ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏଭଳି—ଯେଉଁ ଦିନ ଚାରିଦିନିଆ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଅବିନାଶୀ ଦେବତା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ବି ସେଠୁ ପତନ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ପ୍ରୟାସ କରି ଯିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ପବିତ୍ର ଜଳ ନିୟମ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ, ଦିନ ପରେ ଦିନ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି। ହରିଙ୍କ ଚକ୍ରକୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ମନରେ ଭକ୍ତି ନେଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏହିପରେ, ହେ ମୁନିଅଗ୍ର, ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ବିନାଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ପବନ ଶୁନ୍ୟ ହେଲା, ଏବଂ ସ୍ଥିର ଓ ଚଳନଶୀଳ ସମସ୍ତ ବିନଷ୍ଟ ହେଲା। ଦୁଷ୍ଟ ବିନାଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲେ, ମେଘ ଗର୍ଜିଲେ, ଦ୍ରୁମ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଅଭିଘାତ ହେଲା। ବଡ଼ ବିନାଶରେ ଗ୍ରହ ଓ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲା, ଝିଲି ଓ ନଦୀର ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା। ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ, ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପବନ ସହିତ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏଉଁପରେ, ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀକୁ ଭାଙ୍ଗି ତଳଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ବଡ଼ ଭୟରେ ପଡିଗଲେ। ଅଗ୍ନି ସର୍ପମଣ୍ଡଳ ଓ ପୃଥିବୀର ତଳଭାଗର ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଦଗ୍ଧ କଲା, ହେ ମୁନିଅଗ୍ର, ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା। ତାପରେ, ବେଗୁ ହାଲି ଚଳିଥିବା ବାୟୁ ଓ ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଗ୍ଧ କଲା। ଏହି ଦେଉଁଠି, ତେଜସ୍ୱୀ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ—ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦଗ୍ଧ ଅଗ୍ନି, ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ନାମରେ ପରିଚିତ; ଏହା ବଡ଼ ଶିଖା, ତ୍ୱଜସ୍ୱୀ, ଉଚ୍ଚ ଗର୍ଜନ ଦେଇଥାଏ। ଦଶ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ଭଳି ତ୍ୱଜସ୍ୱୀ, ଏହି ଅଗ୍ନି ତିନି ଲୋକ—ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ—କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲା। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନି ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲୀନ ହେଲେ। ସେଠି, ଏକା ଅଟୁଟି ଦେଉଁଠି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି ମାୟାର ଜାଳରେ ବନ୍ଧି ହେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୋକରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସେଉଁଠି, ଏହି ବଡ଼ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଗଳା, ଓଠ, ଜିଭା ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା, ତୃଷ୍ଣାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ଭୟରେ ଭୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଠିଉଁଠି ଠୁକୁ ହେଇଯିବାରେ ଲଗିଲେ। ସେ ଏକା ଏକା ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ, ଅନ୍ଧା ଓ ଦିଗଭ୍ରାନ୍ତ, କୌଣସି ଉଦ୍ଧାରକୁ ଖୋଜି ନାପାରି, ମନ ଏକଠିଏଠି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ଏ ସମୟରେ, ସେ କୌଣସି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପ୍ରସ୍ଥାନ ନାପାରି, ଚିନ୍ତା କଲେ—‘ମୁଁ କଣ କରିବି? କେହି ମୋର ଶରଣ ହେବେ କି?’ ‘ମୁଁ କିପରି ସେ ନିରନ୍ତର ଭୁତାନ୍ତର ଲୋକପତିଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି?’ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିରନ୍ତର ଭଗବାନଙ୍କୁ ମନ ଏକାଗ୍ର କଲେ। ତାହାପରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁ ଦଶା ବଡ଼ ବିନାଶର କାରଣ, ଭୁତାନ୍ତର ଲୋକପତି, ଏବଂ ନିରନ୍ତର ବଟବୃକ୍ଷ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ, ମୁନି ତାହାର ସମୀପକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଗଲେ। ସେଠି, ବେଳା ଅଗ୍ନି, ଖଣ୍ଡ ତୁଳି, ବିନାଶ ନାହିଁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ତୁଳି ମେଘ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଭୟ ନାଶ ହୋଇଗଲା। ଏହି ପରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା—ମେଘମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଭଳି ଆକାଶକୁ ଉଠିଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। କିଛି ମେଘ ନୀଳ କମଳ ଭଳି ଗାଢ଼, କିଛି ଧଳା ମାଞ୍ଜୀ ଭଳି, କିଛି ପୋଲେନ୍ ଭଳି, କିଛି ହଳଦି ମେଘ। କିଛି ହରିତ ଘାସ ଭଳି, କିଛି କାକ ଡିମ୍ବ ଭଳି, କିଛି କମଳ ତଳ ଭଳି ଚମକିଥିଲେ, ଏବଂ କିଛି ଗେରୁଆ ଭଳି। କିଛି ନଗର ଭଳି ଆକୃତି ନେଲେ, କିଛି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି, କିଛି କାଜଳ ଭଳି, କିଛି ପନ୍ନା ଭଳି ଚମକିଥିଲେ। ବଡ଼ ମେଘମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜିଥିଲେ। ଏହି ମେଘମାନେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ, ଝିଲି ସମସ୍ତକୁ ଢାକି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ମେଘମାନେ ସମସ୍ତକୁ ଜଳରେ ବିନ୍ଦୁ କରିଦେଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେମାନେ ଚାରିଉଁପାଖ ଜଳ ପ୍ରବାହ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କଲେ। ଏହି ମେଘମାନେ ଦୁଷ୍ଟ, ଅଶୁଭ, ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ; ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ବିନାଶ ମେଘ ରହିଲେ। ବଡ଼ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତକୁ ଜଳ ଧାରାରେ ପୂରଣ କଲେ; ଏହିପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର ତାଙ୍କର ସୀମା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ପାହାଡ଼ମାନେ ଭଙ୍ଗିଗଲେ, ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଏକାତ୍ମ ହେଲା; ସମସ୍ତ ମେଘ ଏକାଏଁପାଖ ଆକାଶକୁ ଭରି ଦେଲେ। ପବନର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ମେଘ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ; ଏହିପରେ, ହେ ମୁନିଅଗ୍ର, ଭୟଙ୍କର ପବନକୁ ବିଷ୍ଣୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଆଦି କମଳରେ ବସିଥିବା ଦେବତା, ଏହି ଜଳକୁ ପାନ କରି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ସାଗର ଉପରେ ଶୟନ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୁନି ବିଶ୍ରାମ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ପୂରଣ ଦେଖିଲେ; ବଟବୃକ୍ଷ, ଭୂମି, ଦିଗ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।