ତାରକ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସନ ହରାଇଯାଇଥିଲା। ତେବେ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଅତି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଶରଣ ଚାହିଲେ। ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ—ଓ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଜଗତର ପ୍ରପିତାମହ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମୋଦନ କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଦେବତାଙ୍କର ମହିମା ବଢାଇଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶାସକ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ତିନି ବେଦର ଅବତାର—ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଆପଣ ଏକାଉଁ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଅସୁରମାନେ ନାଶ କରିଥିବା, ସମସ୍ତର ପ୍ରଭୁ; ଆପଣ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପାଳନ, ଓ ନାଶର କାରଣ, ବ୍ୟାପକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ରକ୍ଷକ ନୁହଁନ୍ତି; ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଶରଣ ନୁହଁନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ଏକାଉଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା ଓ ମାତା, ସେବା ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଆମ ଦୁଃଖ କେଉଁଠି ଦୂର କରିବେ?” “ଆପଣ ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶୂକର, ମାଛ, କଛୁଆ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଆପଣ ବିପଦ ଆସିଲେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା। ଦେବତାମାନେ ନିଜର ଶାସନ ହରାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହରାଇଛନ୍ତି, ପଦ ଗଲା—ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏହି ଶରଣହୀନମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ରକ୍ଷା କରୁନାହାନ୍ତି, ହରି?” ତାପରେ, ଶେଷ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଶ୍ରୀମୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଇ, ତୁମେ କଣ ଭୟର କାରଣ?” ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ତାରକ ନିବୃତ୍ତି ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି କହିଲେ, “ତାରକଙ୍କ ଭୟ ଆମକୁ ଭୟାନକ ଭାବରେ ଗ୍ରସିଛି; ଯୁଦ୍ଧ, ତପସ୍ୟା, କିମ୍ବା ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରୁନାହିଁ। ଦଶ ଦିନ ପରେ ଜନ୍ମ ହେବା ଏକ ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିଦେବ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନୁହଁ।” ନାରାୟଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହଁ, ଦେବତାମାନେ; ମୋଠାରୁ, ମୋର ପ୍ରଭୁଠାରୁ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ତାରକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ ନାହିଁ। ଯଦି ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଇପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଭୟାନକ ତାରକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ଏହି କାରଣରେ, ଦେବତାମାନେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ମହା ଉଦ୍ୟମ କରିବାକୁ ଯିବା ଦରକାର; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ପ୍ରଧାନ ଉଦ୍ୟମ କରିବେ।” ‘ଏହିପରି ହେଉ,’ ଭାବି, ଦେବତାମାନେ ହିମବତ ପର୍ବତ—ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ମେନାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତେ ହିମବତ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମେନାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ, ଜଗତର ମା, ଶକ୍ତି ଯିଏ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି—ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ, ଧୃତି, ଚତୁର୍ୟ, ଲଜ୍ଜା, ପୋଷଣ ଓ ସରସ୍ବତୀ—ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଜଗତରେ ବସିଥିବା ଏହି ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ଜଗତର ମା, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଜନା, ଆମ ଓ ତୁମ ରକ୍ଷକ ହେବେ।” ହିମବତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମେନା ମହା ଉତ୍ସାହରେ, ଦୁଇଜଣେ, ‘ଏହିପରି ହେଉ’ କହିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ହିମବତଙ୍କ ଘରେ ଜଗତର ଧାରଣା କରୁଥିବା ଗୌରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ନିତ୍ୟ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ତତ୍ପର, ଏକାଗ୍ର ଓ ନିଶ୍ଚଳ। ଦେବତାମାନେ ଗୌରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କର।’ ଏପରି ହିମବତ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ପ୍ରାନ୍ତରେ ଗୌରୀ ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆଉ ଏକଥା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ, ନିଜକୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି; ଭବଙ୍କ ଚିନ୍ତା କଣ ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ।” “ପ୍ରଭୁ ଦେବତାମାନେ ମେନାଙ୍କ ଝିଅ ଉପରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ, ତାପରେ ଆପଣମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।” ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଉଦାତ୍ତ ମନ ବିଶ୍ୱକର୍ମା କହିଲେ, “ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ମଦନ, କନ୍ଦର୍ପ, ଫୁଲର ଧନୁ ଧାରୀ—ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଫୁଲର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କର ଆଘାତରେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବ ମନ ଲେଡିଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରିବେ; ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହରା ଗିରିଜାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ। ଫୁଲ ବାଣ ଧାରୀ ଯେଉଁଠି ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିବା, ତାଙ୍କର ବାଣ କେଉଁଠି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୁଏନାହିଁ; ଏହିପରି ଜଗତଧାରିଣୀ ମାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର ହିସାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ ତାରକଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଫୁଲ ଫୁଟାଇଥିବା ବସନ୍ତ ଋତୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ। ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ଭରି, ଏହି କାମକୁ କାମଦେବକୁ ଦିଅ।” ‘ଏହିପରି ହେଉ’, କହି, ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତ ଓ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ମଦନ ଓ ବସନ୍ତକୁ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। କାମଦେବ, ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଧନୁ ହାତରେ, ରତି ସହିତ, ଏହି ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଧନୁ ଓ ବାଣ ନେଇ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଆସିଲା—‘ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦୂର କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଶିବ, ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଓ ଗୁରୁ, ମୋର ବାଣରେ ବିଦୂର ହେବେନାହିଁ।’ ତିନି ଲୋକ ଜିତିଥିବା ବାଣ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଦୃଢ ହେବ କି ନାହିଁ? ଶିବ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେହି ସମୟରେ କାମକୁ ଭସ୍ମ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଭୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ପ୍ରଶଂସା କଲେ—‘ତାରକଙ୍କ ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ପର୍ବତର ଝିଅଙ୍କୁ ଜନା କରନ୍ତୁ।’ ହରା, ଯେଉଁଠି ମନ ବିଦୂର ହୋଇଥିଲା, ଦେବତାମାନେ କହିଥିବା କଥାକୁ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବଶିଷ୍ଠ, ମୁଁ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ବିବାହ ପାଇଁ ଏକାପରେ ଏକା ଖବର ପଠାଇଲେ, ଏହିପରି ହିମବତ ଅଞ୍ଚଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭୁମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁତା କରିଲେ।