ପବିତ୍ର ହাওଁରେ ଭରିଥିବା ଏହି ମହାମଙ୍ଗଳ ଅବସରରେ, ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ ଓ ମୈନାକ ଦେଉଳ ପରିବେଷ୍ଟିତ ପରିସରରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲାସ ରହିଥିଲା। ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବସିଷ୍ଠ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଲୋମଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିଲା। ଏଠାରେ ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ବିବାହ ମଣ୍ଡପ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ସୁନାର ଶୋଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ହୀରା, ପଦ୍ମରାଗ ଓ ବୈଡୂର୍ୟର ଖୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମଣ୍ଡପ ଚାରିପାଖରେ ଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶୁଭା, କ୍ଷାନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାସ ଓ ରୈବତକ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା। ବିଶ୍ୱର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈନାକ ପର୍ବତ ସୁନାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ ଋଷିମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମାରୁତଗଣ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ମଣ୍ଡପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏବଂ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ମଣ୍ଡପ ଓ ଦ୍ୱାର ତିଆରି କରିଥିଲେ; ସୁରଭୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା ଓ କାମଦୋହିନୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏମିତି ଶୋଭା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଏହି ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା; ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ନାଗ, ଔଷଧି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାତୃମାନେ ଏଠି ଆସିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଗଛର ବୀଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ; ଇଳା ଭୂମିର କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ, ଔଷଧି ଖାଦ୍ୟର କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରିଥିଲେ। ବରୁଣ ପାନୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ଧନାଧିପତି ଦାନ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ, ଓ ଅଗ୍ନି ଦେବତା ଚାହିଦାଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ବେଦ ଓ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ହସି ଉଲ୍ଲାସ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ; ମୈନାକ ମହାର୍ଷି ଅନ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ନାରଦ, ଶୁଭ ଆହ୍ୱାନ ମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତି ମଣ୍ଡପରେ ବସିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଓ ପାଷାଣ ଠିକ୍ ଭାବେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରି, ଅନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରି, ସେମାନେ ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଶିବ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ହରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ଦେବୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଖି ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା ଓ ମୋର ବୀର୍ୟ ଜରିଗଲା। ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମୁଁ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ଚାପିଦେଲି; ଏହି ଚାପାଯାଇଥିବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୀର୍ୟରୁ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାପରେ ଏଠି ବଡ଼ ହଲାହଲ ରେଲା; ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଆତ୍ମାବିଲାପ କରି ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲି। ଦେବମଣ୍ଡଳ ନିର୍ବିକଳଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦେଖି, ମହାଦେବ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ— "ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କରିଦେବି। ଯଦି କିଏ ଭ୍ରମ କରେ, ନୀତିମାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୟାବାନ୍ ଥାଏ ଓ ଖ୍ମା କରେ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ନୀତି।" ଏମିତି କହି, ଶିବ ଓ ଉମା ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କରି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ବିଶ୍ୱନାଥ ଏକ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ—ପାପୀମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଜଳରେ ପରିଣତ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କର ଶୁଭ ତତ୍ତ୍ୱ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ଭୂମିକୁ ଏକ କଳଶ ରୂପେ ତିଆରି କରି, ଏହାରେ ଜଳ ରଖି, ପବମାନ ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେଠାରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶିବ ମୋତେ କହିଲେ, "ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ଜଳମାନେ ଦେବୀମାନେ, ଭୂମି ଅନ୍ୟ ମାତା; ଦୁହିଁଜଣ ହେଉଛନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ପୋଷଣ ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ।" "ଏଠି ଧର୍ମ ବସିଛି, ଏଠି ଶାଶ୍ୱତ ଯଜ୍ଞ, ଏଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଉପସ୍ଥିତ।" "ସ୍ମରଣ କଲେ ମନସିକ ପାପ ନଶ୍ୱ, କଥାରେ ବାଚିକ ପାପ ଓ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଅଙ୍ଗମେଳା କଲେ ଶାରୀରିକ ପାପ ମୁକ୍ତି।" "ଏହି ଜଳ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଅମୃତ; ଏଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି, ବ୍ରହ୍ମନ—ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ଏଠାରେ ଥିବା ଜଳକୁ ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ପଞ୍ଚ ଭୂତ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ—ଏହି କଳଶ ନିଅ।" "ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଜଳ ଶୋଭାମୟ, ପବିତ୍ର ଓ ପାପହର—ସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମନ, ପାପ ମୁକ୍ତି।" ଏମିତି କହି, ମହାଦେବ ମୋତେ ଏହି କଳଶ ଦେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ହେଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ଉତ୍ସବରେ, ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କର ପାଦ ଦେଖି ଅବିଧ ଭାବରେ ପାପୀ ହେଲେ; ପିତା ତାଙ୍କୁ କୃପାବଶତଃ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଦେଲେ, ଯିଏ ଏହି ପବିତ୍ର କଳଶରେ ବସିଥିଲେ, କେବଳ ସ୍ମରଣରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହିଠାରେ, ନାରଦ, ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ, ଏହି କଳଶରେ ବସୁଥିବା ଦେବୀ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି; ଏହି ଦେବୀ କିପରି ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଆସିଥିଲେ, ତାହା ଏବେ ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ। ସେଠାରେ ବଳି ନାମକ ଏକ ମହାଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଜୟ ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ, ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଗୁରୁଭକ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦିତା, ଶକ୍ତି, ଶାସନ, ଦାନଶୀଳତା ଓ କ୍ଷମା ଦ୍ୱାରା ବଳି ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ଶାସନ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, "ବଳିକୁ କିପରି ହରାଯିବ?" ବୋଲି ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ବଳି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ତିନି ଲୋକରେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ, ରୋଗ, କିମ୍ବା ଅପଶକୁନ ଥିଲା ନାହିଁ। କୌଣସି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅଧର୍ମ, ନାସ୍ତିକତା କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଥିଲେ ନାହିଁ; ବଳି ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ସ୍୵ପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।