ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ପାଇଁ ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ତେବେ, ଶାସ୍ତ୍ର କହେ—କେବେ ବି ଜଳରେ ଥିବାବେଳେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ ନଦୀ ବା ଜଳ ଅଟେଇ, ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳକୁ ଜଳରେ, କିମ୍ବା ପାତ୍ରରେ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ, ବା ଏକ ହାତରେ ଦେଲେ, ସେହି ଜଳ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପହଁଚେଇ ନଥାଏ। ଏହିପରି, ଭୂମି ଉପରେ ତର୍ପଣ ନଦେଲେ, ସେହି ତର୍ପଣ ଅଫଳ ହୁଏ। ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ପିତୃମାନେଙ୍କର ଅବିନାଶୀ ନିବାସ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି, ଓ ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ! ତେଣୁ, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ସେହି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତର୍ପଣ କର। ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି—ସେହି ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଉପରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଥିବା କୁଶ ଘାସ ପିଛାଇ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବସାଯିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହିପରି, ଦେବତା, ପିତୃମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ, ଅଚ୍ଛି ଭାବରେ ଆଚମନ କରି, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ହାତର ଆକାରର ଏକ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ସୁନ୍ଦର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଡ଼ ସାଗର କୂଳରେ ଏକ ନଗର ଚିହ୍ନଟ କରି, ଏଠାରେ ଆଠଟି ପତ୍ର ଓ ମଧ୍ୟରେ ବୃତ୍ତ ଥିବା ଏକ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରିବେ। ସେଠି, ଏପରି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଠ ଅକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ। ଏବେ ମୁଁ ଶରୀର ପବିତ୍ରତାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିବି: ହୃଦୟରେ ‘ଅ’ ଅକ୍ଷରକୁ ଚକ୍ରର ରେଖା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅକ୍ଷରକୁ ତିନି ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଦେଖିବା, ଯାହା ପାପକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ, ଏବଂ ମୁଣ୍ଡର ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳରେ ‘ରା’ ଅକ୍ଷର ରହିଛି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ରୂପକୁ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ଭାବେ ଦେଖି, ଅମୃତ ଝରିଛି ବୋଲି ଭାବିବା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣୀ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀୟ ଦେହ ପାଏ। ତା’ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦେହରେ ଆଠ ଅକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବାମ ପାଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ବୈଷ୍ଣବ ପବିତ୍ରିକରଣ, ଚତୁର୍ବିଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ହାତ ପବିତ୍ରିକରଣ—ସବୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ କରିବା ନିୟମ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଆଲଗା ଆଲଗା ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷରକୁ, ଯାହା ଧଳା ଓ ପୃଥିବୀ ତତ୍ତ୍ୱର, ବାମ ପାଦରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ‘ନ’ ଅକ୍ଷର, ଶିବଙ୍କର ଓ କଳା ବର୍ଣ୍ଣର, ଡାହାଣ ପାଦରେ; ‘ମୋ’ ଅକ୍ଷର, କାଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ବାମ କଟିରେ; ‘ନ’ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବୀଜ, ଡାହାଣ କଟିରେ; ‘ରା’ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ, ନାଭିରେ; ‘ୟ’ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ, ବାମ କନ୍ଧରେ; ‘ନ’ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଡାହାଣ କନ୍ଧରେ; ଏହି ‘ୟ’ ଅକ୍ଷରକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏଠାରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ଏହିପରି, ମୋର ସାମ୍ନାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ପଛରେ କେଶବ; ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗୋବିନ୍ଦ, ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧୁସୂଦନ। ଉପରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ତଳେ ବରାହ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟଦିଗରେ ମାଧବ ବିରାଜମାନ। ଚଲିବା, ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଜାଗ୍ରତ ବା ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ନରସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ ମୋତେ ବିଆପି ରହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁରେ ବିଆପ୍ତ ହୋଇ, ଏହି କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଦେବତାର ରୂପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ପ୍ରଣବ ଓ ‘ଫଟ୍’ ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଶିପ୍ରିଙ୍ଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅବରୋଧ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ସହିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ହୃଦୟକୁ ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷର ଭାବେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ, ପଦ୍ମକୋଶରେ ବସିଥିବା ଏବଂ ଚିରଅବିନାଶୀ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ଆଠ ଅକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ରକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଓ ଯୁକ୍ତ ରୂପରେ ପରମ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଚିରଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହୃଦୟ ପଦ୍ମକୋଶରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପରେ ବାହାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାଯୋଗୀ, ଚିରଅବିନାଶୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମନରେ ପଦେ ପଦେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମକୋଶର ଉତ୍ତମ ଆସନରେ, ପଦ୍ମାସନ ରୂପୀ ସିଂହାସନରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ, ମଧୁସୂଦନ, ଏଠାରେ ବସିଥିବେ। ଓଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ପଦ୍ମନାଭ, ଚିରଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ, କମଳନୟନ ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଏହି ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ହେ ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ମଧୁପାକ ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ହେ ପରମ ପୁରୁଷ। ମନ୍ଦାକିନୀର ପବିତ୍ର ଜଳ, ଯାହା ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ମୁଁ ନିଜ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଚମନୀୟ ଜଳ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆପଣ ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ଆଲୋକ ଓ ବାୟୁ ହେଉଛନ୍ତି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଉଛି। ହେ କେଶବ, ଆପଣଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦିବ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ேଯଜ୍ଞ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ବା ଚଳନ ବୁଝିପାରିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଗନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କରୁଛି—ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଅପ୍ଲିକ କରନ୍ତୁ। ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି ରୂପରେ, ପଦ୍ମଜ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ସାବିତ୍ରୀ ଗଠନ ସହିତ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପବୀତ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ମାଧବ, ଆପଣଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ମଣି ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ।