ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ, ପାଠ, ପ୍ରଣାମ, ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଦି ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏପରି ଭକ୍ତି ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରିଯାଏ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱ ଏକୋଇଶି ପୁରୁଷ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ । ଦେବୀୟ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ସୁନାର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ଯାହା ଘଣ୍ଟିର ରଣକରେ ମନମୋହନ, ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥାନ୍ତି । ସେ ଦିଗ୍ବଳୟକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ । ସେଠାରେ ସେ, ସେଠାର ଅନ୍ୟ ନିବାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ; ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି ଆସେ । ପରେ, ସେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଚତୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱିଜରୂପେ ହୁଏ; ପଶୁପତିଯୋଗ ଅଧିଗମ କରି, ସେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟନ ସମୟରେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଅଶୋକା ତିଥିରେ, ଶୁଦ୍ଧି ଉତ୍ସବରେ—ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ଚର୍ମ ଧାରି କର୍ମରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାର ରଥରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଶିବଙ୍କ ପଶ୍ଚିମ, ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତର—ଏହି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଉଳ ଚାରିପାଖରେ ଢେଢ଼ାଇ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳରେ ସେ ତୀର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ର ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ । ସେଉଁଠି ଭାସ୍କରେଶ୍ୱର ନାମକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଆନ୍ତି । ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ତ୍ରିନୟନ, ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରନ୍ତି । ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଇ, ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି । ଶିବଲୋକରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି । କିମ୍ବା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଘରେ ଦ୍ୱିଜ ରୂପେ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳେ ନିୟୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ମୋକ୍ଷ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପରମ ଯୋଗକୁ ଅଧିଗମ କରି, ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠି କେଉଁସି ଲିଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ—ସେଠାରେ ଯଦିଓ ପୂଜିତ ହେଉନାହିଁ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ, କିମ୍ବା ରାସ୍ତା ପାଖରେ—ସେଠି, ଚତୁର୍ମୁଖ, ଶ୍ମଶାନ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ମହାଫଳ ପାଆନ୍ତି । ଭକ୍ତି ସହ ଗନ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ଶସ୍ତ୍ରଙ୍କ ସହ ପ୍ରଣାମ, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଉପାସନା କରିଲେ, ସେ ମଣିଷ ଶିବଲୋକକୁ ଯାଏ । ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏକ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରିଥାଏ, ସେ ଏହି ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଫଳ ପାଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହି ପରମ କ୍ଷେତ୍ରର ସମସ୍ତ ମହିମା କିଏ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହେଶ୍ୱର ବ୍ୟତୀତ? ଏହି ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଭକ୍ତି ସହ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ବିନା, ମାଧବ ଆଦି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଯାଏ, ସେମାନେ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । କେଉଁ ତିଥିରେ ହେଉ, ବିନ୍ଦୁସାରସ୍ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିରୂପାକ୍ଷ ଦେବ ଓ ଶିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଚଣ୍ଡ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ, ବୃଷଭ, କାମଧେନୁ ବୃକ୍ଷ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଶିବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । କପିଳା ଘାଟରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ତ, ଚାହିଦା ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ଶିବଲୋକକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଯଥାବିଧି ଏକ ଶିଳା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକୋଇଶି ପୁରୁଷ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଶିବଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏକାମ୍ର ନାମକ ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଯାହା କାଶୀ ସମାନ ପବିତ୍ର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ । ଏଠି ଭିରଜା ମାତା, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ରୂପେ ବିରାଜିତ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷ ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ । ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭିରଜା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ପ୍ରଣାମ କରିଲେ, ସେ ନିଜ ଉତ୍ତମ ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ । ଭିରଜାରେ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ଵରଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ବହିଛି ବୈତରଣୀ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ପାପ ନିବାରଣ କରେ; ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ଏଠି ନିଜ ଜନ୍ମରୁ ହରି, ବରାହ ରୂପେ ବିରାଜିତ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସେ ପରମ ବିଷ୍ଣୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । କପିଳା, ଗୋଗ୍ରହ, ସୋମ, ଅଳାବୁ ଘାଟ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, କ୍ରୋଧତୀର୍ଥ, ବାସୁକି, ସିଦ୍ଧକେଶ୍ୱର—ଏହି ଏଠି ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥକୁ ଯେଉଁମାନେ ନିୟମିତ, ଦୃଢ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହ ଯାଇ, ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ସହ ମୋର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଭିରଜାରେ, ମୋର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପିତୃତର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏଠି, ମୋର କ୍ଷେତ୍ର ଭିରଜାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।