ସେଇ ସମୟରେ ସହରରେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଜଣେ ପ୍ରଜାବନ୍ଧୁ ଥିଲେ—କେହି କବି, କେହି କବିତାର ରଚନାକାର, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଛନ୍ଦରେ ଦକ୍ଷ; କେହି ବିଷ ନିବାରଣ କରିବାରେ ପାରଦର୍ଶୀ, କେହି ଗରୁଡ଼ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅନୁସାରୀ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣିର ଚିହ୍ନଟକାରୀ। ଏଠି ଥିଲେ ଧାତୁଶିଳ୍ପୀ, ପିତଳ କାମ କରୁଥିବା ଶିଳ୍ପୀ, କଞ୍ଚନ ଶିଳ୍ପୀ, ରେଶମ ବୁନାଇବାରେ ଦକ୍ଷ କାରିଗର, ଚିତ୍ରକର, କୁମ୍ଭକାର, ଅଗ୍ନି ଶିଳ୍ପୀ ଓ ଅନେକ କାରିଗର। ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ଦଣ୍ଡ ତିଆରି କରୁଥିବା, ତଳୱାର ତିଆରି କରୁଥିବା, ମଦ ତିଆରି କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଇଥିବା, ପହଲା ମଲ୍ଲ, ଦୂତ, ଲେଖକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରମିକ। ଏଠି ବୁନକାର, ପ୍ରତିମାକାର, ଶିଳ୍ପୀ, ତେଲ ଚାପିବା, ଭଜା ଧାନ ବେଚିବା, ପକ୍ଷୀ ଧରିବା, ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଧରି ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏଠି ଥିଲେ ହାତୀ ଚିକିତ୍ସକ, ମନୁଷ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ, ବୃକ୍ଷ ଚିକିତ୍ସକ, ଗାଈ ଚିକିତ୍ସକ ଓ ଛେଦନ-ଦାହନ କାରିଗର। ଏମିତି ସମସ୍ତ ସହରବାସୀ, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଅନୁଲିଖିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ—ସମସ୍ତ ସହର ନିବାସୀ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଲେ। ଯେପରି ଗୋଟିଏ ପିତା ଅନ୍ୟ ଗାଁକୁ ଯିବାବେଳେ ସେଠି ପୁଅମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେହି ସହରବାସୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେଇପରି ମହାନ ରାଜା ସମସ୍ତ ମହାପୁରୁଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଓ ପଦାଟି ସେନା ସହିତ ଶାନ୍ତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ପଛେ ଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଦକ୍ଷିଣ ସାଗର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଜଣେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିବା, ଅନେକ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ତରଙ୍ଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ସମୁଦ୍ର। ସେ ସମୁଦ୍ର ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିମୁକୁରେ ଭରିଥିଲା, ଅନେକ ପ୍ରାଣୀରେ ଲହରି ଓ ତରଙ୍ଗରେ ଆନନ୍ଦିତ, ବିଚିତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେହି ସମୁଦ୍ର ତୀର୍ଥର ରାଜା, ଭୟାନକ ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ସୀମାହୀନ, ଭୟଙ୍କର, ମେଘମାଳା ପରି, ଅଗାଧ, ମକରମାନଙ୍କର ନିବାସ। ସେଠି ମାଛ, କଛୁଆ, ଶଙ୍ଖ, ମୁକୁର, ମଗର, ଶଳ୍ୟ, ଶିଶୁମାର, କଙ୍କଡ଼ା, ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପର ଭିଡ଼ ଥିଲା। ଏହି ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ହେଉଛି ହରିଙ୍କର ଶୟନସ୍ଥଳୀ, ନଦୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାଶକ, ପୂଣ୍ୟମୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା। ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଅମୃତ ମଥନର ମଥାନୀ, ଦିବ୍ୟ, ଦେବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ଜଳର ନାଥ। ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ମଙ୍ଗଳ। ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅବିନାଶୀ, ଜଳଚରମାନଙ୍କର ନାଥ, ଚନ୍ଦ୍ରର କଳା ପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତର ନିବାସ, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ଚିରକାରଣ। ସେ ନଦୀ ଓ ଝରଣାମାନଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସ, ଦେଖି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ରତୀରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୂମିରେ ନିବାସ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିଲା। ସେଠି ଶାଳ ଓ କଦମ୍ବ ଜଙ୍ଗଲ, ପୁମ୍ନାଗ, ସରଳ, ପଣସ, ନଡିଆ, ବକୁଳ, ନାଗକେଶର ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ପଣ୍ଡିଆ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଖଜୁରି, କମଳା, ବୀଜପୂର, ଶାଳ, ଅମ୍ରାତକ, ଲୋଧ୍ର, ବକୁଳ, ଏବଂ ବହୁତ ବାରକ ଗଛ ଥିଲା। କପିଠ୍ଥ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଦାଲିମ୍ବ, ତମାଳ, ପାରିଜାତ, ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ ଆମଳକୀ, ବେଲ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ବଟ, ଖଦିର, ଇଙ୍ଗୁଦୀ, ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଜାମ୍ବୁକ ଗଛ ଥିଲା। ମଧୁକ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବହୁ ବାରକ, ଟିଣ୍ଡୁକ, ପଳାଶ, ବଦର, ନୀପ, ସିଦ୍ଧ ନିମ୍ବ, ଓ ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ଥିଲା। ବାରକ, କୋବିଦାର, ଭଲାଟ, ଆମଳକୀ, ହିଂତାଳ, ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ, ବିଭୀତକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ସସର୍ଜ, ମଧୁକ, ଆଶ୍ମରୀ, ଶାଲମଳୀ, ଦେବଦାରୁ, ଶାଖୋଟକ, ନିମ୍ବ, ବଟ, କୁମ୍ଭୀ, କୌଷ୍ଠ, ହରୀତକ ଗଛ ଥିଲା। ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ, ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ପାଟଳ, ଜାମ୍ବୀର, କରୁଣା, ଟିଣ୍ଟିଡ଼ି, ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଓ ଅନେକ ଗଛ ଥିଲା। ଏପରି ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ, ସବୁ ସମୟ ଫଳ ଦେଉଥିବା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଠି ଦେବମୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ, ମଦମାତ କୋଇଲୀର ଗୀତରେ ମନ ଭରିଯାଉଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ମୟୂରର ଝୁଣ୍ଡ, ଟିଆ ଓ ଶାରୀ ପକ୍ଷୀ ରହିଥିଲେ। ହାରିତ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ଚାତକ, ବହୁପୁତ୍ର, ଜୀବଞ୍ଜୀବ, କାକୋଳ, କଳବିଙ୍କ, ପରାବତ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଧୁର ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀ ଫୁଲ ଗଛର ଡାଲିରେ ବସି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ଏଠି କେତକୀ ଜଙ୍ଗଲ ସଦା ଧଳା ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, ମଲ୍ଲିକା, କୁନ୍ଦ, ଯୂଥିକା, ଟଗର ଫୁଲ ଥିଲା। କୁଟଜ, ବାଣପୁଷ୍ପ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକ, ମାଳତୀ, କରବୀର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ ଓ ଅନେକ ଫୁଲ ଥିଲା। ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ରୂପରେ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଗଛ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠି ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଅପ୍ସରା, କିନ୍ନରମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ଅନେକ ଋଷି, ଯକ୍ଷ, ନାନା ପ୍ରକାର ପଶୁ, ମୃଗ, ଉପରେ ରହୁଥିବା ପଶୁ, ସିଂହ, ବନ୍ୟଶୂକର, ମହିଷ ଏଠି ଥିଲେ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପଶୁ, କୃଷ୍ଣମୃଗ, ବାଘ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହାତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରହୁଥିଲେ। ଏପରି ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ବାଗିଚା, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ର ଆରମ୍ଭଣା, ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଥିଲା। ଏଠି ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ହଂସର ଝୁଣ୍ଡ, ଅନେକ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ, କଦମ୍ବପକ୍ଷୀ, ମାଛ ଧରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ, ହଂସ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳୀରେ, ସେଇ ରାଜା ନିବାସ କରି ଅନେକ ଦିନ ଅନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟତୀତ କଲେ।