ବଳି ରାଜା ହାତ ଦୁଇଟିକୁ ଯୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିପାଇଁ ଆସିଛ?” ତେବେ ବାମନ ଅବତାର କହିଲେ, “ମୋତେ ତୁମେ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଉ।” ବଳିଙ୍କୁ ବାମନ କହିଲେ, “ରାଜା, ଦେଉ, ମୋ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଧନ କ’ଣ କାମର?” ବଳି ରାଜା ‘ଏହିପରି ହେଉ’ କହି ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ ଭରିତ ପାତ୍ର ଆଣିଲେ। ପ୍ରଥମ ଅଂଶରେ ଜଳ ଢାଳି ନିବେଦନ କରି, ବଳି ବାମନଙ୍କୁ ଭୂମି ଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, ବଳି ବାମନଙ୍କୁ ଭୂମି ଦେଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟ ନାଦ ଉପଜିଲା। ବାମନ ଧୀରେ କହିଲେ, “ବର୍ଦ୍ଦାନ ଦେଉଛି, ରାଜା, ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ରହ; ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଉ, ଶୀଘ୍ର ନେଇଯିବି।” ବଳି, ବାମନଙ୍କୁ ଚାହିଁ, “ଏହିପରି ହେଉ,” କହିଲେ। ବାମନ, ଯେଉଁଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାରେ ଥିଲେ, ଯଜ୍ଞର ଅଧିପତି ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆଗରେ ଥିଲେ, ବାମନଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପଦ ଆକାର ଦେଖିଲେ; ଅନନ୍ତ ଏବଂ ଅଭ୍ୟମ୍ୟ Lord ବିଷ୍ଣୁ ଶୌର୍ୟ ଧରି ତିନି ପଦର ରୂପ ନେଲେ। ଦେଖି ବଳି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ, ଜଗତର ନାଥ, ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପଦ ଚାଲିଯାଉ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ସମସ୍ତ ଦେଇଛି।” ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାୟଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତା, ବଳିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦାନବ ନାଥ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ପଦ ଚାଲିଯିବି; ଦେଖ, ବଳି ରାଜା।” ବଳି ପୁନଃପୁନ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ, ଚାଲିଯାଉ, ପଦ ଚାଲିଯାଉ!” ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ପଦ କୁର୍ମ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ରଖିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ରଖିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ତୃତୀୟ ପଦ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, କେଉଁଠି ପଦ ଚାଲିଯିବି? ବଳି, ତୁମେ ମୋତେ ଭୂମି ଦେଉ।” ବଳି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ। ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୋର ଶକ୍ତି ଅପରିମାଣ ହୋଇଯାଇଛି—ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି, ବିଶ୍ୱର ଅବତାର?” “ତଥାପି, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନଥିଲି, କେଶବ, ମୋର କଥା ସତ୍ୟ କର—ତୁମର ପଦ ମୋର ପିଠରେ ରଖ।” ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ, ତିନି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। “ବଳି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏକ ଵର ଚୟନ କର।” ବଳି କହିଲେ, “ମୁଁ କିଛି ମାଗିବି ନାହିଁ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ।” ତଥାପି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ବଳିକୁ ରସାତଳରେ ପତିତ ହେବା, ପୁନଃ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପ୍ରାପ୍ତି, ନିଜ ଶାସନର ସାଧିନତା—ଏହି ବର ଅବିନାଶୀ ହରି ଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବଳି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେଇ, ବଳିକୁ ହରି ରସାତଳରେ ବସାଇଦେଲେ। ପରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶାସନ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ, ଯାହା ପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସିଥିଲା, ଦେଖି ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲି—ଏବେ କ’ଣ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି? ମୋର ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ ଭାବି, ମୋର କମଣ୍ଡଳୁ ଉତ୍ତମ ଭାବିଲି। ଏହି ଜଳ, ତ୍ରିପୁରାର ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦାନର ଦାତା, ଶାନ୍ତିକର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଏହି ଜଳ ଶୁଭ, ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଜଗତର ମାତୃ ରୂପ, ଅମୃତ, ଔଷଧ ଏବଂ ପବିତ୍ର। ଏହି ଜଳ ପବିତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଗୁଣମୟ; ଏହା ସ୍ମରଣ କରିଲେ ଜଗତ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ଦୃଶ୍ୟ କରିଲେ ତ ଅଧିକ। ଏପରି ଭାବି, “ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏହି ଜଳ ପିତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବି,” ସେ ଜଳ ନେଇ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରେ ପଡିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ଜଳ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ପଡି ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଇ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର—ଚାରି ଦିଗରେ ଏହି ଜଳ ପଡିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପଡିଥିବା ଜଳ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଜଟାରେ ଧରାଗଲା। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ପଡିଥିବା ଜଳ ପୁନଃ କମଣ୍ଡଳୁରେ ନିଆଯାଇଲା; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁ ଜଳ ନେଇଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଷି, ଦେବ, ପିତୃ, ଲୋକପାଳମାନେ ଏହି ଶୁଭ ଜଳ ନେଇଲେ; ଏହିପରି ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଜଳ ଭାଗବତୀ ମାତୃ ରୂପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ମାତୃ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ। ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଜଟାରେ ବିସ୍ଥାପିତ ଏହି ଜଳ ଯୁକ୍ତ ଭାଗରେ ଉପଜିଥିବା, ଶୁଭ ଉତ୍ପତ୍ତିର, ଏହାର ଶକ୍ତି ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଲା, “ପ୍ରଭୁ, ଜଳକୁ କମଣ୍ଡଳୁରେ ରଖି ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଜଟାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦେବୀ କିପରି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଆସିଲେ?” ଏହି ଜଟାରେ ରଖିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ—ଦୁଇ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ନେଇଆସିଥିଲେ। ଏକ ଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୌତମ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଉପାସନା, ଦାନ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏଠି ଆଣିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଭାଗ ବଳିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ଆଣିଥିଲେ। ଏକ ଭାଗ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ଆଣିଥିଲେ; ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଦୁଇ ରୂପରେ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏହି ଜଟାରେ ବିସ୍ଥାପିତ ଜଳକୁ ଗୌତମ କିପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ? ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଯେପରି ଆଣିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।