ଏହି ଅଶ୍ରମଟି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିବା ବାଧାକୁ ମନେ ପକାଇ, ଗଣନାୟକ ହାତ ଜୋଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆମେ ଖାଦ୍ୟ କିଣିଛୁ; ତେବେ ଗୌତମ, ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ଆମକୁ ରୋକୁଛନ୍ତି? ନମ୍ର ଉପାୟରେ ଆମେ ଆମର ଘରକୁ ଫେରିପାରୁନାହିଁ।” ତା’ପରେ ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜନ୍ମା କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଉପକାରୀ। ତେଣୁ ବିଚାରପୂର୍ବକ ମୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛି— ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତି ହେଉ।” ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଉପକାର ପାଇଁ ଏବଂ ଲୋକମଙ୍ଗଳର ଆଶାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ।” ସେମାନେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ— “ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଯାହାରେ ଅଛି, ତାହା କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗଣନାୟକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ମନେରେ ଧରିଲେ— “ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୌତମଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱଭାବକୁ ମନେରେ ରଖି କରାଯାଉ।” ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଉଦାରମନ ଗଣନାୟକ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରି, ମାତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୟାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ— “ହେ ଶୁଭେ, ଏପରି କର, ଯେଉଁଠି କାହାର ଜଣା ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗୌତମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ। ତୁମେ ଚାଉଳ ଖାଅ, ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କର, ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟାଅ। ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ମାରାଯିବ, ଡାକାଯିବ, ଦେଖାଯିବ, ସେତେବେଳେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଧ୍ୱନି କରି ପଡ଼ିଯିବ, କିନ୍ତୁ ମରିବ ନାହିଁ, ବଞ୍ଚିବି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଜୟା, ଗଣନାୟକଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଗୌତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗଲେ। ସେ ଚାଉଳ ଖାଉଥିଲେ, ଗୌତମ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଗାଈଟି ବିକୃତ ଦେଖି, ତାକୁ ଦୁବ ଦେଇ ରୋକିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୋକାଯିବା ପରେ, ଗାଈଟି ଦୁଃଖଦାୟକ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରି ପଡ଼ିପଡ଼ିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଗଣନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କହିଲେ— “ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ଯାଉଛୁ; ଏହି ଅଶ୍ରମରେ ରହିପାରିବୁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁଅପରି ପାଳନ କରିଛ, ହେ ମହାନ ଋଷି, ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଛି।” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୌତମ ମନେ ମନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ପରି ମାନି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ପାଖରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— “ଏହି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ମା, ଦେବୀ, ଜଗତର ପବିତ୍ରକାରିଣୀ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଏହି ଗାଈ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଛି, ଏବେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅବଶ୍ୟକ।” “ଯେପରି ଉପବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଶେଷ ହୁଏ, ସେପରି ଆମର ଏଠାରେ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଶେଷ। ଆମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧନ ନାହିଁ, କେବଳ ତପସ୍ୟା ଧନ ଅଛି।” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୌତମ କହିଲେ— “ଆପଣମାନେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଶରଣ, ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ।” ତା’ପରେ ଭଗବାନ ବିଘ୍ନନାଶକ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସହିତ, କହିଲେ— “ସେଠି ଗାଈ ନ ମରିଛି, ନ ବଞ୍ଚିଛି; ଏହି ଅପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କିମ୍ବା ପଥ ଅଛି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଚାରିଲେ— “ଏହି ଗାଈ କିପରି ଉଠିବ, ଏବଂ କ’ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି? ଆପଣ ଘୋଷଣା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେବେ, ଏବଂ ଯାହା କହିବେ, ଗୌତମ, ତାହା ଆମର ଆଦେଶ ହେବ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ପ୍ରଭଳ ଗୌତମଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ବିଘ୍ନନାଶକ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ— “ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି; ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥାକୁ ମନେରେ ଧରନ୍ତୁ। ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କ ଯଟାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କମଣ୍ଡଳୁର ଜଳ ବସିଛି, ଯାହା ଅବ୍ୟକ୍ତ ଜନ୍ମର ମୂଳ। ତାହାକୁ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଶୀଘ୍ର ଆଣ, ଏହି ଭୂମିରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଗାଈକୁ ସେଇ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଅ। ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ପୁନଃ ତୁମ ନିବାସରେ ରହିପାରିବୁ।” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସଭାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ନାୟକ ଏହିପରି କହିବା ସହ ସେଠାରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ଏବଂ ଜୟଧ୍ୱନି ବଢ଼ିଗଲା। ତା’ପରେ ଗୌତମ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ— “ତପସ୍ୟାଅଗ୍ନିର କୃପା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟା, ଏବଂ ଆପଣମାନେଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ।” “ତଥାସ୍ତୁ,” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳରେ ସମୃଦ୍ଧି ହେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗଣନାୟକ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ଜୟା ସହିତ, କାମ ସଫଳ ହୋଇ, ଖୁସି ହୋଇ ଅପସାରଣ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଗଣନାୟକ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗୌତମ ମଧ୍ୟ, ତପସ୍ୟାରେ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅପସାରଣ କଲେ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମନେରେ ଧରି, ଗୌତମ ଆବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ— “ମୋ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ?” ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ବୁଝି ପାଇଲେ— ଏହା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପାଇଁ, ନିଜର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ହେଉଛି। ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା— ଏହି ସବୁ ମୁଁ ସୁଭାଗ୍ୟ ମନେ କରେ, ମୋର କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ଗୌତମ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ତ୍ରିନୟନ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ— “ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ ଆଣିବି; ମୋ ସହଧର୍ମିଣୀ ଗିରିଜା, ଜଗତ୍ଜନନୀ, ଯିଏ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯଟାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପ୍ରମୁଖ ଋଷି ଗୌତମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପୂଜିତ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ।