ମହାନ ଋଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ— "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହାର ରୂପ ଏବଂ ଏହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେମିତି ଅଛି। ବ୍ରହ୍ମଗିରି ପର୍ବତରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର ଶିକାରୀ ବସୁଥିଲା। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଜ୍ଜନ, ତପସ୍ବୀ, ଗୋପାଳକ ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ କ୍ଷତି କରୁଥିଲା। ସେ ଏକ ପାପୀ, କ୍ରୁଧାନ୍ବିତ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଥିଲା। ସେ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂର, କଳା ଚକ୍ଷୁ, ଛୋଟ ହାତ, ବାହାରକୁ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ନାକ ଓ ଆଖି ଅନୁପସ୍ଥିତ, ଛୋଟ ପାଏଁ ଏବଂ ଚଉଡ଼ ଉଦର ଥିଲା। ଛୋଟ ଉଦର, ଛୋଟ ହାତ, ଅଙ୍ଗବିକଳ, ଗଧା ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା, ହାତରେ ଫାନ୍ଦ ଧରିଥିଲା, ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ, ସବୁଠୁ ଅଧମ, ସଦା ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପ୍ରକୃତିର ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ। ସେ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଏକ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ଅନେକ ପଶୁପକ୍ଷୀକୁ ମାରିଦେଲେ, କିଛିକୁ ବଂଦୀ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଲେ। ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିନ ଅପରାହ୍ନ ହେଲା, ବସନ୍ତ ଋତୁ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ହଠାତ୍ ମେଘ ଝମକାରି ଆସିଗଲା, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକିଲା। ବାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ବହିଲା, ପଥର ଝଡ଼ ଓ ବର୍ଷା ହେଲା, ଶିକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ତାହାର ରାସ୍ତା ଭୁଲିଗଲେ। ସେ ଜଳ, ମାଟି, ଗଡ଼ି, ପଥ କିମ୍ବା ଦିଗ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେହି ସମୟରେ, ଶିକାରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପରିଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ପାପୀ ହୋଇ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ମନେ ଭାବିଲେ— ‘ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? କେଉଁଠି ରହିବି? କ’ଣ କରିବି? ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ଜୀବନ ନେବା ମୃତ୍ୟୁ ପରି।’ ‘ଏବେ, ମୋର ଅନ୍ତ ଆସିଛି—ଏହି ପଥର ଝଡ଼ ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଆଣିଛି; ମୋତେ ବଞ୍ଚେଇବାକୁ କୌଣସି ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ଗଛ ନାହିଁ।’ ଏପରି ଅନେକ ଭାବ ଭାବି, ଶିକାରୀ ଦେଖିଲେ ଯେ ନିକଟରେ ଅରଣ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି, ଯେପରି ତାରାମାଳାରେ ଅତ୍ରି ଋଷି, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ଗୃହସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନ—ସେଉଁଠି ଏହି ଗଛ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଥିଲା। ସେ ଶିକାରୀ ଏହି ଉତ୍ତମ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗଛ ତଳେ ଯାଇ, ଶାଖା ଓ ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ଏବଂ ଭିଜା କପଡ଼ରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା। ସେଇ ଗଛରେ ଏକ ପରିବାରସହିତ ପରିବାରୀୟ ପଖାଳି (ପରାବ) ରହୁଥିଲା—ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହ ଏହି ଉତ୍ତମ ଗଛରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେଠି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ, ଭୟ ଓ ଅଭାବ ଛାଡ଼ି, ପରାବ ନିର୍ଭୟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପତିନିଷ୍ଠା ଓ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରାଉଥିଲେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଗଛର ଏକ ଖୋଲରେ ରହୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ପାଣି, ବାୟୁ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ଭୟ ନଥିଲା। ସେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ସହ ଘେରାଯାଇ ରହୁଥିଲେ। ଏହି ଦିନ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେଉଁଠି ପରାବ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଭୋଜ୍ୟାନ୍ତି ଅନ୍ୱେଷଣରେ ବାହାରିଲେ। ପରାବ ଫେରି ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁର୍ଦ୍ଦୈବବଶତଃ ଶିକାରୀଙ୍କ ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ି, ଜୀବନ୍ତ ଧରାପଡ଼ି ଆଉ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ପୁରୁଷ ପରାବ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ମାଆଁ ବିହୀନ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ନିଜ ଘର ଖାଲି ଦେଖି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ବୋଲି ସେ ଜାଣିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଗୁଣ ମନେ ପକାଇଲେ। ‘ମୋ ପତିନିଷ୍ଠା ଏଯିଏ, ଯିଏ ମୋର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ଧର୍ମର ମାଆଁ ଏବଂ ମୋ ଦେହର ଅଧିକାରିଣୀ, ଏଯିଏ ଏଉଁଯାଁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷରେ ସଦା ସାଥୀ, ହସି ଖୁସି ହେଲେ ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି। ସେ ସଦା ମୋର ସଲାହକାର, ମୋ କଥାରେ ଅନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଏଉଁଯାଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋ ପତିନିଷ୍ଠା ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ବ୍ରତ, ମନ୍ତ୍ର, ଭାଗ୍ୟ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଅର୍ଥ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ପତିନିଷ୍ଠା, ପତି ହିଁ ତାଙ୍କର ଜୀବନ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା, ପ୍ରେମ ପତି ପାଇଁ।’ ‘ଏଉଁଯାଁ ମୋ ପତିନିଷ୍ଠା ଫେରିଲେ ନାହିଁ; ମୁଁ କ’ଣ କରିବି, କିଏଁଠି ଯିବି? ତାଙ୍କ ନ ଥିବାରେ ଘର ଓ ଅରଣ୍ୟ ଦୁଇଁଟି ଖାଲି ଲାଗୁଛି। ସେ ସହିତ, ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ, ଭୟଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଲାଗେ; ଏଉଁଯାଁ ଘରକୁ ମଧୁର କରିଥିବା ପ୍ରିୟା ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ନ ଥିଲେ, ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେବି; ଶିଶୁମାନେ କ’ଣ କରିବେ? ମୁଁ ଧର୍ମହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଛି।’ ସେପରି ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଫାନ୍ଦ ଭିତରେ ଥିବା ସ୍ଥିତିରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ‘ମୁଁ ଏଠାରେ ବନ୍ଧା, ଅସହାୟ, ଶିକାରୀ ମୋତେ ଧରି ଏଠାକୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଦୂର୍ବଳ। ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋ ଗୁଣ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହି ମୋର ଶ୍ରେୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀର ସ୍ୱାମୀ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ନହେଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ସେ ନାରୀ ନାଶ ପାଏ। ‘ଆପଣେ ମୋର ଭାଗ୍ୟ, ଆପଣେ ମୋର ପ୍ରଭୁ, ଆପଣେ ମୋର ବନ୍ଧୁ, ଆପଣେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ; ଆପଣେ ମୋର ବ୍ରତ, ଆପଣେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଆପଣେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ। ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଧର୍ମରେ ମନ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଅନେକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛି, ଏବେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ମନକୁ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତୁ।’ ପ୍ରିୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପରାବ ତୁରନ୍ତ ସେଇ ବଡ଼ ଗଛରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିବା ଫାନ୍ଦ ପାଖକୁ ଯାଇଁଲେ। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିକାରୀଙ୍କୁ ଶବ ପରି ଅଚଳ ଦେଖି, ସ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ— ‘ଏହାକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ।