ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୃଷ୍ଟିକଥାରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଡିଂଗା ଅଣ୍ଡାକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିଲେ, ଏହାର ଏକ ଭାଗରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ ପୃଥିବୀ ଗଠିତ ହେଲା। ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଉପରେ ଆକାଶ ତିଆରି କଲେ। ପ୍ରଭୁ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ବିସ୍ତାର କରି, ଦଶ ଦିଶା ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସେଠି ସମୟ, ମନ, ବାଣୀ, ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ ଓ ସଉଁ ଆନନ୍ଦର ଶୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଭୁ ଜୀବ ଶୃଷ୍ଟିର ଇଚ୍ଛା କରି, ଶୃଷ୍ଟିକୁ ଏହି ଆକାର ଦେଇ, ପ୍ରଥମେ ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଭଳି ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଲେ। ଏହି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ଏହାପରେ ଵସିଷ୍ଠକୁ ଶୃଷ୍ଟି କରି, ସାତି ମନସ୍ପୁତ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଉପଜାଇଲେ। ସେମାନେ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ 'ବ୍ରହ୍ମା' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ସାତି ବ୍ରହ୍ମା, ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ, ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମା, କ୍ରୋଧରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ପ୍ରାଚୀନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମ। ଏହି ସାତି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶାନତ୍କୁମାର ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ସଂକେନ୍ଦ୍ର କରି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ସାତି ଦିବ୍ୟ ବଂଶ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ବଂଶ ଦୂର୍ଗାପୂଜା, ପ୍ରଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ପ୍ରଭୁ ବିଦ୍ୟୁତ, ବଜ୍ରପାତ, ଲାଲ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁ ମଧ୍ୟ ଶୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଭୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ପରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ମେଘଦେବଙ୍କୁ ତିଆରି କଲେ। ସେ ରିଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରି, ଯଜ୍ଞ ପୂରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ସାଧ୍ୟ ଦେବମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଶୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଜୀବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରଜାପତି ଜଳର ଅଫ୍ସ୍ପ୍ରିଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ନ ପାଇଲେ। ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗ କଲେ; ଏକ ଭାଗରୁ ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଗରୁ ନାରୀ ହେଲେ। ନାରୀ ଭାଗରେ ସେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଭାଗରୁ ବିରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାରୁ କୋସ୍ମିକ୍ ପୁରୁଷ ଶୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ଏହି କୋସ୍ମିକ୍ ପୁରୁଷକୁ ମନୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ତାଙ୍କର ଅବଧି 'ମନ୍ୱନ୍ତର' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବଧି ମନସ୍ପୁତ ମନୁଙ୍କର ଅନ୍ତରାଳ। ଏହି ବିରାଜ, ମହାପୁରୁଷ, ଜୀବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶୃଷ୍ଟିର ଫଳ, ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ। ଏହି ଆଦି ଶୃଷ୍ଟିକଥା ଜଣାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଓ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଚାହେଁ, ସେଉଁ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପ୍ରଜାପତି ଆପବା ନିଜ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଶତରୂପାଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିଲେ। ଆପବାଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲେ, ଶତରୂପା ଧର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶତରୂପା ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ଵୀ ପତିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସ୍ୱୟଂଭୁ ପୁରୁଷକୁ 'ମନୁ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କର ଏକାଉଁ ସତ୍ତରି ଯୁଗ ଏଠାରେ 'ମନ୍ୱନ୍ତର' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ବିରାଜ ପୁରୁଷ ଠାରୁ ଶତରୂପା ଭୀରାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଭୀରାଠାରୁ କାମ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, କାମ୍ୟାଠାରୁ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ ଉପଜିଲେ। କାମ୍ୟା, କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ଚାରି ପୁଅ—ସମ୍ରାଟ, କୁକ୍ଷି, ବିରାଟ, ପ୍ରଭୁ—ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅତ୍ରି ପ୍ରଜାପତି ଉତ୍ତାନପାଦକୁ ପୁଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଉତ୍ତାନପାଦଠାରୁ ସୂନୃତା ଚାରି ପୁଅ ଉପଜାଇଲେ। ସୂନୃତା, ଧର୍ମଙ୍କର କନ୍ୟା, ଅଶ୍୵ମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଓ ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଶୁଭା ମାତା ହେଲେ। ଉତ୍ତାନପାଦ, ପ୍ରଜାପତି, ସୂନୃତାଠାରୁ ଧ୍ରୁବ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଆୟୁଷ୍ମାନ ଓ ବସୁ ଉପଜାଇଲେ। ଧ୍ରୁବ ତିନି ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଇଚ୍ଛା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ, ସ୍ୱୟଂ ଅବସ୍ଥା ଦେଲେ—ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଅଚଳ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ବ, ଶ୍ରୀ ଓ ମହାତ୍ମା ଦେଖି, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କର ଗୁରୁ ଉଶନାସ୍ ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଲେ—“ଧ୍ରୁବଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି କେତେ! ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷା କେତେ! ଆଜି ଧ୍ରୁବକୁ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବରେ ଦେଖି ଉପସ୍ଥିତ।” ଧ୍ରୁବଠାରୁ ଶ୍ଲିଷ୍ଟି ଓ ଭବ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ଲିଷ୍ଟିଠାରୁ ସୁଚ୍ଛାୟା ପାଞ୍ଚ ନିର୍ମଳ ପୁଅ ଉପଜାଇଲେ—ରିପୁ, ରିପୁଞ୍ଜୟ, ବୀର, ବୃକଳ, ବୃକତେଜସ। ବୃହତୀ ରିପୁଠାରୁ ଚକ୍ଷୁଷ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ। ପୁଷ୍କରିଣୀ, ବୀରଣ୍ୟଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପୁଅ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁକୁ ଉପଜାଇଲେ। ନଡ୍ଵଳା, ବୈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର କନ୍ୟା, ମନୁକୁ ଦଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଦେଲେ—କୁତ୍ସ, ପୁରୁ, ଶତଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସତ୍ୟବାକ୍, କବି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୁତ, ଅତିରାତ୍ର, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଏହି ନଉ ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଦଶମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୁରୁଠାରୁ ଆଗ୍ନେୟୀ ଛଅ ପ୍ରଶଂସିତ ପୁଅ ଉପଜାଇଲେ। ଅଙ୍ଗଠାରୁ ସୁମନସ୍, ସ୍ୱାତି, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ମୟା ଜନ୍ମିଲେ; ଅଙ୍ଗଠାରୁ ସୁନୀଥାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଭଳି ବେଣା ଉପଜାଇଲେ। ବେଣାଙ୍କର ଅସଦାଚରଣ ଦେଖି, ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା; ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଋଷିମାନେ ବେଣାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତକୁ ମଥନ କଲେ। ଏହାରୁ ଏକ ମହାରାଜା ଉପଜିଲେ; ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—“ଏଠି ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି।” ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ କର୍ମ କରିବା ଓ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିବା ନିମିତ୍ତ ଉପଜାଇଲେ; ସେ ଧନୁ ଓ କବଚ ପ୍ରାପ୍ତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ। ବେଣାଙ୍କର ପୁଅ ପୃଥୁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ରାଜବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ସେ ପୃଥିବୀର ପ୍ରଥମ ରାଜା ଭାବରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।