ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେଶଟି ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ବୃକ୍ଷମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ, ଏବଂ ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିପୁର ଶତ୍ରୁ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଭଗବାନ ଶିବ ନିବାସ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ମହାକାଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଶିବ-କୁଣ୍ଡରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠି ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଦେବତା, ପିତୃ, ଏବଂ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ, ତାହାକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ନାନ, ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କୁ ବନ୍ଧନା କରିବା ଦରକାର। ଭୋଜ୍ୟ, ଦାନ, ଗୀତ, ସଙ୍ଗୀତ, ପରିକ୍ରମା, ପ୍ରଣାମ, ନୃତ୍ୟ, ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏକଥର ଯଥାବିଧି ଭକ୍ତିରେ ମହାକାଳ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ଜଣେ ପୁରୁଷ ହଜାର ଅଶ୍ଵମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିବାସ ଥିବା ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ସେଠି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଶିବ ଲୋକରେ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସେ ସମସ୍ତ ଚାରି ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ, ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ସେଠି ଶିପ୍ରା ନାମକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ବହିଥାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢି, ଦେବ ଲୋକରେ ବିଭିନ୍ନ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ। ସେଠି ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଶ୍ରୀ ଜନାର୍ଦନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ହରି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା ଭଗବାନ ନିବାସ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ଏକୁଶ ପିଢି ସହିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଘଣ୍ଟା ଝଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢି ଯାଏ। ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୋଇ, ଚାହିଁଲେ ପାଇବା ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେଠି ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ, ଶୋଭାବନ୍ତ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଖୁସିରେ ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ସମୟ ଆସିଲେ, ସେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀଙ୍କ ଘରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥାଏ। ଭକ୍ତିରେ ବୈଷ୍ଣବ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ସେଠି ବିକ୍ରମସ୍ୱାମୀନ୍ ନାମକ ଵିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି। ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେଠି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏବଂ ମାତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯଥାବିଧି ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା ଓ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଏଭଳି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗରୀ ସିଂହ ସମାନ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଛି। ସେଠି ନଗର ଅମରାବତୀ ପରି ସଦା ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଅଠାରେ ଦ୍ୱାର ଓ ଚଉଁ ରାସ୍ତାରେ ବିସ୍ତୃତ। ଧନୁର ତାଣ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ, ଜ୍ଞାନୀ ମଣ୍ଡଳୀ ଏଠି ଅଛନ୍ତି, ବେଦ ଚାନ୍ତର ଶବ୍ଦରେ ଉଞ୍ଚାରିତ। ଏଠି ଦିନ ଓ ରାତି ମହାକାବ୍ୟ, ପୁରାଣ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର, କବିତା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ଏପରି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଦେଶର ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିଛି, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ବିଶାଳ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏଠି ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଏକଦା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସତ୍ୟବାଦୀ, ବିଶାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ଶୂର, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଧର୍ମଶୀଳ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ସତ୍ୟବାଦୀ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜିତିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ପରି ଶୋଭାବନ୍ତ। ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ବୃଦ୍ଧି, ଶୂରତାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଅଶ୍ଵମେଧ ସମେତ, କରିଥିଲେ; ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ରାଜା ନଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବହୁତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥିଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଉତ୍ତମ କମ୍ବଳ, ଚର୍ମ, ପୋଷାକ, ମଣି, ଧନ, ଧାନର ଅନ୍ତ ନଥିଲା। ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଉପଜିଲା: “ମୁଁ କିପରି ଦେବ ଦେବତା, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବି?” ତିନି ତନ୍ତ୍ର, ଆଗମ, ମହାକାବ୍ୟ, ପୁରାଣ, ବେଦର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର, ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା, ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ସ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜି ଦେଖିଲେ। ବାସୁଦେବ ନାମକ ନିଷ୍ପରିବର୍ତ୍ତନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରି, ମୋହ ଓ ଅଜ୍ଞାନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ହେଲା: “ମୁଁ କିପରି ଚିରନ୍ତନ ଦେବ ଦେବତାଙ୍କୁ, ପୀତ ଚୀର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରି ଭୁଜା, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜିବି?