ଏକ ସମୟର କଥା, ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ବେଦ ଓ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ହସୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନାକ ହାତରେ ଧାନ ଧରିଥିଲେ। ଭିତର ଗୃହରେ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଦେବୀ ଓ ଦେବ ଦୁହେଁ ବେଦିରେ ବସିଥିଲେ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ଓ ପାଥରକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଧାନ ଅର୍ପଣ କରି, ସେମାନେ ବେଦିକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ ଶିଳାକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଦାହିଣ ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ମୁଁ ହରଙ୍କ ସମୀପରେ ହୋମ କରୁଥିବାବେଳେ ଦେବୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଖିଲି। ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା ଓ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋର ବୀର୍ୟ ଝରିଗଲା। ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମୁଁ ସେ ଝରିଥିବା ବୀର୍ୟକୁ ଚାପିଦେଲି। ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ବୀର୍ୟରୁ ବ୍ୟାଳଖିଳ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ କ୍ଲେଶ ଓ ଚିତ୍କାର ହେଲା। ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ସେଠାରୁ ବାହାରି ଗଲି। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିରବ ରହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାଦେବ ମୋତେ ଯିବାକୁ ଦେଖି ନନ୍ଦିନକୁ କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କରିବି। କାରଣ, ଯଦି କେହି ଭୁଲ କରେ, ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ଦୟାବଶତଃ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ମୁହଁ ହାରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ସଂସାରର ନିୟମ।" ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ଶିବ ଓ ଉମା ଦୟାବଶତଃ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର କ୍ଷେମାର୍ଥେ ଏକ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହା ହେଉଛି—ପାପୀମାନେ ଯେପରିକି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ, ସେପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଜଳରୂପେ ପରିଣତ ହେବ। ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଭଗବାନ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧତମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକତ୍ର କଲେ। ଏହାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଏକ କଳଶରୂପେ ପରିଣତ କରି, ତାହାରେ ଜଳ ଭରିଲେ ଓ ପବମାନ ଇତ୍ୟାଦି ମନ୍ତ୍ରରେ ସଂସ୍କାର କଲେ। ସେଠାରେ ତିନି ଲୋକ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ଏବଂ ମୋତେ କହିଲେ—"ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ଜଳମାନେ ଦେବୀମାନେ, ପୃଥିବୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ମାଆ; ଦୁହେଁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ। ଏଠି ଧର୍ମ ବସିଛି, ଏଠି ଶାଶ୍ୱତ ଯଜ୍ଞ, ଏଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସ୍ମରଣ କଲେ ମନସିକ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, କଥା କହିଲେ ବାଚିକ ପାପ, ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କଲେ ଶାରୀରିକ ପାପ ମିଟିଯାଏ।" "ଏହି ଜଳ ହିଁ ସଂସାରର ଅମୃତ; ଏଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି, ବ୍ରହ୍ମା—ଏହି କଳଶ ନିଅ। କିଏ ଏଠାର ଜଳକୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ—ଏହି କଳଶ ନିଅ। ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏହି ଜଳ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ—ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ଏଠାର ଯେଉଁ ଜଳ ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ୍ର, ପବିତ୍ର ଓ ପାପନାଶକ; ଛୁଇଁଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ, କିମ୍ବା ଦେଖିଲେ—ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ପାପମୁକ୍ତ ହେବ।" ଏଭଳି କହି, ମହାଦେବ ମୋତେ ଏହି ପବିତ୍ର କଳଶ ଦେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ବିପୁଳ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା। ଦେବମାନଙ୍କ ଉତ୍ସବରେ, ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ପାଦ ଦେଖି ଅଜାନ୍ତସ୍ଵରେ ପାପ କଲେ; ତାଙ୍କ ପିତା ଦୟାବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଦେଲେ, ଯିଏ ସେଇ କଳଶରେ ବସିଥିଲେ, କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏଠାରେ ନାରଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କଳଶରେ ବସୁଥିବା ଦେବୀ ଆପଣଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି। ସେ କିପରି ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଥିଲେ, ଦୟାକରି ବିସ୍ତୃତ କଥା କହନ୍ତୁ।" ତାପରେ ଏକ ମହା ଦାନବ ବଳିଙ୍କ କଥା ଆସିଲା, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଅଜୟ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ କରୁଥିଲେ। ଗୁରୁଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା, ଶକ୍ତି, ଦୟା ଓ କ୍ଷମାରେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଅପୂର୍ବ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଉନ୍ନତି ଦେଖି ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"କିପରି ବଳିଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବା?" ବଳି ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ କରୁଥିବାବେଳେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ, ରୋଗ, ବିପଦ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ଥିଲା ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକତା ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ନଥିଲା। ବଳିଙ୍କ ଅହଂକାରର ତୀର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, କୀର୍ତ୍ତିର ତାଲୱାର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଆଜ୍ଞାରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ନ ପାଉଥିଲେ। ତେଣୁ, ଇର୍ଷ୍ୟାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଆମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ। ଆପଣ ସଦା ଆମ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏପରି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଥିବା ସତ୍ୱେ ଆମେ କିପରି ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ? ଆମର କଥା ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ନମନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବ?" "ମନ, କ୍ରିୟା ଓ ଶବ୍ଦରେ, ଆମେ କେବଳ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ; ଏପରି ଦାନବକୁ କିପରି ନମନ୍ତିବା?" "ଆମେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିଛୁ, ଶବ୍ଦରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ଏକମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଛୁ; ଏପରି ଦାନବକୁ କିପରି ନମସ୍କାର କରିପାରିବ?" "ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ଆପଣ ଦିଆ ଦେବପଦ ଲାଗିଛନ୍ତି, ଏପରି ଦାନବକୁ କିପରି ନମନ୍ତିବା?" "ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ପାଳକ, ରୁଦ୍ର ଶକ୍ତିରେ ସଂହାର କରନ୍ତି; ଏପରି ଦାନବକୁ କିପରି ନମନ୍ତିବା?" "ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ହିଁ ସଂସାରର କାରଣ; ଶକ୍ତିହୀନତାର କଣ ଉପକାର? ଦେବତ୍ୱ ହରାଇ, ହେ ଦେବେଶ, ଏପରି ଦାନବକୁ କିପରି ନମନ୍ତିବା?" "ଆପଣ ଆଦିହୀନ, ସଂସାରର ପାଳକ; ଅନନ୍ତ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ। ଏପରି ଶତ୍ରୁ ଦାନବକୁ, ଯିଏ ସୀମିତ, କିପରି ନମନ୍ତିବା?" ଏଭଳି, ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ରକ୍ଷା ଅନୁରୋଧ କଲେ।