ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁମାନେ ବଟବୃକ୍ଷଟିକୁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ କେଶବଙ୍କର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବଟବୃକ୍ଷର ଥୋଡ଼ା ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କେଶବଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଧର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିଲେ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏକଦିନ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକମାନେ ଯାଉଥିଲେ, ଧର୍ମରାଜା ଆସି, ମୋ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଏପରି କହିଲେ— “ଓ ଭଗବନ୍, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅଧିପତି, କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବସିଥିବା, ଶେଷନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଦେବ! ଆପଣ ଦାତା, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମଙ୍ଗଳକର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଜନ୍ମା, ଅଜୟ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଅଜୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ନାରାୟଣ। ନୀଳ କମଳର ପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମ ଦେହ, କମଳନୟନ, ଗୁଣରହିତ, ଶାନ୍ତ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ। ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ ସମସ୍ତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜଗତର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ମାଳା, ବାହୁଳୀ, ମୁକୁଟ ଓ କଙ୍କଣ ଧାରଣ କରିଥିବା। ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ଅଚଳ, ଅଚଞ୍ଚଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଆଲୋକମୟ ଓ ଅନନ୍ତ। ଅସ୍ତି-ନାସ୍ତି ଦୁହିଁଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏପରି ଭାବେ, ବର୍ଷଗଣାଗ୍ରେ ଧର୍ମରାଜା, ବଟବୃକ୍ଷ ସମ୍ମୁଖରେ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଜନଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଯୋଗେ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ, ଅନ୍ତକ (ଯମ), ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି— “ହେ ବୈବସ୍ବତ, ବଳଶାଳୀ, ଦେବମାନ୍ୟେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କେଉଁ କାରଣରେ ଆପଣ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କଲେ? କୃପାକରି ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତୁ।” ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଏକ ନୀଳମଣିର ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯିଏ ଦେଖେ, ଏବଂ ଯିଏ ନିଷ୍କାମ ଅଛି, ସେ “ଶ୍ୱେତ” ନାମକ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁଁ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରୁନି। ଦୟାକରି, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଭାବରେ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯମ କହିଲେ— “ମୁଁ ଏହାକୁ ଚାରିପଟେ ବାଳି ସହିତ ଢାକି ଦେବି।” ତାପରେ, ମୁଁ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲତା ଓ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ ଢାକି ଦେଲି, ଯାହାଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗକାମୀ ମଣିଷମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିଲେନି। ଏହିପରି ଲତା ଓ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ଯମ ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱନିଜ ନଗରକୁ ପଠାଇଲେ। ଏପରି ଭାବେ ନୀଳମଣିର ମୂର୍ତ୍ତି ଗୁପ୍ତ ହୋଇଗଲା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯାହା କିଛି ଘଟିଲା, ଦେବାଦିଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସେଠି ଏକଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ କହିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ଯାତ୍ରା, କ୍ଷେତ୍ରଦର୍ଶନ, କ୍ଷେତ୍ରବର୍ଣ୍ଣନା, ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ, ସ୍ୱପ୍ନ ଦର୍ଶନ, ଲବଣ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ କାଠ ଦର୍ଶନ, ବାସୁଦେବ ଓ ତାଡ଼ିପତି ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନା, ତୀର୍ଥକାଳୀନ କଳ୍ପ ପାଠ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କଥା, ଶଙ୍କର ସ୍ଥାପନା, ପଞ୍ଚତୀର୍ଥର ମହିମା, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ବଟବୃକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଓ ତାହାର ମହିମା, ବଳଦେବ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମା, ନରସିଂହ ଦର୍ଶନ, ଉଷାକାଳର ଫଳ, ଅନନ୍ତବାସୁଦେବ ଦର୍ଶନ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ, ଶ୍ୱେତମାଧବ ମହିମା, ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ଦର୍ଶନ, ସମୁଦ୍ର ଦର୍ଶନ, ସ୍ନାନ ଓ ତର୍ପଣ, ସମୁଦ୍ରସ୍ନାନର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ମହିମା, ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠତୀର୍ଥର ଫଳ, ହଳଧର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଯାତ୍ରାମହୋତ୍ସବର ଫଳ, ବାରମ୍ବାର ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଓ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା— ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପୂର୍ବରୁ ପରମପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ଏଉଁପରେ ମୁଁ, ହେ ଦେବ, ରାଜାଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ, କଣ କରିଥିଲେ? ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତାଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ଦର୍ଶନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ କହିବି। ରାଜା ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ଶୋଭା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନ ଓ ନଦୀ ଦେଖିଲେ। ସେଠି ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ସର୍ଗ ହୋଇଛି, ନାମ ହେଉଛି ସ୍ୱିତ୍ତ୍ରୋପଳା, ସୁଭଗା ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। ଏହି ମହାନଦୀ ଗଙ୍ଗା ସମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧାରା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଛି, ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଦୁଇ କୂଳରେ ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ଚକ୍ରବାତ ଓ ଶୋଭାରେ ଶୁଭିତ।