ଉତ୍କଳ ଦେଶର ପରମ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରିଆ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର, ଚାତକ ଏବଂ ଅନେକ ମଧୁର ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀମାନେ ମିଳି, ମନମୋହନ ଗୀତ ଗାଇ ଚାରିପାଖରେ ରମ୍ୟତା ଦେଉଛନ୍ତି। ସେଠାରେ କେତକୀ, ଅତିମୁକ୍ତ, କୁବ୍ଜକା, ମାଲତୀ ଓ କୁନ୍ଦା ମାଳା, ଧଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର କରବୀର ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଜମ୍ବିରା, କରୁଣା, ଅଙ୍କୋଳ, ଦାନିମ୍ବ, ବିଜାପୁର, ମାତୁଳୁଙ୍ଗ, ଗୁଆ, ହିନ୍ତଳ ଓ କଦଳୀ ଉଦ୍ୟାନ ସେଠାରେ ଅଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ମନୋହର ଫୁଲ, ଲତାର କୁଞ୍ଜ, ଝାଡ଼ି ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟରେ ଭରିଆ। ଦୀର୍ଘ ସରୋବର, ପୋଖରୀ, ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ, କୁଆଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଜଳସ୍ଥଳ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀମୟ ପଦ୍ମର ଗୁଛ ଶୋଭା ବଢ଼ାଉଛି। ପରିସ୍କାର ଜଳର ଚମତ୍କାର ସରୋବର, କୁମୁଦ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ ଶତଦଳି ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ଚାରିପାଖରେ କାହଳା ଫୁଲ, ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ ଗଛ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଓ ଜଳଚର ପକ୍ଷୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। କରଣ୍ଡବ, ତିରୋହି, ହଂସ, କଚ୍ଛପ, ମାଛ, ମଦ୍ଗୁ, ଦାତ୍ୟୂହ କ୍ରଞ୍ଚ, ସାରସ, କୋୟଷ୍ଟି ଓ ବକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଉଁଠାରେ ଲାଗି ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳାଶୟ ଓ ତଟରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀ, ଜଳଚର ଜନ୍ତୁ ଓ ଜଳଜ ଫୁଲ ରହିଛି। ଜମି ଓ ଜଳ, ଉଭୟର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଫୁଲ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବନପ୍ରସ୍ଥୀ ଓ ସନ୍ୟାସୀମାନେ ଏଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସ୍ୱକର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନିବାସସ୍ଥଳ, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମର ଭଣ୍ଡାର, ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ଶୋଭିତ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସାର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠି ସେଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଓ ଖ୍ୟାତିନାମ ଶ୍ରୀପୁରୁଷ ରହନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍କଳ ଦେଶର ସୀମା ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଭୂମି ସର୍ବପ୍ରଧାନ ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଜଗତ୍ ସ୍ୱରୂପ ଶ୍ରୀପୁରୁଷ ବସିଛନ୍ତି। ଏଠି ଜଗନ୍ନାଥ, ମୁଁ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଅଗ୍ନିପ୍ରମୁଖ ଦେବମାନେ ବି ସ୍ଥିତ। ଆମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମାନବମାନେ ଏଉଁଠି ସର୍ବଦା ବସୁଛୁ। ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, ନିୟମନିଷ୍ଠ ମୁନି, ବଳଖିଲ୍ୟ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନେ ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି। ସୁପର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ, ଚାରି ବେଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଏଉଁଠି ବିଦ୍ୟମାନ। ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ଦାନମୟ ଯଜ୍ଞ, ପବିତ୍ର ନଦୀ, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବାଳୟ ଏଉଁଠି ଅଛି। ସାଗର ଓ ପର୍ବତମାନେ ବି ଏହି ଭୂମିରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମି ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏପରି ନିଜର ଏକାଧିକ ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଏ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ନାହିଁ? ଏଉଁଠିଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମି ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି? ଯେଉଁଠି ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ବସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଉତ୍କଳର ପ୍ରଜା ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଧନ୍ୟ। ଏଉଁଠି ତୀର୍ଥରାଜ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଆନ୍ତି, ଏହି ମାନବମାନେ ସ୍ଵର୍ଗରେ ବସନ୍ତି, ଯମଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି ନାହିଁ। ଉତ୍କଳର ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଫଳବତୀ, ଏହି ଉତ୍କଳ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧନ୍ୟ। ଏଉଁଠି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ, ବିଶାଳ ନୟନ, ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ, କେଶ, ମୁକୁଟ, ଚମତ୍କାର କଣ ଶୃଙ୍ଗାର ଦେଖି, ମଧୁର ହସ, ଶୁଭ୍ର ଦନ୍ତ, ଚମତ୍କାର କୁଣ୍ଡଳ, ନାସା, ଗଣ୍ଡ, ଉତ୍ତମ ମାଥା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦ୍ମ ମୁଖ ତିନି ଲୋକକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, କୃତୟୁଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୌର୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଖ୍ୟାତି ଥିଲା। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ପବିତ୍ର, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ସୁନ୍ଦର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପରାକ୍ରମୀ, ଦାନଶୀଳ, ଭୋଗସୁକ୍ର, ମଧୁର ଭାଷୀ ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଧନୁର୍ବେଦ, ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳ ଥିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ସେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପ୍ରଭାର ଭଳି ପ୍ରିୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୁର୍ଦ୍ଶ, ଶତ୍ରୁମଣ୍ଡଳକୁ ଭୟଦାୟକ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଭାଇଷ୍ଣବ, ଗୁଣମୟ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଯୋଗ ଓ ସାଂଖ୍ୟର ଅଧ୍ୟେତା, ମୋକ୍ଷକାମୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଏପରି ଗୁଣମୟ ରାଜା ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। "ମୁଁ କିପରି ଦେବାଦିଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବି? କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର, କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, କେଉଁ ତୀରେ, କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମରେ?" ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁରାତନ ସ୍ଥଳ ମନେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁଣି ପରମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ସେଠି ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ସହିତ ଆଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ବିଧିମାନେ ଦାନ ଦେଲେ। ସେ ଏଠି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେଉଳ ବନାଇ, ସେଠି ସଙ୍କର୍ଷଣ, କୃଷ୍ଣ ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେଠି ପଞ୍ଚ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରି, ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ ଓ ଦେବପୂଜା କଲେ। ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦୈନିକ ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ଦେବାଦିଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।