ମନୁଷ୍ୟ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦ୍ୱାରା ଅପରାପ୍ରକୃତି, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କିପରି ମୁଁ ବଖାନିପାରିବି? ତଥାପି ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବଖାଇଛି, ଓ ପ୍ରଭୁ। ଏହି ଅପରାଧ ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ଦୟା ଅଛି, ତେବେ ଦୟାକରି ମୋର ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; କାରଣ, ଓ ହରି, ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହରେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଶରଣ ନେଇଛି, ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ମନରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ବଖାଇଛି, ସେଗୁଡିକ ସଫଳ ହେଉ; ଓ ବାସୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ବଖାଇଥିବାବେଳେ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଖୁସି ହେଇ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ଯେଉଁ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ତିନି ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଠ କରିଲେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାଠ କରେ, ଶୁନେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପାପନାଶି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ଶୁଭ, ଗୁପ୍ତ, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଷ୍ଟୋତ୍ର; ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଅନାସ୍ଥିକ, ମୂର୍ଖ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ଅହଙ୍କାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଭକ୍ତିହୀନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ଭକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତ, ଶାନ୍ତ, ନିଶ୍ଚିତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରିଥାଏ, ଦୟାମୟ, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା ଷ୍ଟୋତ୍ର, ମୁଁ କହିଦେଇଛି। ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିର୍ମଳ, ପୁରାତନ, ମୁରାରିକୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ହୋମ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ସେ ଏକମାତ୍ର ଦେବତା, ଯାହା ସଂସାର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ନାହିଁ। ସେ ଦର୍ଶୀ, ରକ୍ଷକ ଓ ନାଶକ; ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ମୂଳ। ଏଠି କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନଥିଲେ, ଜ୍ଞାନ, ନିଜ ଉତ୍ତମତା, ବିଶିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, କଠିନ ତପସ୍ୟା କ’ଣ ଉପକୃତ କରିପାରିବ? ଏଠି ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିଛି, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଉତ୍ତମତାରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ, ଦାତା, ସତ୍ୟବାଦୀ। ଏଭଳି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବଖାଇ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ଋଷିମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଯେଉଁ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ଭରି, ଭୂମିରେ କୁଶା ଘାସ ଛାଡ଼ି, ତାହାରେ ମନ ଦେଇ, ପୃଥିବୀରେ ଶୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ହେଲା, "ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ଜନାର୍ଦନ କିପରି ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକାଶ ହେବେ? ସେ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କିପରି ଦେଖା ଦେବେ?" ରାଜା ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ବାସୁଦେବ, ଜଗତ୍ର ଗୁରୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି ଦେଖା ଦେଲେ। ରାଜା ଭକ୍ତିରେ ଭରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଶଂଖ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତା। ସେ ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରି, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏକ ଦୀପ୍ତିରେ ଘିରା, ଯେପରି ସଂସାର ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତି, ନୀଳ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଗରୁଡ଼ର ପାଖରେ ବସି, ଶୋଳେ ଓ ଅଧା ହାତରେ ଶୋଭା ପାଇ, ଶାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା, ତୁମେ ଭଲ କରିଛ।" "ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ତୁମର ଭକ୍ତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମରେ ଖୁସି ହୋଇଛି, ଓ ରାଜା। କାହିଁକି ଅପରାଜ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ଏଠି ଯେଉଁ ନିତ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯାହା ଜଗତ ପୂଜା କରେ—ସେ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉପାୟ କହିବି, ଓ ଭୂପତି।" "ଏହି ରାତି ଶେଷ ହେଲେ ଓ ନିର୍ମଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଶୋଭିତ, ସମୁଦ୍ର ଶେଷରେ—" "ସେଠାରେ, ତୁମେ ଜଳ ଦେଖିବା, ଓ ରାଜା, ଲୁଣ ଦିଆ ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ।" "ତଟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖିବା, ଭୂମି ଓ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ, ତରଙ୍ଗରେ ଆଘାତିତ, ତଥାପି ଗଛ କମ୍ପି ନାହିଁ।" "ଏକ କୁହାଡ଼ ନେଇ, ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଯାଅ; ସେଠାରେ ଏକା ଘୁଞ୍ଚି, ତୁମେ ସେ ଗଛ ଦେଖିବା।" "ଏପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ନିଷ୍କପଟ ଭାବରେ ଗଛ କାଟ; ପ୍ରଭାତେ ଗଛ କାଟିଲେ, ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା।" "ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କର; ପରେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ତୁମର ଚିନ୍ତା ଦୂର କର।" ଏପରି କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ରାଜା ସେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଥିବା ସ୍୵ପ୍ନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରିଗଲେ। ସେ ରାତିଟି ଦ୍ୱିଷ୍ଟିରେ ଦିଅ, ଭାଇଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରି ସମୟ କାଟିଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ରାଜା ଅଟୁଟ ମନରେ ଉଠି, ନିୟମିତ ଭାବରେ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦିଅ, ଗ୍ରାମ ଦାନ କରି, ପ୍ରଭାତ କ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଘୋଡା, ପଦାଟୀ, ହାତୀ, ରଥୀ କୌଣସି ସାଥି ନଥିଲେ; ଏକା ରାଜା ବଡ଼ କୂଳକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଶାଳ, ଉଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ବଡ଼। ଏହି ବଡ଼ ଗଛ ଜଳ ନିକଟରେ ଶୁଣୁଆ ପରି ଥିଲା, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ପରି ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗ, କୌଣସି ନାମ ନାହିଁ, ବିଶେଷ ପ୍ରଜାତି ନାହିଁ। ରାଜା ଏହି ଗଛ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦୃଢ଼ କୁହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା କାଟିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଛକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହାୟୀ ରାଜା ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଲେ; ଲକଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଚମତ୍କାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।