ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶ୍ୱର ପାଳନ ଏବଂ ଧର୍ମର ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମନୁମାନେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଅବତରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ତାଙ୍କର ଦଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବଳ ଏବଂ ପୁତ୍ରସଂଜ୍ଞକ। ଏହି ପ୍ରଥମ ମନ୍ୱନ୍ତର ବେଳେ ମହାନ ଋଷି ଅୌର୍ବ (ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅ), ଷ୍ଟମ୍ଭ ଏବଂ କଶ୍ୟପ ଥିଲେ। ପ୍ରାଣ, ବୃହସ୍ପତି, ଦତ୍ତ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ଚ୍ୟବନ ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାର୍ଷି, ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍ଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବାୟୁଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ୱନ୍ତର ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ତୁଷିତ ନାମକ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହବିଘ୍ନ, ସୁକୃତି, ଜ୍ୟୋତିର୍, ଆପା ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ—ପ୍ରତୀତ, ନଭସ୍ୟ, ନଭ, ଓ ଊର୍ଜ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୂପତିମାନେ ନାମଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛନ୍ତି। ତୃତୀୟ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅର୍ଥାତ୍ ଉତ୍ତମା ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ—ବାସିଷ୍ଠମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଉର୍ଜା ନାମକ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁଗର ମହାନ ଋଷି। ଉତ୍ତମା ମନୁଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ—ଇଷ, ଉର୍ଜ, ତନୂର୍ଜ, ମଧୁର, ମାଧବ, ଶୁଚି, ଶୁକ୍ର, ସହ, ନଭସ୍ୟ, ନଭ ଏବଂ ଭାନବ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଚତୁର୍ଥ ମନ୍ୱନ୍ତର ତାମସ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, କାବ୍ୟ, ପୃଥୁ, ଅଗ୍ନି, ଜହ୍ନୁ ଓ ଧାତା ମହାନ ଋଷି ଥିଲେ। ସେଠି କପୀବାନ୍ ଓ ଅକପୀବାନ୍ ଏହି ସାତ ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ପୁରାଣରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଦ୍ୟୁତି, ତପସ୍ୟା, ସୁତପସ୍, ତପୋଭୂତ ଏବଂ ସନାତନ ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ। ତାମସ ମନୁଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ—ତପୋରତି, ଅକଳ୍ମାଷ, ତନ୍ୱୀ, ଧନ୍ୱୀ, ପରଂତପ, ଦେବବାହୁ, ଯଦୁଧ୍ର, ବେଦଶିରା, ହିରଣ୍ୟରୋମା, ପର୍ଜନ୍ୟ, ଊର୍ଧ୍ୱବାହୁ, ସୋମଜ, ସତ୍ୟନେତ୍ର, ଆତ୍ରେୟ। ଏଠି ଅଭୂତରଜସ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଦେବମାନେ, ବାରିପ୍ଲବ ଓ ରୈଭ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ପଞ୍ଚମ ମନ୍ୱନ୍ତର ରୈବତ ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ—ଧୃତିମାନ୍, ଅବ୍ୟୟ, ଯୁକ୍ତ, ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ, ନିରୁତ୍ସୁକ, ଆରଣ୍ୟ, ପ୍ରକାଶ, ନିର୍ମୋହ, ସତ୍ୟବାକ୍, କୃତୀ। ଏହିହେଉଛି ପଞ୍ଚମ ମନ୍ୱନ୍ତରର ବିବରଣୀ। ଷଷ୍ଠ ମନ୍ୱନ୍ତର ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ସାତ ମହାନ ଋଷି ଅଟୁଟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଭୃଗୁ, ନଭ, ବିବସ୍ୱାନ୍, ସୁଧାମା, ବିରଜା, ଅତିନାମା ଓ ସହିଷ୍ଣୁ। ଏହି ଦେବମାନେ ଶିଶୁବେଳୁଠୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବିରାଜିଥିଲେ। ଏଠି ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ନାଡ୍ୱଳେୟ ନାମକ ଦଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଥିଲେ। ରୁରୁ ଆଦି ଋଷିମାନେ ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ସହ ଷଷ୍ଠ ମନ୍ୱନ୍ତରର ବିବରଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସପ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ଆତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠ, ପୂଜ୍ୟ କଶ୍ୟପ, ମହାନ ଗୌତମ, ଭରଦ୍ଵାଜ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଓ ଋଚୀକଙ୍କ ପୁଅ ଜମଦଗ୍ନି—ଏହି ସାତ ଋଷି ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିରାଜିଛନ୍ତି। ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ବସୁ, ମାରୁତ, ଆଦିତ୍ୟ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଏବଂ ଦୁଇ ବୈବସ୍ୱତ ଦେବତା ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଅଛନ୍ତି। ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଦଶ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସାତ ସାତି ଋଷିଙ୍କ ସମୂହ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମର ସ୍ଥାପନା ଓ ବିଶ୍ୱର ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତର ସମାପ୍ତି ପରେ, ଚାରି ସମୂହ ଋଷି ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେବାକୁ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ଆସନ୍ତି। ଏହିପରି ତାଲମେଳରେ ଏ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଛି। ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ ଯେଉଁ ସାତ ମହାନ ଋଷି ଆସିବେ, ସେମାନେ ହେଲେ—ରାମ, ବ୍ୟାସ, ଅତ୍ରି, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଦ୍ରୌଣି, ଅଶ୍ୱଥାମା, ଗୌତମ, ଅଜର, ଶରଦ୍ବାନ୍ (ଗୌତମ), କୌଶିକ, ଗାଳବ, ଔର୍ବ ଓ କଶ୍ୟପ। ଏହି ସାତ ମହାନ ଆତ୍ମା ଭବିଷ୍ୟତରେ ପ୍ରଧାନ ଋଷି ହେବେ। ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହେଲେ—ବୈରୀ, ଆଧ୍ୱରୀ, ଶମନ, ଧୃତିମାନ୍, ବସୁ, ଅରିଷ୍ଟ, ଅଧୃଷ୍ଟ, ବାଜୀ, ସୁମତି। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ସୁଖ, ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ସାତି ଋଷିଙ୍କ ସମୂହର ବିବରଣୀ ଏଠି ଆସଲା। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଆସନ୍ତା ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପାଞ୍ଚ ସାବର୍ଣ୍ଣ ମନୁ ଅଛନ୍ତି—ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୈବସ୍ୱତ ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରଜାପତି ସଂପ୍ରଦାୟର। ଏହିପରି ମନ୍ୱନ୍ତରମାନଙ୍କର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଖ୍ୟାନ ଜାଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ବିଶ୍ୱପାଳନର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୁଏ।