ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୁତିରେ ଏକ ପବିତ୍ର କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରିଷ୍ୟନ୍ତ ଷଷ୍ଠ, ପ୍ରାଂଶୁ ଓ ଋଷ୍ଟ ସପ୍ତମ, କରୁଷ ଓ ପ୍ରିଷଧ୍ର ଏହି ନଉଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ପୁରାତନ ସମୟରେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବିଶିଷ୍ଟ ବିଦ୍ଧିରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ଅନେକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲା। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଭାଗରେ ମନୁ ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରିବା ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ଶୋଭା ସହିତ ପରିଧାନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏକ ମହିଳା ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ମନୁ 'ଇଳା' ଭାବରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ମନୁ କହିଲେ, "ଏ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋ ସହ ଚଳ।" ଇଳା ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମ ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯିବି—ମୋତେ ଧର୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଏପରି ଭାବରେ କହି ଇଳା, ଦେବତା ମନୁଙ୍କୁ ଛାଡି, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଦେବତା; ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିବି? ମନୁ ମୋତେ 'ମୋ ସହ ଚଳ' କହିଛନ୍ତି।" ତେବେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଇଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ଧର୍ମ, ନମ୍ରତା, ନିଗ୍ରହ ଓ ସତ୍ୟବାଦିତ୍ୱରେ ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଏକ କନ୍ୟା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବା।" "ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବରେ ତୁମେ ପୁତ୍ର ହେବା ଓ ତିନି ଜଗତରେ 'ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବା। ତୁମେ ଜଗତର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମିକ ଓ ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବା।" ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଇଳା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରେ, ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଧଙ୍କ ସହ ମିଳିବା ପରେ, ବୁଧ ଇଳାଙ୍କୁ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁରବାସ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁରୁରବାସଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ, ଇଳା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ; ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ଅତି ଧର୍ମିକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ବିନତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଉତ୍କଳମାନେ, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପଶ୍ଚିମବାସୀମାନେ, ଓ ଗୟାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଗୟାମାନେ। ଉତ୍କଳମାନେ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିକାରୀ, ଗୟାମାନେ 'ଗୟା' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମନୁ, ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ କରି, ଦିବାକର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭୂମିକୁ ଦଶ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ କନ୍ୟା ହେବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିନଥିଲେ; ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଲେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମିଳିବା ପରେ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହା ପୁରୁରବାସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମନୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ଯିଏ ଉଭୟ ଲିଙ୍ଗର ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଇଳା ଭାବେ ଓ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ନାରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାକମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ ନାହିଁ; ନାଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ, ରାଜମହାନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; କରୁଷ ଠାରୁ କାରୁଷ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ନାଭାଗ ଓ ଧୃଷ୍ଟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଇ, ବୈଶ୍ୟ ପଦ ଅଧିକାର କଲେ; ପ୍ରାଂଶୁଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର ପ୍ରଜାପତି ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ନାରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଦଣ୍ଡଧର ରାଜା, ଯମ; ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଆନର୍ତ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର ଓ ଏକ କନ୍ୟା, ସୁକନ୍ୟା, ଯିଏ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୈବ। ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀ କୁଶସ୍ଥଳୀ; ରୈବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମିକ କକୁଦ୍ମୀ। ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଭାବରେ କୁଶସ୍ଥଳୀର ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରି, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ଯୁଗ ଅତିତ ହେଲା; ପରେ ସେ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିଲେ, ଯାହା ଯାଦବମାନେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ସେଠି, ଡ୍ୱାରାବତୀ ନାମକ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ଅନେକ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି, ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ସେଠି ସୁରକ୍ଷା କଲେ, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ବସୁଦେବ। ଏଠି, ଏହି ସତ୍ୟ ବୁଝି, ରୈବତ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ରେବତୀ (ସୁଭଦ୍ରା) କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ସେ ମେରୁ ଶିଖରକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ; ରାମ (ବଳଦେବ), ଧର୍ମିକ ଆତ୍ମା, ରେବତୀ ସହ ଶୁଭ ଭାବରେ ରହିଲେ। ଅନେକ ଯୁଗ ଅତିତ ହେଲା ପରେ, କିପରି ରେବତୀ ଓ ରୈବତ କକୁଦ୍ମୀଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଲା ନାହିଁ? ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପୃଥିବୀରେ କିପରି ରହିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ମେରୁକୁ ଚାଲିଗଲେ? ଏହି ସତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଆମେ ଚାହୁଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଯେଉଁଠି ନିର୍ମଳ କକୁଦ୍ମୀ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଭୋକ, ତିଆସ, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଋତୁର ଚକ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ବ୍ୟପ୍ତ ନୁହେଁ। ରୈବତ ତ ଶ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଗଲେ। କୁଶସ୍ଥଳୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ଧର୍ମିକମାନେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ; ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଏକଶଠି ଭାଇ ଥିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଅଜୟ ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ଏହି ଏକଶଠି ଭାଇ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେମାନେ 'ଶର୍ୟାତ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦୁନିଆର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ନିର୍ମିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲେ।