ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଶତକ୍ରତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସେହି ପୂଜିତ ପଦପଦ୍ମ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରି ପଦକ୍ଷେପ, ମନ୍ଦିର ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ମୋ ବାପାଙ୍କର ଘରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି: "ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଏବେ କେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି?" ମୋ ନିଜର ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ବିଚାର କରି, ମୁଁ ଭାବିଲି—ମୋର କମଣ୍ଡଳୁ ଆମ୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ହେବ। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ, ଯାହା ତ୍ରିପୁରାରି ବିରୋଧୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ, ସମସ୍ତ ଦାନର ଶିରୋମଣି, ଶାନ୍ତି ଦାୟକ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତିକର। ଏହି ଜଳ ମଙ୍ଗଳମୟ, ସଦା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟ ଦିଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଁଙ୍କ ରୂପ, ଅମୃତମୟ, ଔଷଧ ଓ ଶୁଦ୍ଧ। ଏହି ଜଳ ପବିତ୍ର, ପାପହର, ପୂଜ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗୁଣମୟ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଲେ ତ କିଏ କହିବ? ଏହିପରି ଭାବି, "ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଏହି ଜଳକୁ ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବି," ଭାବି, ସେ ଜଳକୁ ନେଇ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୟାରି କଲେ। ଏହି ସଂସ୍କୃତ ଜଳ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଝରିଲା ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଚାରି ଦିଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର—ଏହି ଚାରି ଦିଗରେ ଜଳ ପଡ଼ିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାହା ପଡ଼ିଲା, ତାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଜଟାରେ ଧରାପଡ଼ିଲା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳ ପୁଣି କମଣ୍ଡଳୁକୁ ନିଆଯିବାଗଲା, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳକୁ ବିଷ୍ଣୁ ନେଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟ ଜଳକୁ ଋଷି, ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହିଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଏହି ଜଳ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଁ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜଟାରେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ବିରାଜିଥିବା, ସୁଭଗ ମୂଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: "ଏହି ଜଳ ଯେଉଁଠାରେ କମଣ୍ଡଳୁରେ ଥିଲା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜଟାରେ ଯାଇଥିଲା, ସେଉଁଠାରୁ କିପରି ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଲା?" ଏହି ଜଟାସ୍ଥ ଜଳ ଦେବୀ ଦ୍ୱିତୀୟଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଆନେବାଳାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ଗୌତମ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିୟମ, ଦାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏକ ଭାଗ ଆଣିଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉପାସନା ଓ ତପସ୍ୟା କରି ଆଣିଥିଲେ। ରାଜା ଭଗୀରଥ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳ ଆଣିଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଗଙ୍ଗା ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା। "ଗୌତମ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ଜଟାସ୍ଥ ଜଳ ଆଣିଥିଲେ? କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପରି ଏହି ଜଳ ଆଣିଥିଲେ?"—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଅନ୍ୟ କିଏ ଯେଉଁଠି ଆଣିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ଏଠାରେ କହାଯିବ। ଉମା ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲେ, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା ହେଲେ। ମୋ ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଶିବ ଉମା ସହିତ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ। ରସର ମୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ, ଶିବ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରେମ, ଚିତ୍ତର ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଆକର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟା ହେଲେ; ଶମ୍ଭୁ ତାଙ୍କୁ ଜଟାରେ ରଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ବାହାର କରିଲେ ନାହିଁ। ଉମା ଜାଣିଲେ ଯେ ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଗୌରୀ ଭବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ!" କିନ୍ତୁ ଶମ୍ଭୁ ରସର ଆସ୍ୱାଦକ ଥିବାରୁ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରସକୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବି, ଗୌରୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବିନାୟକ, ଜୟ ଓ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଗଙ୍ଗା ଅଛନ୍ତି, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବେ କିପରି? ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବେ?" ଏହା ଭାବି, ଗୌରୀ ବିନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେବ, ଅସୁର, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ତୁମେ, ରାଜା ବା ଅନ୍ୟ କିଏ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ପୁନି ତପସ୍ୟା କରିବି, କିମ୍ବା ହିମବତ୍ ପର୍ବତକୁ ଯିବି, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରିବେ। ସେମାନେ ଯଦି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ଜଟାସ୍ଥ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ।" ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିନାୟକ କହିଲେ: "ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଜୟ ସହ କଥା ହେବି। ଆମେ ଏପରି କିଛି କରିବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପିତା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି।" ଏହି ସମୟରେ, ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ଆସିଲା। ଦ୍ୱିଦ୍ୱି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଭୟକୁ ଅନୁଭବ କଲା, ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି ନଶ୍ୱର ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏପରି କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲି—ଏହି ପର୍ବତ ମୋ ନାମରେ 'ବ୍ରହ୍ମଗିରି' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଉପରେ ଗୌତମ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ସେଠି କେବେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଭୟ, ଶୋକ, ଦରିଦ୍ରତା ଶୁଣିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦାନ, ପିତୃତର୍ପଣ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଦାତା, ପୁରୋହିତ ବା ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜଟାରେ ବିରାଜିବା, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିବା ନିମିତ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ଚାଲିଥିଲା।