ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଋଷି, ଗୁହ୍ୟକ, ସିଦ୍ଧ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ମାରୁତ ଦଳ—ସମସ୍ତେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ସାଧ୍ୟ, କଶ୍ୟପ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ଭଳି ଭଳି ବାଳଖିଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଦେବତାମୟ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି, ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁନା ଚମକରେ ଶୋଭିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲେ—ଶାଳ, ତାଳ, ପୁମ୍ନାଗ, ଅଶୋକ, ସରଳ, ବଟ, ଆମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ। ପାରିଜାତ, ଆମ୍ର, ଖଦିର, ଅନୀପ, ବିଲ୍ବ, କଦମ୍ବ, ଧବ, ଖାଦିର, ପାଳାଶ, ଶୀର୍ଷ, ଆମଳକୀ, ଟିଣ୍ଡୁକ ଗଛ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନରେ ନାରିଙ୍ଗ, କୋଳ, ବକୁଳ, ଲୋଧ୍ର, ଦାଡିମ୍ବ, ଦାରୁକ, ସର୍ଜ, କର୍ଣ୍ଣ, ଟଗର, ଶିଶି, ଭୂର୍ଜ, ବନିମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନା ଚମକା ଗଛ ଫଳର ଭାରରେ ନମିଯାଇଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ। ମାଲତୀ, ଯୂଥିକା, ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ବାଣ, କୁରୁଣ୍ଟକ, ପାଟଳ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୁଟଜ, ମନ୍ଦାର ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଫୁଲ ଏଠାରେ ଖିଳିଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଏଠାରେ ରହିଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ କୋଇଲୀର ଡାକ ଓ ମତ୍ତ ମୟୂରର ଚିତ୍କାର ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। ଏପରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟାନରେ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ଅବିନାଶୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜଗତ୍ପତି ବିରାଜମାନ ଥିଲେ। ସେହି ଅବିନାଶୀ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଦେବୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅମ୍ବୁଜ-ସମ୍ଭୂତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ— "ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ପତି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ତାହା ମୋତେ କହ। ଲୋଭ, ମୋହ, ଗ୍ରହମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବକୁ ଆବର୍ତ୍ତ କରନ୍ତି, କାମ-କ୍ରୋଧର ବିଶାଳ ସାଗରରେ ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ରୂପ ସଂସାର ରୁପାନ୍ତର ହେଉଛି, ଏଠାରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବ? ମୋ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, କାରଣ ତୁମେ ଛଡ଼ି ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।" ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉପସ୍ଥାପନା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରେମରେ, ଅମୃତ ସମାନ ଉତ୍ତମ ବାଣୀ କହିଲେ— "ସେ ଅତି ସହଜରେ ପୂଜ୍ୟ, ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ୟ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳଦାୟକ; ସେହି ପରମପୁରୁଷ ପ୍ରଥମ ତୀର୍ଥରେ ବିରାଜିତ, ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତାଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ତିନି ଲୋକରେ ନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁଚିଯାଏ। ଅମରମାନେ, ଦାନବମାନେ, ମହାଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ସେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ରାଜା ବିଷୟରେ କହିବି, ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ।" "ଏକ ନୂତନ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ନଶ୍ୱର ହେଇଗଲା, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ, ଵିଦ୍ୟାଧର, ସର୍ପମାନେ ଲୟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା, କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ଜଗତ୍ଗୁରୁ ଜାଗ୍ରତ ଥିଲେ।" "ସେହି ମହାପ୍ରଭୁ, ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେହି ଯୋଗର ଆତ୍ମା, ହରି, ପରମେଶ୍ୱର।" "ତାଙ୍କର ଯୋଗନିଦ୍ରା ସମାପ୍ତି ପରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ନାଭିରେ ଉଦ୍ଭିଦ ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ ଅପରିମିତ ତେଜରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ।" "ତା’ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ଦୀରେ-ଦୀରେ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜନ୍ମ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।" "ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ୱୟଂ ଚିନ୍ତନ କରି, ନିଜ ମନରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ମରୀଚି ଆଦି ସମସ୍ତ ଋଷି, ଦେବ, ଅସୁର, ପିତୃ, ଯକ୍ଷ, ଵିଦ୍ୟାଧର, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀ। ମନୁଷ୍ୟ, ବନର, ସିଂହ, ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ଗର୍ଭଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଉଦ୍ଭିଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।" "ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଜାତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଯେଉଁ କିଛି ଜୀବନ୍ତ, ତୃଣ, ଜାଡି, ପିପିଲିକା—ସମସ୍ତ ଚଳ ଅଚଳ ଜଗତ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଏଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।" "ତା'ପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଚିନ୍ତନ କରି, ନିଜ ଦାହିଣ ପାଖରୁ ପୁରୁଷ ଏବଂ ବାମ ପାଖରୁ ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏଭଳି ନିଜକୁ ଦୁଇଭାଗ କଲେ। ଏହିଠାରୁ ଏହି ଜଗତରେ ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ, ନୀଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସମ୍ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି।" "ଏପରି ଚିନ୍ତନ କରି, ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବ, ଜଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ ଏବଂ ବାସୁଦେବ ମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ।" "କେବଳ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ସେଠାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆପଣେ ଏକକ୍ଷଣରେ ହଜିଲେ, ହଜାର ଆଖି ଓ ହଜାର ପାଦ ସହିତ।" "ହଜାରମୁଣ୍ଡି ପୁରୁଷ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ନୟନ, ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଜଳପରି ଶ୍ୟାମ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ।" "ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ପିତାମହ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୃତ, ଆସନ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।" "ବିରିଞ୍ଚି, ଶାନ୍ତ ମନେ, ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତା’ପରେ ମୁଁ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି: 'ମୋ ଏହି ସମୟର ଧ୍ୟାନର କାରଣ କଣ?'" "ତା’ପରେ ସେ କହିଲେ: 'ଦେବମାନ୍ୟ, ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁର୍ଲଭ ହେବା ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ—ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ—'" "ଯୋଗ, ସତ୍ୟ, ତପ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥ—ଏସବୁ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦ ମିଳିବାର ମୂଳ ଉପାୟ କଣ, ତାହା କହ।