ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଘରେ, ସେମାନଙ୍କର ଦାସମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଦାସ ହୋଇଛି, ଦରିଦ୍ରତା, ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଓ ଅଧିକାରର ଅନୁଭୂତି କରିଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି, ଆଉ ମୁଁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି; ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଛି, ଆଉ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଦିଆଯାଇଛି; ମୁଁ ଅନେକଥର ଦେଇଛି ଓ ନେଇଛି। ପିତା, ମାତା, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନୀ, ପଣ୍ଡିତ, ଦରିଦ୍ର ଓ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ସହିତ କର୍ମ କରିଛି। ମୁଁ ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଚଳ-ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜା ପକାଇ ନିଜ ଦୁଃଖର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ କଥା କହିଛି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଏହି ସଂସାରର କେଉଁସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଯାଇନାହିଁ; କେବେ ମୁଁ ନରକରେ ରହିଛି, କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ କେବେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ, କେବେ ପଶୁ ଭାବେ, ଏକ ଜଳଚକ୍ରର ପରି, ଦୌରିଛି; ଏକ ରସ୍ସୀରେ ବାନ୍ଧା ପାତ୍ର ଭଳି ଉପରେ-ତଳେ ଓ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଛି। ଏହିପରି ଭାବେ, ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କର୍ମର ରସ୍ସୀରେ ବାନ୍ଧା ରହିଛି। ମୁଁ ତଳେ, ଉପରେ ଓ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଘୁଞ୍ଚି, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଚଳି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛି, ହେ ରୋମହର୍ଷଣ। ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏଭଳି ଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି, କେବେ ଶେଷ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ମୁଁ ଏବେ କ’ଣ କରିବି ଜାଣିନାହିଁ, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ହେ ହରି। ଶୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଅଭିଭୂତ, ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ଓ ହରାଇଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶରଣାର୍ଥୀ ହୋଇ। ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଏହି ସଂସାର ସାଗରରେ ଡୁବି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି; ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଭକ୍ତ ଭାବିଛ, ତେବେ ଦୟା କର, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ। ତୁମ୍ଭିନା, ମୋତେ ଦୟା କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପାଇଛି, ଏଠାରେ କେଉଁସି ଭୟ ନାହିଁ। ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବିପଦରେ, ଯେମାନେ ତୁମକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିମ୍ନ ଲୋକ। ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ବନ୍ଧିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଭଲ ଗତି ଅଛି? ପରିବାର, ଆଚରଣ, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଜୀବନ କ’ଣ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନରେ କେଶବ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼ତାରେ ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଦାନବ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ କଦାପି ନରକ ସାଗରରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ନିମ୍ନ ମାନବ, ତୁମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ମୋ କର୍ମ ଫଳରେ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠି ହେ ହରି, ତୁମ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦିଅ। ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ସଂୟମରେ ପୂଜି ଚରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ସେଉଁଠି କିଏ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ ନାହିଁ? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ହରି, ତୁମର ପ୍ରଶଂସା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି ମାନବ ବୁଦ୍ଧିରେ କିପରି ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବି, ଯିଏ ପ୍ରକୃତିରୁ ପାରେ? ତଥାପି ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ତେଣୁ, ଯଦି ତୁମେ ଦୟାଳୁ ହୁଅ, ମୋ ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର; ହେ ହରି, ଶିଳ୍ପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ କଲେ କ୍ଷମା କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଶରଣ ନେଇଛି; ଯେଉଁ ମନେ ଭକ୍ତି ଭରି ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି, ସେସବୁ ସଫଳ ହେଉ; ହେ ଵାସୁଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଭାବରେ ସେ ତା’ଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ତା’ପରେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଦୈନିକ ଭାବେ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଲୋକ ଦିନର ତିନି ସମୟ ପଢ଼ିଲେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ପଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାନ୍ତି। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପୁଣ୍ୟମୟ, ପାପନାଶକ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ଶୁଭ, ଗୁପ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଉତ୍ତମ; ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଯେକେହିଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ନାସ୍ତିକ, ମୂର୍ଖ, କୃତଘ୍ନ, ଅହଂକାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଓ ଅଭକ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସଦାଚାରୀ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଅ। ଏହି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଷ୍ଟୋତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିଥାଏ, ଦୟାଳୁ, ଶୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ—ମୁଁ ଏହା ଘୋଷଣା କରିଛି। ଯେଉଁ ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ସେଇ ନିର୍ମଳ, ପୁରାତନ, ମୁରାରି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନ୍ତ୍ରସହିତ ହୋମ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ବିଷ୍ଣୁରେ ଲୟ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସେଉଁ ଦେବ, ଯିଏ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି; ସେଉଁଠି ସର୍ବୋପରି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ସେ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ରକ୍ଷକ ଓ ସଂହାରକ; ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତର ସାର୍ଥକତା। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ, ଗୁଣ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା କଠିନ ତପସ୍ୟା କ’ଣ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଏହି ଜଗତରେ, ଯିଏ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେ ଧନ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ। ଏପରି ଭାବରେ ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ, ସଂସାରର ନାଥଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରକଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ରାଜା କୁଶା ଘାସ ପିଛାଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶୋଇ ମନକୁ ସେଥିରେ ନିବେଶ କରି ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ।