ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ହଜାର, ଦଶହଜାର ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଜନ୍ମ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୁଁ ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖା-ଅଂଶ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର, ପୁରାଣ, ଇତିହାସ ଓ ଅନେକ କଳା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି। ଆତ୍ମାକୁ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ସନ୍ତୋଷ, ଲାଭ ଓ କ୍ଷୟ, ବ୍ୟୟ, ବୃଦ୍ଧି, ହ୍ରାସ ଓ ମଧ୍ୟମ ଅବସ୍ଥା—ସବୁ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୁଁ ସ୍ତ୍ରୀ, ଶତ୍ରୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ ବିୟୋଗ ଓ ସଂଯୋଗ ଅନୁଭବ କରିଛି, ବିଭିନ୍ନ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସୁଖ ମଧ୍ୟ ପାଇଛି; ଆତ୍ମୀୟ, ପୁଏ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଓ ପରିବାର ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି। ମୁଁ ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି, ମଳ ଓ ମୁତ୍ର ଭରା ଗର୍ଭରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିଛି, ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଛି। ଛାତି, ଯୁବା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୃତ୍ୟୁର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଯମପଥ ଓ ଯମଲୋକ, ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଛି। କୀଟ, ପୋକ, ଗଛ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ହରିଣ, ପକ୍ଷୀ, ମହିଷ, ଉଠ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାତି, ଶୂଦ୍ର, ଧନୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଦରିଦ୍ର ଓ ସନ୍ୟାସୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ରାଜା, ସେମାନଙ୍କର ଦାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଘରେ ଅନେକଥର ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ସେବକ ହୋଇଛି, ଦରିଦ୍ରତା, ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଓ ମାଲିକୀ ଅନୁଭବ କରିଛି। ମୁଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛି, ମୋତେ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ମୁଁ ଦେଇଛି, ନେଇଛି, ଅନେକ ଥର ଏହି ସବୁ ଘଟିଛି। ପିତା, ମାଆ, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନୀ, ପଣ୍ଡିତ, ଦରିଦ୍ର, ସନ୍ୟାସୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି, ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଚଳ-ଅଚଳ ଜୀବରେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏମିତି କେଉଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଯାଇନାହିଁ; କେବେ ନରକରେ, କେବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଛି? କେବେ ମନୁଷ୍ୟ, କେବେ ପଶୁ, ଜଳଚକ୍ର ଭଳି, ଘଡ଼ିକୁ ଦାଗିଥିବା ଦୋରି ଭଳି ଏହି ଚକ୍ରରେ ଘୂରୁଛି। ଏହା ଉପରକୁ, ତଳକୁ, କେବେ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥାଏ; ଏହିପରି କର୍ମର ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ ମୁଁ ଏଭଳି ଚକ୍ରରେ ଘୂରୁଛି। ମୁଁ ତଳ, ଉପର, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଘୂରୁଛି; ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଅନେକ ସମୟ ଘୂରୁଛି, ମୁଁ ଶେଷ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି ଜାଣିନାହିଁ, ହେ ହରି, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି। ଦୁଃଖ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ମୁଁ ମୁଢ଼ ହୋଇଯାଇଛି; ଏବେ ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଶରଣ ନେଇଛି। ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଏହି ସଂସାର ସାଗରେ ଡୁବି ଯାଇଛି; ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଭକ୍ତ ଭାବିଛ, ମୋ ପ୍ରତି ଦୟା କର। ତୁମ୍ଭିନା, ମୋର କେହି ମିତ୍ର ନାହିଁ, ଯିଏ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ; ତୁମକୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପାଇ, ମୁଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ନାହିଁ। ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ, ଲାଭ ଓ ହାନିରେ ଯେଉଁ ନିଚ ଲୋକ ତୁମେଠାରେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି ନାହିଁ— ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେମିତି ଶୁଭ ଗତି ହେବ? ପରିବାର, ଆଚରଣ, ଶିକ୍ଷା, ଜୀବନ—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ଉପକାରୀ? ଯେଉଁମାନେ କେଶବ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ତୁମେଠାରେ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଦାନବୀୟ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି— ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକ ସାଗରରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ, ଅପବିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା, ନିଚ ମନୁଷ୍ୟ ତୁମେଠାରେ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି—ମୋର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି— ସେଉଁଠି ହେ ହରି, ସଦା ତୁମେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ହେଉ। ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପୂଜି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧିକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛ, ସେଉଁଠି କିଏ ତୁମକୁ ପୂଜିବ ନାହିଁ? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ହେ ହରି, ତୁମ ସ୍ତୁତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟ ମନ ଦ୍ୱାରା କିପରି ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବି, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ପ୍ରକୃତିର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ? ତଥାପି, ଅଜ୍ଞାନରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି। ଏହିପରି, ଯଦି ତୁମେ ଦୟାଳୁ ହୋଇଛ, ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କର; ହେ ହରି, ଧର୍ମଜନେ ଅପରାଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦୟା କର, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହରେ ଶରଣ ନେଇଛି; ଯେଉଁ ଭାବରେ ମନସା ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି, ଏହି ସବୁ ସଫଳ ହେଉ; ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ହେବାପରେ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ହେ ମହାମୁନି, ତାଙ୍କ ମନର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ। ଯିଏ ଦୈନିକ ଭାବରେ ଭଗବାନ୍ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଉଛି। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପବିତ୍ର ଲୋକ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରେ, ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ଅଖଣ୍ଡ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହା ଶୁଭ, ପାପନାଶକ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ, ମଙ୍ଗଳକାରୀ, ଗୁପ୍ତ, ଦୁର୍ଲଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ; ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କାହାକୁ ହେଉ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନାସ୍ଥିକ, ମୂର୍ଖ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ଅଭିମାନୀ, ଦୁଷ୍ଟମନ, ଭକ୍ତିହୀନଙ୍କୁ କଦାପି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କେବଳ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ସଦାଚାରୀ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍।