ଷୀ, ପକ୍ଷୀନୀ ଏବଂ ହଣ୍ଟର ଏହି ତିନିଜଣେ, ଗଙ୍ଗାର ଶକ୍ତିରେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ତାପରେ, ଏହି ସ୍ଥାନ କପୋତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ପିତୃପୂଜା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଜପ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଏଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କଥା ଆସେ, ଯାହା କୌମାର ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ଶୁଣିଲେ ମାନବ ଧନୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ହୁଅନ୍ତି। ଦେମନ ତାରକା ନିହତ ହେଲା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଶାନ୍ତି ଫେରିଲା, ତାପରେ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ, "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ମନପସନ୍ଦ ଭୋଗ କର, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଆନୁଗ୍ରହରେ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହ।" ମାତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଶାଖା ଦେବୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରୁହିଲେ; ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ। ନାରଦ, ଦେବୀମାନେ ଉପଭୋଗ କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ଅଟକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସେମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଥା ଜଣାଇଲେ; ମାତା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅନେକ ଅଟକାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଅଟକିଲେ ନାହିଁ। ଛଅମୁଖା କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ; ପାର୍ବତୀ କୃପା ଭୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସ୍ନେହରେ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଦେବୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପାର୍ବତୀ ପୁନଃପୁନଃ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଯେଉଁଠି ଶ୍କନ୍ଦ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେଠି ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେହି ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଷଣ୍ମୁଖ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ଭକ୍ତିରେ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୂର ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଣେକୁ ଡାକିଲେ; ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାତାଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି, ଲଜ୍ଜା ପାଇଲେ। ଏପରି ଅନେକ ନାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ମାତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକେୟ ବିରକ୍ତ ହେଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ, ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉପଭୋଗରୁ ବିରତ ହେଉଛନ୍ତି; ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୋତେ ଏବେ ଅଟକାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି।" ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥା ସନାତନ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନର ଉପାସନା ଦେଖାଏ।