ଏକ ଶୁଭ ସକାଳରେ, ଧାର୍ମିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ସ୍ନାନ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଦେବସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ମନ୍ତ୍ର ୧୦୮ ବାର ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ନମସ୍କାର କଲେ। ପରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହି କ୍ରମରେ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ଦ୍ୱିଜାତି ବ୍ୟକ୍ତି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ସମୟରେ ଏକ ହାତରେ ଜଳ ଧାରଣ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ, ଏବଂ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଦୁଇ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ନିତ୍ୟ ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ବାମ ହାତ ତଳେ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ ଧାରି ‘ତେଣ୍ତୁ ତୃପ୍ତିଃ’ ବୋଲି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଦେହରେ ତିଳ ରଖି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ପିତୃମାନେ ଦାତାଙ୍କର ଚର୍ମ, ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିରେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେହରେ ତିଳ ରଖି ଅର୍ପଣ କରିବା ଅନୁଚିତ, ଏହାର ଫଳରେ ଦାତା ପାପୀ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ରକ୍ତ ଜଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଯଦି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦାତା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳ ଭୂମିରେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେଠାରେ କୌଣସି ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା କାହା ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ପହଁଚେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବେ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଜଳ ଦେଲେ, ପିତୃମାନେ ପାଖକୁ ଏହା ପହଁଚେ ନାହିଁ, ଏହି ଜଳ ଅନର୍ଥକ ହୁଏ। ସେଥିପାଇଁ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କେବେ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଏହା କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଜଳ ମଧ୍ୟରେ, ପାତ୍ରରେ, କ୍ରୋଧରେ କିମ୍ବା ଏକ ହାତରେ ଅର୍ପିତ ଜଳ ପିତୃମାନେ ପାଖକୁ ପହଁଚେ ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଜଳ ଭୂମି ଉପରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତାହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ। ପିତୃମାନେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଅବିନାଶୀ ଆଶ୍ରୟ ହେଉଛି ଏହି ପୃଥିବୀ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଇଛି; ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ବିକାଶ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏଠିରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଶ ଘାସ ଛାଡ଼ି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଓ ପିତୃମାନେକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବସାଇ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପରେ, ଜଳ ଅଞ୍ଜଳି ନିଆଯିବା ପରେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳ ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ହସ୍ତପାଣି ଯଥା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ନିୟମ। ଏହାପରେ, ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଏକ ନଗର ଚିହ୍ନିତ କରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟଦଳ କମଳ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବୃତ୍ତ ଅଙ୍କିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ମଣ୍ଡଳ ରଚି, ଦ୍ୱିଜାତି ମାନେ ଏଠିରେ ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ପରେ, ଦେହର ପରମ ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ହୃଦୟରେ ‘ଅ’ ଅକ୍ଷର ଓ ଚକ୍ରର ରେଖା ସହିତ ଚିନ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଅକ୍ଷର ତିନିଟି ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଛି, ପାପ ଦଗ୍ଧ କରୁଛି; ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ‘ରା’ ଅକ୍ଷର ବିରାଜିତ। ଏହି ଅକ୍ଷର ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଅମୃତ ଧାରା ଝରି ଭୂମିକୁ ପ୍ଲାବିତ କରୁଛି; ଏହିପରି ଚିନ୍ତନ କଲେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଲାଭ ହୁଏ। ତା’ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ନିଜ ଦେହର ବାମ ପାଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମକ୍ରମେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଅଙ୍ଗେ ଅଙ୍ଗେ ନିୟୋଜନ କରିଥାନ୍ତି। ପଞ୍ଚବିଧ ବୈଷ୍ଣବ ପବିତ୍ରିକରଣ, ଚତୁର୍ବିଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ହସ୍ତ ପବିତ୍ରିକରଣ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ଆଲଗା ଆଲଗା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଧଳା ଓ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ମୟ ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷର ବାମ ପାଉଁଠାରେ ବସାଇବା; ‘ନ’ ଅକ୍ଷର ଶିବ ସଂପୃକ୍ତ ଏବଂ କଳୁଷ ରଙ୍ଗର, ଡାହାଣ ପାଉଁଠାରେ; ‘ମୋ’ ଅକ୍ଷର କାଳ ତତ୍ତ୍ୱ ହୋଇ ବାମ କଟିରେ; ‘ନ’ ବିଶ୍ୱବୀଜ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ; ‘ରା’ ଅଗ୍ନି ତତ୍ତ୍ୱ ନାଭିରେ; ‘ୟ’ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱ ବାମ କାନ୍ଧରେ; ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ‘ନ’ ଡାହାଣ କାନ୍ଧରେ; ଏହି ‘ୟ’ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିରାଜିତ। ଏଠାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସାମ୍ନାରେ, କେଶବ ପଛରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଡାହାଣେ, ମଧୁସୂଦନ ବାମେ; ଉପରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ତଳେ ବରାହ, ମଧ୍ୟଦିଗରେ ମାଧବ ବିରାଜିତ। ଚାଲିବା, ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଜାଗ୍ରତ କିମ୍ବା ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ନରସିଂହ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବାସୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ଏପରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଜକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରି, ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ, ଯଥା ଦେହରେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଏକତ୍ରିତ କରାଯାଏ। ପରେ, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଓ ‘ଫଟ୍’ ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରିବା ଯାହା ଦୁର୍ଗତି ନିବାରଣ କରେ। ଏଠାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି, ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ହୃଦୟକୁ ଓଁ ଅକ୍ଷର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାହାକୁ ଅମର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ କମଳ ମଣ୍ଡଳରେ ବସାଇବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ବ୍ୟବହାର କରି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପାସନା ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜି, ହୃଦୟର କମଳ ମଣ୍ଡଳରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥିର କରି, ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଦଶକୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାଯୋଗୀ, ନିତ୍ୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମୂର୍ତ୍ତିର ଧ୍ୟାନ କରି, ମନସ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।