ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅନୁସାରେ, ଜଣେ ଭକ୍ତ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଶରୀର ଓ ଆତ୍ମାକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ଅବିନାଶୀ ମାଧବଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ବାମନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀରେ ବରାହ ଏବଂ ଉପରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଏହି ପରି ଦେହକୁ କବଚ ଦେଇ, ଆତ୍ମାର ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି ଧ୍ୟାନରେ ନିଜକୁ ନାରାୟଣ ଭାବିବା, ଯେଉଁଠି କଂଚ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତା ରୂପେ ନିଜକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଏହିଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି—"ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିପଦ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ନାଥ, ବୀଜଧାରୀ, କାମ ଉତ୍ପାଦକ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ। ଅମୃତତ୍ୱର ମଥାନ ଦଣ୍ଡ, ଦିବ୍ୟ ମୂଳ, ଜଳର ନାଥ, ପୁଣ୍ୟତମ ସ୍ଥଳର ରାଜା, ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କର; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ଏହିପରି ନିୟମାନୁସାରେ ପାଠ କରି, ତା’ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ନଚେତ୍, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଏମିତି ସ୍ନାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ। ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ଓ ଶୁଚିତା କରି, ତା’ପରେ ଜଳରେ ଥିବାବେଳେ ଆଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ପାଠ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଯେପରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ସେପରି ଏଠାରେ ଆଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶ କରେ। ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି, ପରିଷ୍କୃତ ଓ ଧୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଆଚମନ କରି, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସିଧା ହୋଇ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁଷ୍ପ ଓ ଜଳ ଦେଇ, ହାତ ଉଠାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହିଠାରେ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ପବିତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ୧୦୮ଥର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ନମସ୍କାର କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ନିଜ ପାଠ ଓ ଦେବତାମାନେ, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଜଳ ଦେଇ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ସହିତ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ସମର୍ପଣ କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ତର୍ପଣ କରି, ତା’ପରେ ଦ୍ୱିଜ ଅନ୍ତେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଇବା ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ହୋମ ସମୟରେ ଏକ ହାତରେ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ତର୍ପଣ ସମୟରେ ଦୁଇ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଦେବା ନିୟମିତ। ବାମ ହାତ ତଳେ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, "ତେଁମାନେ ତୃପ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଯଦି କେହି ତିଳ ଦେହରେ ରଖି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କର ଚର୍ମ, ମାଂସ, ରକ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିରେ ତୃପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି। ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତିଳ ଦେହରେ ରଖି ଏପରି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହାରେ ରକ୍ତ ଜଳ ହୁଏ ଓ ଦାତା ପାପୀ ହୁଏ। ଯଦି ଜଳ ମାଟିରେ ଦେଇ, ଦାତା ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ, ଏହା ଅକାର୍ଯ୍ୟକରୀ ଓ କାହାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ଯଦି ଜଳରେ ରହି, ମାଟି ଉପରେ ଜଳ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ସେହି ଜଳ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେନାହିଁ; ଏହା ଅନର୍ଥକ। ଏହିପରି ଜଳରେ ଥିବାବେଳେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପାର ହୋଇ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଜଳକୁ ଜଳରେ, ପାତ୍ରରେ, କ୍ରୋଧରେ କିମ୍ବା ଏକ ହାତରେ ଦେଲେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକରୀ ହୁଏନାହିଁ; ମାଟି ଉପରେ ନ ଦେଲେ, ଏହା ଅର୍ଥହୀନ। ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ପିତୃମାନେଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ନିବାସ, ଯାହା ମୁଁ ଦେଇଛି; ଏହିପରି, ପିତୃତୃପ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠିରେ ଦେବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ, ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥାନ, ଓ ପୃଥିବୀରେ ବିଲୟ ହୁଏ—ସେହିପାଇଁ ଏଠାରେ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ। କୁଶ ଘାସ ଶିରା ଅକ୍ଷୁନ୍ନ ରଖି ଛାଡ଼ି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଶିରାରେ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଶିରାରେ ବସାଇବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦେବତା, ପିତୃ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଆଚମନ କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପାଠ କରି, ହାତ ଏତେ ଲମ୍ବା ହେବା ପରି ଚତୁର୍ବୁଜ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଏକ ଚତୁର୍ବୁଜ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବଡ଼ ସାଗର ତଟରେ ଏକ ନଗର ଚିହ୍ନି, ତା’ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବୃତ୍ତ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଅଜନ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହାପରେ ଶରୀରର ପରମ ପବିତ୍ରତା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି—ହୃଦୟରେ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଓ ଚକ୍ରର ରେଖା ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା; ଏହାକୁ ତିନି ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମେତ ଦେଖିବା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦାହ କରେ; ମୁଣ୍ଡ ଶିର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଳରେ 'ରା' ଅକ୍ଷର ରହିଛି, ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା। ଏହି 'ରା' ଅକ୍ଷର ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଅମୃତ ଝରି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବାହିତ କରୁଛି; ଏପରି ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦେହରେ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବାମ ପାଦରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସାଧକ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ବୈଷ୍ଣବ ଶୁଦ୍ଧି, ଚାରି ପ୍ରଭାବର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଓ ହସ୍ତଶୁଦ୍ଧି କରିବାକୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷରକୁ ଆଲଗା ଆଲଗା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ରଖି, 'ଓଁ' ଅକ୍ଷରକୁ—ଯାହା ଧଳା ଓ ପୃଥିବୀତତ୍ତ୍ୱର—ବାମ ପାଦରେ ରଖିବା ଉଚିତ। 'ନ' ଅକ୍ଷର—ଯାହା ଶିବର ଓ କଳା ରଙ୍ଗର—ଡାହାଣ ପାଦରେ; 'ମୋ'—ଯାହା କାଳର ଚିହ୍ନ—ବାମ କଟିରେ; 'ନ' ସମସ୍ତ ବିଜର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ; 'ରା'—ଅଗ୍ନିତତ୍ତ୍ୱର—ନାଭିରେ; 'ୟ'—ବାୟୁତତ୍ତ୍ୱର—ବାମ କନ୍ଧରେ; 'ନ'—ସର୍ବବ୍ୟାପୀ—ଡାହାଣ କନ୍ଧରେ; ଏହି 'ୟ' ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିସ୍ତୃତ।