ଏକ ଭକ୍ତିମୟ ହୃଦୟରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଉଛି, ଯାହା ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ; ଏହି ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଆପଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଆଲୋକ ଓ ବାୟୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଟୁଟ; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଉଛି। ହେ କେଶବ, ଆପଣଙ୍କର ପୋଷାକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ଭାସ୍କର୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଆବେଶିତ ଓ ବଳିଦାନର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦେହ କିମ୍ବା ଚଳନ ବୁଝିପାରିନାହିଁ, ହେ କେଶବ; ତଥାପି ମୁଁ ସୁଗନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ। ଋକ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କମଳଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଠାରୁ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଗଠିତ ତ୍ରିଗୁଣ ରୂପରେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପବୀତ (ପବିତ୍ର ଝୁଲ) ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ହେ ମାଧବ, ଆପଣଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ମଣି ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧୂପ, ଅଟୁଟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅଟୁଟ ଅର୍ପଣ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଉଛି; ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବିଜୁଳି ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ଆଲୋକ, ଏହି ଦୀପ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ହେ କେଶବ, ଚାରିପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଛଅରସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜନ ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅପ୍ୟାୟନ କରୁଛି। ଏବେ ମଣ୍ଡଳର ଦିଗମୂଳରେ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହ ଏହିପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ—ପୂର୍ବ ପତ୍ରରେ ବାସୁଦେବ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସଂକର୍ଷଣ, ପଶ୍ଚିମରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଉତ୍ତରରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ। ଆଗ୍ରାଦିଗରେ ବରାହ, ନୈୃତ୍ୟରେ ନରସିଂହ, ବାୟବ୍ୟରେ ମାଧବ, ଇଶାନ କୋଣରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ। ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ଦେବତାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ ଗରୁଡ଼, ବାମପାଖରେ ଚକ୍ର, ଡାହାଣପାଖରେ ଶଂଖ ରଖନ୍ତୁ। ଡାହାଣପାଖରେ ମହାଗଦା, ବାମରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ରଖନ୍ତୁ। ଡାହାଣେ ଦିବ୍ୟ ତୀର, ବାମେ ଖଡ଼ଗ; ଡାହାଣପାଖରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଉତ୍ତରେ ପୁଷ୍ଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ। ପୂର୍ବରେ ଭୂସ୍ତ୍ର, ତା’ପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କଉସ୍ତୁଭ ରଖି, ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରିଦିଗରେ ଅନୁସୂଚିତ କରନ୍ତୁ। ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରି କୋଣରେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନିରୃତି, ବରୁଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରଖନ୍ତୁ। ବାୟୁ, କୁବେର, ଈଶାନ, ଅନନ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତନ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଣ୍ଡଳରେ ଉପାସିତ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ରୀତିରେ କେଶବଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଲେ, ସେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଅତିକ୍ରମ କରି ବିଷ୍ଣୁର ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେଠାରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପ ରହିବାକୁ ତିଆରି ହୁଏ। ଓଁ ରୁ ଆରମ୍ଭ ଓ ‘ନମଃ’ ରେ ସମାପ୍ତ ଯେଉଁ ନାମ ଅଛି, ସେହି ନାମ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପ ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରମରେ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ଗଠନ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକବାର, ଅଷ୍ଟବାର, ଅଠାଇଶ ବା ଏକଶ ଓ ଆଠ ବାର କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମ, ଶଂଖ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ଗଦା, ଗରୁଡ଼, ଚକ୍ର, ଖଡ଼ଗ, ଶାର୍ଙ୍ଗ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ହେ ପୁରାତନ ପରମପୁରୁଷ, ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ; ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଏବଂ ସାଗରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଜଳରାଜ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ ଓ ସମସ୍ତ ନଦୀର ଉତ୍ସ; ତୁମେ ତୀର୍ଥର ରାଜା, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥରେ ସାଗରରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ମଳ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତୀରେ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସାଗରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଭୃନ୍ଦାରକ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୋଭାବାନ୍, ଯୁବା ଓ ଗୌରବମୟ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଏକାଠି, ସେ ତାଙ୍କ ୨୧ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଶତ ମାନ୍ବନ୍ତରାଧିକ ସମୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ଏଠାରେ ଗୁଣମୟ, ଦର୍ଶନୀୟ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଶୀଳ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ହୋଇ ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଉତ୍ତରାୟନ, ଦିନାନ୍ତ, ଯୁଗାରମ୍ଭ, ଷଷ୍ଠୀ, ଗ୍ରହସଂଯୋଗ, ଆଦି ଶୁଭ ତିଥିରେ, ଆଷାଢ଼, କାର୍ତ୍ତିକ, ମାଘ ଦିନରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶୁଭ ତିଥିରେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ହଜାର ଗୁଣା ଅଧିକ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କଲେ, ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଲାଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।