ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁନିୟୋଜିତ ରାସ୍ତା ଓ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା, ଧଳା ପତିରେ ଶୋଭିତ ପ୍ରାଚୀର ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନାପତିମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଖାଲିଆ ଖନି ଦ୍ୱାରା ଘେରିଥିଲା। ସେଠା ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ, କଳା ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ଝଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବାତାସରେ ଉତ୍ସାହରେ ଫରଫରାଉଥିଲା। ଏଠି ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ ହୁଏ, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ବାଦ୍ୟ—ବୀଣା, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଝାଞ୍ଜର ଧ୍ୱନିରେ ମଞ୍ଜୁଳ ରୂପେ ମୁଖରିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେବମନ୍ଦିର, ପ୍ରାଚୀର ଓ ବୃଦ୍ଧି ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଓ ଅପୂର୍ବ ପୂଜା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁକୁମାର କଟି ଥିବା, ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ହସନ୍ତି ନାରୀମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନିଗ୍ଧ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ, କଳା ଚର୍ମ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖ, ଗଢ଼ିଆ କେଶ, ଶୋଭାମୟ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳୀ, ଝୁଙ୍କା ମେଘେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା କମରବନ୍ଧ ଓ ଅଳଂକୃତ ପାଦକ୍ଷେପ ଥିଲା। ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ କେଶ, ଆକର୍ଷକ କଟି, କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଓ ଅଳଂକାରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। କିଛି ଦେବୀସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ହଂସ ଓ ଗଜ ଚାଲି ଭଳି ଚଳନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀର ଭାରରେ ଦେହ ଅଳ୍ପ ମୂଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଳିପ୍ତ, କାନରେ ଅଳଂକାର, ଆନନ୍ଦରେ ଅଳସ, ଶୋଭାମୟ କଟି ଓ ଚିରସ୍ମିତ ମୁଖ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଦନ୍ତ ଅନ୍ଶିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଓଠ ବିମ୍ବା ଫଳ ସମ, କଣ୍ଠ ମଧୁର, ମୁଖ ପାନର ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟିରେ ଆନନ୍ଦଦାୟି। ସେମାନେ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାଷୀ, ନିତ୍ୟ ଯୌବନର ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ ସଦା ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ। ସେମାନେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ନିଜ ଗୃହରେ ଦିନ ଓ ରାତି ମଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ ସବୁବେଳେ ଶୋଭାମୟ। ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ମୁକୁତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଂକୃତ କର୍ଣ୍ଣପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ଧ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ବେଶ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ଶୋଭାମୟ, ଘୃତାଚୀ, ମେନକା ସମାନ, ଏବଂ ଟିଲୋତ୍ତମାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। କିଛି ଉର୍ବଶୀ, କିଛି ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, କିଛି ବିଶ୍ୱାଚୀର ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା, କିଛି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ମଧୁର ଭାଷାରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ହସ୍ୟମୁଖ, ସମସ୍ତେ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି ବେଶ୍ୟାମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଦକ୍ଷ, ସେଠି ରହୁଥିଲେ, ମହିଳା ଗୁଣରେ ଗର୍ବିତ। ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସଂବାଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦେଖିବାକୁ ଶୋଭାମୟ, କୌଣସି ଅପ୍ରସନ୍ନ ନାହିଁ, କୌଣସି ଦୁର୍ଚ୍ଚରିତ୍ର ନାହିଁ, କୌଣସି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ତିର୍ଛା ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠି କୌଣସି ଦରିଦ୍ର, ମୂର୍ଖ, ବିରୋଧୀ ନାହିଁ। ସେଠି କୌଣସି ରୋଗୀ, ଅଶୁଚି, କଞ୍ଚନ, କପଟ, ଅଶୋଭାମୟ, ଦୁର୍ଚ୍ଚରିତ୍ର, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତିକାରୀ ନାହିଁ। ଏହି ଭୂମିରେ ପୁରୁଷମାନେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଚଳନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋକ ରହୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଫସଲର ଭଣ୍ଡାର, କର୍ଣ୍ଣିକାର, କଠଳ, ଚମ୍ପକ ଓ ନାଗକେଶର ଗଛ ଥିଲା। ପାଟଳ, ଅଶୋକ, ବକୁଳ, କପିଠ୍ଥ, ଧବ, ଆମ୍ବ, ନିମ୍ବ, କଦମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନୀପ, ଧବ, ଖଦିର, ଲତା, ଶାଳ, ତାଳ, ତମାଳ, ନାଡିଆ, ଶୁଭ ଅଞ୍ଜନ ଗଛ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା। ଅର୍ଜୁନ, ସମପର୍ଣ୍ଣ, କୋବିଦାର, ପିପ୍ପଳ, ଲକୁଚ, ସରଳ, ଲୋଧ୍ର, ହିନ୍ତାଳ, ଦେବଦାରୁ ଗଛ ଥିଲା। ପଳାଶ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ପାରିଜାତ, କୁବ୍ଜକ, କଦଳୀବନ ଓ ଜାମ୍ବୁ ଓ ଗୁଆ ଫଳ ଥିଲା। କେତକୀ, କରବୀର, ଅତିମୁକ୍ତ, କିଂଶୁକ, ମନ୍ଦାର, ମଲ୍ଲିକା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଗୀତରେ ମଧୁର, ନନ୍ଦନବନ ସମାନ, ଫଳର ଭାରେ ଗଛ ମୁଣ୍ଡିକାଉଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁରେ ଫୁଲ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ। ଚକୋର, ପଦ୍ମ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, କୋଇଲି, କଳବିଙ୍କ, ମୟୂର, ପ୍ରିୟ ପୋଲା ଓ ଶାରୀକା ପକ୍ଷୀ ଥିଲା। ଜୀବଞ୍ଜୀବିକା, ହରିତ, ଚାତକ ଓ ବନ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଧୁର କଣ୍ଠର ଗାନ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠି ଦୀର୍ଘ ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ, ପଦ୍ମସର, ତଳାଓ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳାଶୟ ଥିଲା, ଯାହା ପଦ୍ମଗୁଛ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। କୁମୁଦ, ଧଳା ପଦ୍ମ, ନୀଳ ପଦ୍ମ, କଦମ୍ବ, ଚକ୍ରବାକ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀ ଥିଲା। କାରଣ୍ଡବ, ପ୍ଲବ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳପକ୍ଷୀ ଥିଲେ; ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ତମ ଗଛ ଓ ଫୁଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ଜଳାଶୟରେ ଶୋଭିତ; ସେଠି ସ୍ୱୟଂ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ କୃତ୍ତିବାସ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶିବ, ଯିଏ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତା, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦକୁ ଏଠି ଏକତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ପଦ୍ମସର, ତଳାଓ, କୁଆଁ ଓ ସମୁଦ୍ର—ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକରୁ ଆଗରୁ ଜଳବିନ୍ଦୁ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଦେଶରେ 'ବିନ୍ଦୁସାର' ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠି ସେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ଏହା 'ବିନ୍ଦୁସାର' ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳାପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ଯିଏ ଏଠି ଶମନ୍ଦ୍ଧି ଭାବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ବିଶ୍ୱାସରେ ବିନ୍ଦୁସାରରେ ସ୍ନାନ କରେ...