ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଭୂମିରେ, ଶୈବ ଓ ଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ମତ-ବିତର୍କର ଉତ୍ତର ଦେବା ପାଇଁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ଏହି କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା। ଏଠାରେ ଏକ ମହାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି, ଏବଂ ତୁମ ଥାନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବି ଅବସ୍ଥାପନ କରିବି। ଏହା ପରେ, ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ ହରି ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକାଟି ରୂପରେ ଜାଣିବେ; ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଉତ୍ତମ ମୁନିଙ୍କୁ। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବ, ଯେଉଁଠି ଜଗତର କାରଣ ଓ ନାଥ, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ପାଇଁ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବିବାଦକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଶିବ ମନ୍ଦିର ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କର; ଏହାର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଶିବ ର ଲୋକରେ ଚିରକାଳ ଅବସ୍ଥିତ ହେବେ। ଶିବ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ମୁନି, ମୋ ଉପସ୍ଥାପନ ମଧ୍ୟ ସଫଳ ହେବା; ଆମ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ତାତ୍ତ୍ୱିକ ତଫାତ୍ ନାହିଁ—ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ ଦୁଇ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଯିଏ ରୁଦ୍ର, ସେ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ; ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ମହେଶ୍ୱର। ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ତଫାତ୍ ନାହିଁ, ଯେପରି ହବା ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ। ମାୟାବଶତଃ, ଲୋକମାନେ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ ଯେ ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଓ ବୃଷ ଧ୍ୱଜଧାରୀ, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ—ସେମାନେ ଏକାଟି। ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ନାମରେ ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଉପସ୍ଥାପନ କର; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ପାଇଁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କର। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନାମକ ଝିଲି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରିବ। ଏପରି କହି, ଜନାର୍ଦନ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ପଞ୍ଚ ପବିତ୍ର ଜଳର ବିଧି ଓ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଦେବଦର୍ଶନର ଫଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଦ୍ୱିଜ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଝିଲିକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟ ତିନିଥରି ଜଳରେ ବିଳୀନ ହେବା ଉଚିତ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। "ଭଗ ଚକ୍ଷୁ ନାଶକ, ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ମୁଁ ଯେ ପାପରେ ଆବୃତ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଳିନ, ଅବଚେତନ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।" "ଶିବ, ଶାନ୍ତ ରୂପୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ, ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥକୁ ସ୍ନାନ କରେ—ମୋ ପାପ ନାଶ ହେଉ।" ଏପରି ନାବି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ସଂସ୍କାର ଅନୁସାରେ, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶା ଜଳ ଦେଇ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ଓ ଆଚମନ ପରେ, ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନିଥରି ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଅଘୋର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କାର ଓ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। "ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିରୂପାକ୍ଷ, ମହାଦେବ, ରକ୍ଷା କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଝିଲିରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି, ଶିବ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ। ପୁନଃ ଏହି ଜଗତକୁ ଫେରି, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉଛି; ଶଙ୍କର ଯୋଗ ପାଇ, ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରି। ଏଉଁପରେ, କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଟ ବୃକ୍ଷକୁ ଯାଇ, ତିନିଥରି ପରିକ୍ରମା କରି, ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—"ଓମ୍, ପ୍ରକାଶିତ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ମହାପ୍ରଳୟକାରୀକୁ ନମସ୍କାର, ମହାରସରେ ବସିଥିବାକୁ ନମସ୍କାର, ବଟବୃକ୍ଷକୁ ନମସ୍କାର।" "ତୁମେ ସଦା ଅମର, ବଟବୃକ୍ଷ, ହରିର ନିବାସ। ମୋ ପାପ ନାଶ କର, କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ।" ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ବଟବୃକ୍ଷକୁ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କରେ, ସେ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଯେପରି ସାପ ପୁରୁଣା ଚମଡ଼ ଛାଡ଼ି ଦେଇ। ଏହି କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ବଟବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱିଜ, ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଅନ୍ୟ ପାପର କଥା ଅତିରିକ୍ତ। ବଟବୃକ୍ଷର ଆକାରରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ବ୍ରହ୍ମ ଆଲୋକରେ ଚମକିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରି, ଦ୍ୱିଜ— ସେ ରାଜସୂୟ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ବଡ଼ ଫଳ ପାଏ, ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଗରୁଡ଼କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଯିଏ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ, ଗରୁଡ଼, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାକୁ ଦେଖେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତିନିଥରି ପରିକ୍ରମା କରି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। "ହଳଧର ରାମ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ମୁଷଳଧାରୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ରେବତୀ ମନୋହର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୂଧାରୀ, ପ୍ରଲମ୍ବ ଶତ୍ରୁ, ରକ୍ଷା କର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଅଜୟ, କୈଳାସ ଶିଖର ଭଳି ଆକାର, ଚନ୍ଦ୍ର ଠାରୁ ଅଧିକ ଚମକାଉଥିବା ମୁହଁ, ନୀଳବସନ ଧାରୀ, ମହା ସର୍ପ ଫଣାରେ ମୁଣ୍ଡ ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହଳଧାରୀ, ଏକ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭିତ—ରୋହିଣୀ ପୁତ୍ରକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ। ସେଠାରେ, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ପ୍ରଥମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ହଳିନକୁ ପୂଜା କରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକାଗ୍ର ମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।