ଏକ ପବିତ୍ର ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ପ୍ରଥମେ ଉପାସକ ଏକ ଶ୍ୱେତ ରଙ୍ଗର, ନେକ୍ତର ଝରି ଭୂମିକୁ ଉଜାଗର କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଆକୃତିକୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତା’ର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଲାଭ କରେ। ଏଉଁପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଉପାସକ ଆଠ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ଦେହର ବାମ ପାଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ପାଞ୍ଚ ବିଧିର ବୈଷ୍ଣବ ଶୁଧିକରଣ, ଚାରି ଉତ୍ପାଦନର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ହାତର ଶୁଧିକରଣ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବାକୁ ହୁଏ। ଉପାସକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି, ଶ୍ୱେତ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ଅକ୍ଷର ‘ଓଁ’ ବାମ ପାଦରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଶିବ ସମ୍ପୃକ୍ତ କଳା ଅକ୍ଷର ‘ନ’ ଦକ୍ଷିଣ ପାଦରେ, କାଳ ଅକ୍ଷର ‘ମୋ’ ବାମ କଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମ ବୀଜ ‘ନ’ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଅଗ୍ନି ଅକ୍ଷର ‘ର’ ନାଭିରେ, ବାୟୁ ଅକ୍ଷର ‘ୟ’ ବାମ କନ୍ଧରେ, ଭୂମି ସମ୍ପୃକ୍ତ ‘ନ’ ଦକ୍ଷିଣ କନ୍ଧରେ, ଏବଂ ‘ୟ’ ମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥାଏ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଆଗରେ ରହିଛନ୍ତି, କେଶବ ପଛରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ମଧୁସୂଦନ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ। ଉପରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ତଳେ ବରାହ, ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ମାଧବ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ରହିଛନ୍ତି। ଚାଲିବା, ଦଢ଼ିବା, ଜାଗିବା କିମ୍ବା ସୁଇବା ସମୟରେ ନରସିଂହ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ଦେହରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ, ଦେହରେ ଦେବତାର ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକତ୍ର କରି। ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ‘ଫଟ୍’ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଶୁଧିକରଣ କରିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଯାହା ଶୁଭ ଏବଂ ବିଧ୍ନ ଦୂର କରେ। ଏଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ରକୁ ଚିନ୍ତନ କରି, ପଦ୍ମର କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାୟୁ ଏବଂ ଆକାଶ ସହ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଏପରେ, ହୃଦୟକୁ ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷର ଭାବରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ତା’ର ଦୀପ୍ତିମାନ ଆକୃତି, ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଚିରଦୀପ୍ତ ଆକୃତିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଠ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବରେ ରଖି, ଅଲଗା ଏବଂ ଏକତ୍ର ଆକୃତିରେ ପରମ ଉପାସନା ସମ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ବାହାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ହୁଏ। ଏଉଁପରେ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି, ଦଶ ମିଳିଅଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାଯୋଗୀ, ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତ ଆକୃତିରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପଦେ ପଦେ ଅନୁସୂଚନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମ ଆସନରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ଓଁ, ପଦ୍ମନାଭ, ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ପଦ୍ମନୟନ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଦିଆଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ମଧୁ ମିଶ୍ରଣ ଭକ୍ତିସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ମନ୍ଦାକିନୀର ଶୁଭ ଏବଂ ପାପ ନାଶକ ଜଳ ଆଚମନ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଜଳ, ଭୂମି, ଆଲୋକ ଏବଂ ବାୟୁ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ଆପ୍ତ ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ସହ ବାସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। କେଶବଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ସୁନା ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକେ, ଦିବ୍ୟତା ଏବଂ ବଳିଦାନ ଚିହ୍ନରେ ଭରି। ଦେହ ଏବଂ ଚଳନ ଅଜଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଗଠି ସହ ଉପନୟନ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ମାଧବଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ମଣି ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ। ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଧୂପ, ଜଙ୍ଗଲ ଗଛର ଦ୍ରବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଭରି, ଭକ୍ତିସହ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଆଗ୍ନି, ଓ ତିରିବିକ୍ରମା ପରି, ସମସ୍ତ ଆଲୋକର ଆଲୋକ; ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। କେଶବଙ୍କୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଛଅ ରସରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ପଦ୍ମର ପୂର୍ବ ପତ୍ରରେ ବାସୁଦେବ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସଂକର୍ଷଣ, ପଶ୍ଚିମରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଉତ୍ତରରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ବରାହକୁ ଆଗ୍ନେୟ, ନରସିଂହକୁ ବୈଵାୟ, ମାଧବକୁ ବାୟବ୍ୟ, ତିରିବିକ୍ରମାକୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ରଖାଯାଏ। ଆଠ ଅକ୍ଷରୀ ଦେବତା ପୂର୍ବରେ ଗରୁଡ଼, ବାମରେ ଚକ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଶଂଖ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଦିବ୍ୟ ଗଦା, ବାମରେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ତୁଣୀର, ବାମରେ ତଳୱାର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଶ୍ରୀ, ଉତ୍ତରରେ ପୁଷ୍ଟି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଭୂଷଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୌସ୍ତୁଭ ଏବଂ ହୃଦୟ ଚିହ୍ନ ଚାରି ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରାଯାଏ। ପରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର କୋଣରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନିରୃତି, ଭାରୁଣ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ବାୟୁ, କୁବେର, ଈଶାନ, ଅନନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପରେ ଓ ତଳେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏଭଳି ମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଦେବତା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଉପାସକ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଥାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜିତ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଉପାସକ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କେଶବଙ୍କୁ ଏକବାର ମଧ୍ୟ ପୂଜିଥିଲେ, ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁର ନିବାସ ପାଇଯାଏ।