ଶୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ମୁଁ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଯାଇଛି; ଏହି ସମୟରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ଶରଣ ନେଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛି। ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି; ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଭକ୍ତ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ପତି। ଆପଣକୁ ଛଡ଼ି, ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ ଯେ ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କରିବେ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପାଇଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିପଦରେ, ଯେଉଁ ନିମ୍ନ ଲୋକେ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗତି କିପରି ହେବ? ସଂସାର ବନ୍ଧନରେ ଅଟକିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପରିବାର, ଆଚରଣ, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଜୀବନର କଣ ଉପକାର? ଯେଉଁମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଭଜନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଦାନବୀୟ ସ୍ଵଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ, ଅସଦାଚାରୀ, ନିଚ ଲୋକେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ମୋ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ସେଠି ହେ ହରି, ଆପଣ ପ୍ରତି ମୋର ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ ରହୁ। ଦେବତା, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଣ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ହରି, ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟୀୟ ବୁଦ୍ଧିରେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବି? ତଥାପି ଅବିବେକରେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏହିପରି, ଯଦି ଆପଣ ମୋପ୍ରତି କୃପାଶୀଳ, ତେବେ ମୋର ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ହେ ହରି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷମାନେ ଅପରାଧ କଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଏହିପରି ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ହେ ଦେବେଶ, ଯେଉଁ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ହେ ବାସୁଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ହେବା ସମୟରେ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ମନର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ଯେଉଁ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ଭଗବାନ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଯେଉଁମାନେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିତ୍ୟଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପନାଶକ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଶୁଭ, ଗୁପ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଉତ୍ତମ; ଏହାକୁ ଯଥାତଥା କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଅନାସ୍ଥିକ, ମୂର୍ଖ, କୃତଘ୍ନ, ଅଭିମାନୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ, ଭକ୍ତିହୀନଙ୍କୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସଦାଚାରୀ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପରମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, କୃପାଶୀଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ—ମୁଁ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକେ ସେଇ ସୁକ୍ଷ୍ମ, ନିର୍ମଳ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ମୁର ଶତ୍ରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହୋମ ଯେପରି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଦେବତା, ଯିଏ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି; ସେଇ ପରମରୁ ପରମ, ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ସେ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ରକ୍ଷକ ଓ ନାଶକ; ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନଥିଲେ ଜ୍ଞାନ, ଗୁଣ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା କଣ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ, ଶୁଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦାତା, ସତ୍ୟବାଦୀ। ଏପରି ଭାବରେ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସର୍ବକାମଦାୟକ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ରାଜା ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ଭୂମିରେ କୁଶ ଛାଡ଼ି, ତାହା ଉପରେ ମନ ନିବେଶ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, ‘ଦେବତାମଧ୍ୟରୁ ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କିପରି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ? ମୋ ଦୁଃଖ ହରିବା ପାଇଁ ସେଇ ଦେବତା ଏବେ କିପରି ଦେଖାଦେବେ?’ ଏଭଳି ରାଜା ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ବିଶ୍ୱଗୁରୁ ବାସୁଦେବ ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି ସ୍ଵପ୍ନରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ରାଜା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଏଇ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ, ଦେବଦେବ, ସଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ହାତରେ ନେଇ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦେହରୁ ତେଜ ଝଲମଲ କରୁଥିବା, ବିପ୍ଳବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ନୀଳ ମଣି ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଗରୁଡ଼ର ପଖରେ ବସି, ଶୋଳ ଓ ଅର୍ଧ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ଶାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ଶାବାଶ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଉତ୍ତମ ରାଜା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ତୁମ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। କାହିଁକି ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ଏଠି ଅବିନାଶୀ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂଜା କରେ, କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିଦେଉଛି, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ।