ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଜଣେ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ ଓ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି। ଏକ ସମୟରେ, ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ହିମବତ୍ ପର୍ବତକୁ ଯିବା, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ନିଷ୍ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ପୂନର୍ବାର ଉପବାସ କରିବା ଉପରେ ଚିନ୍ତା ହେଉଥିଲା। ସେମାନେ ଯଦି ଏହିପରି ଉପାୟରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ତେବେ ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ବିରାଜିତ ଗଙ୍ଗା ଭୂମିକୁ ଆସିପାରିବେ ବୋଲି ଆଶା ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ବିଘ୍ନବିନାଶକ ଗଣେଶ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଜୟାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଚଳ, ଆମେ ଏମିତି କିଛି କରିବା ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାରେ ମୋର ବାପା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।” ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନାନୁସାରେ, ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଖରା ହେଲା, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ଓ ଚଳାଅଚଳ ଜଗତ୍ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଗଲା। କେବଳ ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଗୌତମ କହିଲେ, “ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଦେବ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲି, ତାହାପରେ ଏହି ପର୍ବତ ମୋର ନାମରେ ‘ବ୍ରହ୍ମଗିରି’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏଠାରେ ମୁଁ ସଦା ବସି ରହେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ ଓ ସେବା କରେ।” ଏଠାରେ କେବେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଭୟ, ଶୋକ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ରତା ନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପିତୃତର୍ପଣ, ଦାନ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେବେ ଗୌତମ ମୁନି ଆହୁରି ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହିପରି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଥିଲା। ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞିକ, ଦାତା ଓ ଭୋକ୍ତା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଏହି ଖ୍ୟାତି ଶୁଣି, ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷି ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଦର୍ଶନକୁ ଆସିଲେ। ଗୌତମ ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ ଓ ବଡ଼ମାନେ ଭାବି ସମ୍ମାନ ଓ ସେବା କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପୂରଣ କଲେ। ଗୌତମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଔଷଧୀ ଓ ମୂଳିକାମାନେ ପୁନଃ ପୂଜିତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସଞ୍ଚିତ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ଗୌତମ ମୁନି ଦିନେଦିନେ ଆସୁଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ବିନମ୍ରତାରେ ପଚାରୁଥିଲେ, “ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ପୁତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଦାସ ଭାବେ ମୁଁ ସେବା କରିବି।” ଏପରି ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପିତୃସ୍ନେହରେ ପାଳନ କଲେ। ଏହିପରି ଗୌତମଙ୍କ ମହିମା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାପରେ, ଗଣେଶ ତାଙ୍କ ମାଆ, ଭାଇ ଓ ଜୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମାଆ, ଦେବଲୋକରେ ଦ୍ୱିଜ ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି—ଯେଉଁ କାମ ଦେବମଣ୍ଡଳ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଗୌତମ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଶିବଙ୍କ ଜଟାରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଭୂମିକୁ ଆଣିପାରିବେ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏମିତି ଉପାୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠାରେ ଗୌତମ ନିଜେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ମହାନଦୀ ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଭୂମିକୁ ଆସନ୍ତି।” ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ଗଣେଶ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଜୟାଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଧାରୀ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। କିଛି ଦିନ ସେଠାରେ ରହି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: “ଆମେ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଖାଇଛୁ, ଏବେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍। ଗୌତମଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମାଗିବା ଦରକାର।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମଙ୍କୁ ଅନୁମତି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗୌତମ ସ୍ନେହ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ତୁମ ଚରଣରେ ବସିଛି, ତୁମେ ପୁତ୍ର ଭାବେ ସେବା କରିବା ଇଚ୍ଛା ମୋର ମନରେ ସଦା ରହିଛି। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର, ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଗଣପତି ତାଙ୍କ ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଆମେ ଭୋଜନ ନେଇଛୁ, ତେବେ ଆପଣ ଆମକୁ ରୋକୁଛନ୍ତି କାହିଁକି? ନମ୍ରତାରେ ଆମେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିପାରୁ ନାହିଁ।” ଏଠି, ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଣ୍ଡ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ଉପକାରୀ। ତେଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହାକୁ ମଞ୍ଜୁର କଲେ ଓ କହିଲେ, “ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ୍, ତାହା କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗଣପତି ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ, ଗୌତମଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ସ୍ଵଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଗଣପତି ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମାଆଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଜୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏମିତି କର, ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଗାଈ ରୂପ ଧାରଣ କର, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଅ। ଧାନ ଭୋଜନ କର, ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କର, ଏବଂ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟା। ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ମାଡ଼ିବେ, ଚିତ୍କାର କରିବେ, ଦେଖିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଅର୍ଦ୍ଧମୃତ ଭାବେ ପଡ଼ିଯିବା, କିନ୍ତୁ ମରିବା ନୁହେଁ, ଜୀବନ୍ତ ମଧ୍ୟ ରୁହିବା ନୁହେଁ।” ଏହିପରି ଉପାୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଲା, ଯାହା ଆଗକୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ ପାଇଁ ମୂଳ ଉପାୟ ହେଲା।