ଏହି କଥାରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ କହିବି। ମୁଦ୍ରାରେ ଲେଖାଯାଇଛି—ହେ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମୋକୁ ମୁକ୍ତିଦାୟିନୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରର ସ୍ତୁତି କରିଥିଲ, ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ପୃଥିବୀରେ ପୁରୁଷାଖ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ଆଉ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ। ଏହି କଥା ପୁନଃପୁନଃ କହିବାକୁ ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ ଅଟୁଟ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଯେ, ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ, ଏହି କଥା ସଠିକ୍ ଅଟୁଟ। ଯେତେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷାଖ୍ୟ ର ଏକ ଷୋଡ଼ଶଂଶ ଭାଗକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ। ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଅଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେପରି ସୋମ ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଓ ସାଗର ସମସ୍ତ ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେପରି ପାୱକ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଓ ଶଙ୍କର ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସର୍ବପ୍ରଧାନ। ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଓ ଗରୁଡ଼ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି, ମେରୁ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏଇରାବତ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଭୃଗୁ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍କନ୍ଦ ସେନାନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କପିଲ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଉଶନା କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ୟାସ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କୁବେର ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ ଗତିଶୀଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁକୁଟ ଅଳଙ୍କାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଚିତ୍ରରଥ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ଅ' ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ, ଅରୁନ୍ଧତୀ ସତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କାମଧେନୁ ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବାସୁକି ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମକର ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସିଂହ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କ୍ଷୀର ସାଗର ସମସ୍ତ ସାଗରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନଦୀପତି, ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଵରୁଣ, ନିୟନ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯମ, ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାରଦ, ଧାତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣା, ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଶ୍ୟପ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଣବ, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ, ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାନ୍ୟ, ତୃଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃଣପତି, ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଏହି କଥା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ, ଯେପରି ସେମାନେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି, ଯେପରି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳ ଧର୍ମ ମାନବକୁ ସଂସାର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପୁରୁଷ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହିପରି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ପବିତ୍ର ଜଳ, ପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ତପ, ଓ ଦାନ ମାନଙ୍କ ଫଳ ଏକଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ପୃଥିବୀରେ ଏହା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ—ପୁନପୁନ କହିବାକୁ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏଠାରେ ଏକଥର ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷ ମାନେ ସମୁଦ୍ର ସ୍ନାନର ଭଳି ପବିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ହରି ବିରାଜିତ, ପରମ ପଦରେ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଲେ ଆଉ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ମାସ ମାତ୍ର ଉପାସନା କଲେ, ଯାହା କିଛି ପାଠ, ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ମହାତପ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ଅପୂର୍ବ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।