ହରିଙ୍କ ନଗର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାରୀ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଯାହା ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ମନ୍ଦିର ଶତ-ଶତ ଧ୍ୱଜପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦଶ-ଦଶ ଯୋଜନ ଆୟତନ ଧରିଥିବା ଏହି ମହାନ ମନ୍ଦିରକୁ ସୁନା ଦେଉଳ ଘେରି ରହିଛି। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଦର୍ଶନୀୟ ପତାକା ଝୁଲୁଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଗେ, ଯେପରି ଶରତ୍କାଳୀନ ରାତିରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ। ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷୀ ଦେଖିରହିଛନ୍ତି, ଏହା ସାତଟି ନଗର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ଭବ୍ୟ। ସେହି ସାତଟି ନଗର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମଟି ସୁନାର ତିଆରି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ପନ୍ନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ତୃତୀୟଟି ନୀଳମଣିର, ଚତୁର୍ଥଟି ବିଶାଳ ନୀଳ ପାଥରର। ପଞ୍ଚମଟି ରତ୍ନାକ୍ତି ରୁବୀର, ଷଷ୍ଠଟି ହିରାର ଓ ସପ୍ତମଟି ବେରିଲ୍ ମଣିର ତିଆରି। ଏହି ମହାନ ମନ୍ଦିର ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ, ସୁନା ଓ ପ୍ରବାଳ ମୂଳର ମଝିରେ ତିଆରି ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାଗୁଡ଼ିକୁ ଚମକାଏ। ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ସିଂହାସନରେ ବିରାଜିତ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ। ହରି ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ମାସ୍ତର ଏବଂ ତାହାର ତେଜସ୍ୱୀ ଚମକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରେ। କେଶବ ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଚାମେଳି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦୁଧର ପରି ଚମକୁଥିବା ମାଳା ଧରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ କମ୍ପିତ ହୁଏ, ଏହା ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହାର ହଜାର ଚକ୍ର ଅଛି। ଏହି ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଓ ଦାନବ-ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଏହା ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦେବତାମାନେ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, ଓ ବାମ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଧନୁ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଅଛି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ କମ୍ପିତ। ତାଙ୍କର ବାଣମାନେ ତାପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଏହି ବାଣମାନେ ଚଳଚଳ ଓ ଅଚଳ ଦେବଲୋକକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇପାରନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେଜସ୍ୱୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା। ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ହଜାର ପାଦ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସେହିପାଇଁ ସେ "ହଜାର ନାମିତ" ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଓ ଅଙ୍ଗ ଅଛି। ଭଗବାନ୍ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ, ତାଙ୍କର ଦେହ ମେଘ ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଛି, ସେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ଓ ଶିକ୍ଷକ। ତାଙ୍କୁ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଦାନବ, ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ, ଗୁହ୍ୟକ, କିନ୍ନର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦଳମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚମକୁଛି। ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବିଭୂତି, ଜ୍ଞାନ, ବୁଦ୍ଧି, ସରସ୍ୱତୀ, ବିବେକ, ଚିନ୍ତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସିଦ୍ଧିର ଦେହ ଓ ତେଜ ବସିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ମଙ୍ଗଳା, ସମସ୍ତ ଶୁଭର ଉତ୍ସ, ତେଜ, ଚିନ୍ତା, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ନାରାୟଣୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, କୌଶିକୀ ଦେବୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ସୌଦାମିନୀ, ନିଦ୍ରା, ରାତି, ମାୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ନିବାସରେ ବସିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ସ୍ଥାପିତ, ଆଉ କିଛି କୁହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ସହଜନ୍ୟା, ତିଲୋତ୍ତମା, ଉର୍ବଶୀ, ନିମ୍ଲୋଚା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛୋଟ ବଡ଼ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ମନ୍ଦୋଦରୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ଭଦ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଚିତ୍ରସେନା, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମନୋହର ରୂପବତୀ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ରାମା, ଶୁଭମୁଖୀ ଚନ୍ଦ୍ରମଧ୍ୟା, ସୁକେଶୀ, ନୀଳକେଶା, ମନ୍ମଥଦୀପିନୀ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଅଲମ୍ବୁଷା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ମୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, କ୍ରତୁସ୍ଥଳା, ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗବତୀ ପୂର୍ବଚିତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ବିଶାଳ ଆକୃତିର ପରାବତୀ, ଶୁଭମୁଖୀ ଶଶିଲେଖା, ହଂସପରି ଚଳିଥିବା ଓ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି ଚଳିଥିବା ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ବିମ୍ବଉଷ୍ଠୀ, ନବଗର୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ, ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଥିବା ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ସ୍ଲିମ୍ କମର, ଅପୂର୍ବ ମୁହଁ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମଧୁର ଗୀତର ଧନ୍ୟତା, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣର ଧାମ। ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ନାରୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାରେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ ବିରାଜିତ। ଏଠାରେ କୌଣସି ରୋଗ ନାହିଁ, କ୍ଲାନ୍ତି ନାହିଁ, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ତରଳ ନାହିଁ, ଉଷ୍ଣତା ନାହିଁ, ଭୋକ ଓ ତିଆସ ନାହିଁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ, ବିକୃତି ନାହିଁ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏଠାରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ମିଳେ; ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଲୋକ ଦେଖିନାହିଁ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମିକମାନେ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଲୋକର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ଭାଗ ସମାନ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ହରିଙ୍କ ନିବାସ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଗୁଣରେ ନିର୍ଭର, ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦେଉଥିବା, ପବିତ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।