କାମଦେବ, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ, ରତିଙ୍କ ସହ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଶିବ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଓ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି କି?” ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବା ଯେଉଁ କାମବାଣ, ସେଗୁଡିକ ଶିବଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ କି କୃତକର୍ମ ହେବେ? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶିବଙ୍କ ତୀବ୍ର ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁର ଅଗ୍ନିରେ କାମଦେବ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏବଂ କାମକୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ସ୍ତୁତି କଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୟକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ହେ ଦେବେଶ, ପାହାଡ଼ ଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ କରନ୍ତୁ ।” ଶିବଙ୍କ ମନ ଯେପରି ଆଘାତ ପାଇଥିଲା, ତେବେ ସେ ଦେବତାଙ୍କ କଥାକୁ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱୀକାର କଲେ । ଏହି କଥାକୁ ଅରୁଣ୍ଧତୀ, ବଶିଷ୍ଠ, ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା), ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କଲେ । ଦେବତାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବିବାହ ନିମିତ୍ତେ ସୂଚନା ପଠାଇଲେ, ଏପରିଭାବେ ହିମବତ୍ ଅଞ୍ଚଳର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କ ଗଠନ କଲେ । ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଛାୟାଵିତ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜିତ ହେଲା । ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ, କୁଆଁ, ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଅବର୍ତ୍ତିତ ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ, ଓ ଚାରଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ମଙ୍ଗଳମୟ ପବନ ଏଠି ବହୁଥିଲା, ଏହା ପ୍ରମୋଦର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ହେବା ସହିତ, ଏହି ପରିବେଶକୁ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାଶ ଓ ମୈନାକ ପରି ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଵର୍ତ୍ତିତ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ବଶିଷ୍ଠ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଲୋମଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ ଏଇ ଅବସରରେ ବିବାହ ଆୟୋଜିତ ହେଲା । ଏଠିରେ ବିବାହ ମଣ୍ଡପ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ହୀରା, ପଦ୍ମରାଗ ଓ ବୈଡୂର୍ୟର ଖୁମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା । ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶୁଭା, କ୍ଷାନ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମେରୁ, ମନ୍ଦର, କୈଳାଶ, ରୈବତକ ପରି ପାହାଡ଼ମାନେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର କରିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ମୈନାକ ପାହାଡ଼କୁ ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ, ଯାହା ସୁନା ରଙ୍ଗରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା । ଋଷିମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ମାରୁତମାନେ ଦେବମହାଦେବଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ବିବାହ ମଣ୍ଡପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ମଣ୍ଡପ ଓ ଦ୍ୱାର ତିଆରି କଲେ; ସୁରଭି, ନନ୍ଦିନୀ, ନନ୍ଦା, ସୁନନ୍ଦା, କାମଦୋହିନୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ବିବାହ ଘଟିଲା; ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ନାଗ, ଔଷଧି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାତାମାନେ ଏଠିକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ । ସମସ୍ତ ଗଛର ବୀଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଆସିଥିଲେ; ଇଳା ପୃଥିବୀର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଔଷଧିମାନେ ଭୋଜ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ବରୁଣ ମଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଧନର ଦେବତା ଦାନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଦେବ ଦେବତାମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଜନ ତିଆରି କଲେ । ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କଲେ, ବେଦ ଓ ବେଦରହସ୍ୟମାନେ ଗୀତ ଓ ହାସ୍ୟ କଲେ । ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ସଙ୍ଗୀତ କଲେ; ମୈନାକ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାଉଳ ଧରିଥିଲେ । ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ ମଣ୍ଡପରେ ବସିଲେ । ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି ଓ ପାଥର ସ୍ଥାପନ କରି, ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରି, ପରିକ୍ରମା କଲେ । ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ ଶିଳାସ୍ପର୍ଶ କଲେବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ଶିବ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଦହାଁ ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ (ବ୍ରହ୍ମା) ହରଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲି, ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଖି ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଏବଂ ଅଚେତନରେ ମୋର ବୀର୍ୟ ଚ୍ୟୁତ ହେଲା । ଲଜ୍ଜିତ ଓ ଅପବିତ୍ର ହୋଇ, ମୁଁ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ଭୂସିରେ ଚାପିଦେଲି; ଏହି ଭୂସିତ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୀର୍ୟରୁ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ ଓ ଶବ୍ଦ ହେଲା; ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦେଲି । ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିରବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ମହାଦେବ ମୋତେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି ନନ୍ଦିନକୁ କହିଲେ—“ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏଠିକୁ ଆଣ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାପମୁକ୍ତ କରିବି । ଯଦିଓ କେହି ତ୍ରୁଟି କରେ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକ ଦୟାଶୀଳ ହୋଇ ଖ୍ମା କରନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ।” ଏପରି କହି, ଭଗବାନ୍ ଶିବ ଓ ଉମା ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଲୋକମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ ବୋଲି, ଭୂମିକୁ ଜଳରେ ପରିଣତ କଲେ । ଏହି ଭାବନା ସହ, ଭଗବାନ୍ ଶିବ ସଫଳ ଏସେନ୍ସ ଦୁହିଁଠାରୁ ସଂଗ୍ରହ କଲେ । ଭୂମିକୁ ଘଟରେ ପରିଣତ କରି, ତାହାରେ ଜଳ ଭରିଲେ, ଏବଂ ପବମାନ ଆଦି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କଲେ । ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିବା ଶକ୍ତିକୁ ସେ ମନେ ପକାଇଲେ; ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏହି ଘଟ ନିଅ । ଜଳ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମାତୃମାନେ, ଭୂମି ଅନ୍ୟ ଏକ ମାତା; ଦୁହିଁଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ । ଏଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ଏଠି ଶାଶ୍ୱତ ଯଜ୍ଞ ଅଛି; ଏଠି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଅଛି, ଏବଂ ଚର ଅଚର ସମସ୍ତ ଅଛି । ମନେ କ୍ରିୟା କଲେ ମାନସିକ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; କଥାରେ କଲେ ବାଚିକ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଏହି ଜଳରେ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କଲେ ଶାରୀରିକ ପାପ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ । ଏହି ଜଳ ଏହି ଜଗତର ଅମୃତ, ଏହାଠାରୁ ପବିତ୍ର କିଛି ନାହିଁ । ମୁଁ ଏହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଛି, ହେ ବ୍ରହ୍ମା—ଏହି ଘଟ ନିଅ ।