ଏକ ସମୟର କଥା, ବେନାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କ ଭୟରେ ଭୂମିଦେବୀ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଭିତରେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ସେ ଏକା ଏକା ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଯାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଦେଖିଲେ ପୃଥୁ ହାତରେ ଧନୁଷ ଆଉ ତୀର ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ । ପୃଥୁଙ୍କ ତୀର ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତଠିରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ଏକ ଆଦ୍ୟ ଯୋଗୀ, ମହାତ୍ମା, ଯେଉଁକି ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ । ଭୂମିଦେବୀ ଏଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ପୃଥୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଆସି, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରେ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲା । ଭୂମିଦେବୀ ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ଆପଣ ଜନାନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ଜନନୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଅଧର୍ମ । ଆପଣ ମୋ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିନା ଜନମାନେ କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ? ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରିଛି । ଯଦି ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ ।” “ମହାରାଜ, ଆପଣ ଯଦି ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ । କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାଯଥ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ ସଫଳ ହୁଏ । ଲୋକମାନେ କିପରି ନିର୍ଭର କରିପାରିବେ, ତାହା ଭାବନ୍ତୁ । ଆପଣ ଯଦି ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିଦେଇଥିବେ, ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅନୁକୂଳ ହେବି, ଆପଣ ତାପରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇବା ଉଚିତ । ଏହି ଜଗତରେ ଏକ ନାରୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରନ୍ତି । ଆପଣ ଧର୍ମ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।” ଭୂମିଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅନେକ କଥା ଶୁଣି, ପୃଥୁ, ମହାତ୍ମା ଓ ନିୟମିତ ଚିତ୍ତ, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି, ଭୂମିଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏକ ଜଣେ ମାନେ ନିଜକୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ, କିମ୍ବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କରିଲେ, ଅନେକ ପାପ ଲାଗେ । କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରି ଅନେକ ଲୋକର ଉନ୍ନତି ହୁଏ, ତେବେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ । ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରିବା ନାହିଁ ହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରିବି । ମୁଁ ଏହି କ୍ରୋଧର ତୀର ଦମନ କରିବି, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଜନମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା । ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଅ, କାରଣ ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ସମର୍ଥ । ତୁମେ ମୋ ଜନ୍ମକୁ ମହିଳା ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ତୀରକୁ ଦମନ କରିବି ।” ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ—“ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବି, କିନ୍ତୁ ମୋ ମଞ୍ଜା ଦେଖନ୍ତୁ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବି । ମୋ ଦୁଧ ସମସ୍ତଠି ଏକ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ, ଏହି ଉପକୂଳରେ ମୋ ଦୁଧ ସମସ୍ତଠି ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ ।” ତାପରେ, ପୃଥୁ ତାଙ୍କର ଧନୁଷର ତୀରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପର୍ବତକୁ ଦୂରେ ଉଠାଇଦେଲେ, ଏହି ପର୍ବତଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ । ପୂର୍ବ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ ଭୂମିର ଉନିଅଁ ଭୂତଳରେ କୌଣସି ଦେଶ ବା ଗ୍ରାମ ଥିଲା ନାହିଁ । ନ ଫସଲ, ନ ଗୋ-ପାଳନ, ନ ଚାଷ, ନ ବ୍ୟାପାର ପଥ; ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଲୋଭ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା କିଛି ଥିଲା ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳ ଆସିଲା, ପୃଥୁ ମହାରାଜଙ୍କୁ ଆରମ୍ଭରୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଯେଉଁଠି ଭୂମିରେ ସମାନତା ଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସେଉଁଠି ବସିବାକୁ ଚୟନ କଲେ । ସେତିବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଥିଲା, ଯାହା ବହୁ କଷ୍ଟରେ ପାଇଯାଉଥିଲା । ଏହାପରେ, ପୃଥୁ ମହାରାଜ ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବକୁ ମଞ୍ଜା ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ନିଜ ହାତରେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ । ବେନାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୃଥୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଫସଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏବେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛନ୍ତି । ଏହାପରେ, ଋଷି, ଦେବତା, ପିତୃ, ସର୍ପ, ଦେମନ, ଯକ୍ଷ, ସତ୍ପୁରୁଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପର୍ବତ ଓ ଗଛମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁହିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମଞ୍ଜା, ଏକ ପାତ୍ର, ଏକ ଦୁହିବା ଅଳଗା ଥିଲା । ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ସୋମ ମଞ୍ଜା, ବୃହସ୍ପତି ଦୁହିବା, ଦୁଧ ହେଉଛି ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମ, ପାତ୍ର ହେଉଛି ବେଦ । ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସୁନା ପାତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ମଞ୍ଜା, ଦୁଧ ହେଉଛି ଶକ୍ତି, ଦୁହିବା ହେଉଛି ସୂର୍ୟ । ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଚାନ୍ଦି ପାତ୍ର, ଯମ ମଞ୍ଜା, ଦୁହିବା ଅନ୍ତକ, ଦୁଧ ହେଉଛି ଅମୃତ । ସର୍ପମାନେ ପାଇଁ ଟକ୍ଷକ ମଞ୍ଜା, ଆଳାବୁ ପାତ୍ର, ଏଇରାବତ ଦୁହିବା, ଦୁଧ ହେଉଛି ବିଷ । ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ ଦୁହିବା ମାଧୁର୍ୟ ରୂପୀ, ଦୁଧ ମାୟାମୟ, ଭିରୋଚନା ମଞ୍ଜା, ଲୋହା ପାତ୍ର । ଯକ୍ଷମାନେ ପାଇଁ ମାଟିର ପାତ୍ର, ବୈଶ୍ରବଣ ମଞ୍ଜା, ଦୁହିବା ଚାନ୍ଦି ରୂପୀ, ଦୁଧ ଲୁଚାଇଦିଆଯାଇଥିଲା । ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ସୁମାଳି ମଞ୍ଜା, ଦୁହିବା ଚାନ୍ଦି ରୂପୀ, ଦୁଧ ହେଉଛି ରକ୍ତ, ପାତ୍ର ହେଉଛି ଖପର । ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଇଁ ଚିତ୍ରରଥ ମଞ୍ଜା, ପଦ୍ମ ପାତ୍ର, ସୁରୁଚି ଦୁହିବା, ଦୁଧ ହେଉଛି ଶୁଦ୍ଧ ଗନ୍ଧ । ପର୍ବତମାନେ ପାଇଁ ପାତ୍ର ପଥର, ଦୁଧ ମୂଲ୍ୟବାନ ଔଷଧ ଓ ରତ୍ନ, ହିମାବନ୍ ମଞ୍ଜା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଦୁହିବା । ଗଛମାନେ ପାଇଁ ପ୍ଲକ୍ଷ ମଞ୍ଜା, ଫୁଲିଥିବା ଶାଳ ଦୁହିବା, ପାତ୍ର ପଳାଶ ଗୋଟିଏ ପତ୍ର, ଦୁଧ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦିତ ଅଙ୍କୁର । ଏହି ଭୂମି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଧାରଣ କର୍ତ୍ତା, ଉତ୍ପତ୍ତିକର୍ତ୍ତା ଓ ଶୁଧ୍ଧିକର୍ତ୍ତା; ସେ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀର ଆଧାର ଓ ଗର୍ଭ । ଭୂମିଦେବୀ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଁ ଓ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ମା । ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ଭୂମି ସମସ୍ତଠିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।